Урэшце яны знайшліся.
У самым дальнім пакоі, у спальні, цьмяна свяціла лампадка. На ложку ляжала пані і вохала, а над ёй схілілася Ніна. Воддаль сядзеў пан. Пры святле ўнесенай лямпы Гуторскі разгледзеў яго твар. Ён выяўляў такі адчай, такую недалужнасць, такую пакорнасць, што Гуторскі міжвольна скрывіўся ад агіды: быццам пабітая скаціна...
- Вы арыштаваны! - сказаў ён няшчырым грэблівым голасам.
Пані яшчэ мацней застагнала. Ніна ўзялася яе сунімаць. Твар Ніны быў збялелы, але спакойны. Апавіты смуткам, ён выдаваў яшчэ прыгажэйшым.
І міжвольна, на паругу розуму, у сэрцы Гуторскага шавяльнуўся глыбокі, шчыры жаль да яе. Каб не даць волі гэтаму пачуццю, ён барзджэй выйшаў з пакоя, пакінуўшы ля пана аднаго армейца.
Выйшаў на ганак.
- Можна! Заходзьце! Усё спакойна...
Першы ўпёрся з сваім палонным Матрос.
- Ану-тка, паглядзім, які ён стаў... Даўно ўжо не бачыліся.
І раптам ён пасыпаўся плоймай самай буйнай, самай злоснай лаянкі.
- Што? Чаго? - кінуліся да яго ўвайшоўшыя армейцы.
- Не ён!.. Памыліўся!..
Той, з кім з такім запалам змагаўся Матрос, быў зусім не Заруба.
І сярод рэшты бандытаў не было атамана... Тут толькі схапянуліся, што ўсяго дзевяць злавілі, а павінна быць дзесяць.
Гуторскі ўспомніў, як ён хацеў быў затрымаць Матроса, і пашкадаваў, чаму не зрабіў гэта на хвілінку раней. Заруба, відаць, чагось забавіўся ў палацы і потым, пабачыўшы, што справа кепская, даў драла...
Гуторскі ніяк не мог забыцца на Ніну. Ні на часіну не схадзіла яна з думак. Ён злаваўся, кляў і сябе, і яе, і ўсё чыста на свеце - і ўсё роўна не мог пазбыцца назойлівага ўспамінку.
Перад вачмі ўвесь час лунаў яе вобраз, смутны, прыгожы, такі, якою бачыў яе апошні раз. Турбаваў, не даваў спакою...
Ён чакаў яе. Знаў, што прыйдзе. Захоча бацькі даведацца, а без яго дазволу не пусцяць.
І яна прыйшла. Як толькі паляпала ў дзверы, ён дагадаўся, пачуў, што яна...
- Увайдзіце!
Увайшла. Уся ў чорным. Як ідзе ёй чорная сукенка, якімі мяккімі, кволымі складкамі аблягае яе прыгожую постаць!
А хараство!.. Здаецца, яшчэ больш папрыгажэла.
- Сядайце!..
- Дзякую... Я да вас па справе...
- Ведаю. Чым магу быць карысны?
- Мне трэба бачыцца з бацькам, а на гэта, мне сказалі, трэба мець ваш дазвол.
Яна гаварыла скора-скора, спяшаючыся. Відаць, ёй было прыкра заставацца вока на вока з Гуторскім.
- Вы калі хочаце пабачыцца?
- Я б хацела атрымаць пастаянны пропуск, бо мне прыйдзецца яму прыносіць сёе-тое... з харчоў, вопраткі...
Гуторскі трохі падумаў.
- Во што, я вам зраблю гэта ў тым выпадку, калі вы мне дасцё слова, шчырае слова, што не будзеце выкарыстоўваць гэтых спатканняў для якіх-колечы іншых мэт, апрача тых, пра якія вы казалі.
Яна ледзь-ледзь усміхнулася.
- Вы мяне лічыце контррэвалюцыянеркай?
- Як ні прыкра прызнавацца ў гэтым, але так... Лічу вас не надта надзейнай у гэтым сэнсе...
- Ну, гэта зразумела. Я даю вам гэтае слова.
- Добра. Пачакайце часінку...
Ён напісаў і аддаў ёй пропуск.
- Дзякую...
Яна ўзяла пропуск, але не выходзіла. Нервова комчыла паперку ў руках, быццам нешта хацела яшчэ сказаць, ды не важылася.
На момант павісла маўчанка, і ў гэтай маўчанцы пачулася нешта недаказанае. Быццам абодва думалі адно, абодва хацелі сказаць гэта, але не мелі сілы пачаць.
Гуторскі знаў, што, калі не скажа яна, скажа ён, што, урэшце, не стрымаецца, але хацеў, каб яна пачала. Чакаў...
- Слухайце, - загаварыла яна, не гледзячы на яго і ўсё яшчэ цярэбячы ў руках паперку, - ці можна вам задаць пытанне адно... не службовае... нават інтымнае трохі?
У Гуторскага адлягнула ад сэрца. Ахапіла нейкая лёгкасць, гуллівасць, нейкае мяккае, прыемнае абурэнне. Ён прыблізна знаў, што скажа яна, і яго толькі дужа цікавіла, як яна скажа. Сам быў спакойны, бо пачала яна, і гэта станавіла яго ў пераважнае становішча.
- Прашу, прашу...
Ён усміхнуўся ласкава-таемна, быццам казаў гэтым:
- Кажы, мілая, але я й так ведаю, што ты хочаш сказаць...
А яе, відаць, кальнула гэта ўсмешка, кранула яе дзявочы гонар. Нават губу прыкусіла... Гуторскаму весела стала. Ён смяяўся ў душы і, углядаючыся ў яе твар упартым поглядам, чакаў, што скажа далей.
- Слухайце! - пачала яна зноў.
І зноў змоўкла. Ніяк не магла адважыцца сказаць.
Гуторскі ўсё глядзеў на яе, усміхаючыся. Урэшце, перамагаючы сябе, яна сказала:
- Скажыце... вы не той самы Гуторскі, каторы...
Далей не гаварыла... Адвярнулася, унікаючы стрэчы з яго поглядам.
- Той, - адказаў Гуторскі, - таксама, як вы тая Ніна, каторая...