…Без менә хәзер шул ачылачак магазинга кадрлар җыябыз. Иң яхшыларын, честныйларын, культурныйларын… Кеше күп кирәк. Универмаг – үзе бер комбинат бит ул, ә киләчәктә төрле җирдә аның филиалларын ачу да күздә тотыла. Менә шундый зур сәүдәне культурный итеп, бай итеп оештыра белүче бер специалист, икенче төрле әйткәндә, коммерческий директор кирәк булачак безгә. Да. Без монда һәм тагын кайбер җирләрдә уйлашып киңәшкәннән соң, сезнең кандидатурага тукталдык. Деловой качестволарыгызны без беләбез. Сезнең специальный образованиегез дә бар бит, шулаймы?
– Әйе, бар.
– Бик яхшы. Безгә шундый кеше кирәк тә… Хуш, әгәр без сезне шул булачак универмагка коммерческий директор итеп чакырсак, ни диярсез? Условиесе начар түгел, төп оклад ике мең ике йөз сум. Шуның өстенә тагын премиальный… Йә, ничек карыйсыз бу тәкъдимгә?
Зөфәр бик тыныч утырды, дулкынлануын берничек тә сиздермәде һәм җавап бирергә дә ашыкмады. Бары кирәк кадәр уйланып торганнан соң гына, дәрәҗәсен саклап, әдәп белән:
– Рәхмәт тәкъдимегез өчен, Вилдан Гыйльманович! – диде. – Сез миңа зур честь ясадыгыз! Ләкин, беләсезме, мин урыннан урынга күчеп йөрергә яратмыйм. ОРСтагы эшемнән канәгатьмен, күптән эшлим…
– Мин сезгә әйттем ич: ОРСлар бетәчәк!
– Кайчан бетәр бит әле ул. Ә сезгә кеше хәзер үк кирәктер?.. Так что, китим дисәм дә, мине ОРСтан җибәрмәүләре мөмкин.
– Эш бары сезнең теләктән тора. Әгәр риза булсагыз, без сезне аннан ала белербез, борчылмагыз! – диде Әхмәтҗанов, мәгънәле генә итеп.
– Анысына ышанам, ләкин…
– Сез беспартийный бит әле? – диде Әхмәтҗанов, кинәт кенә Зөфәрнең сүзен бүлеп.
– Әйе, беспартийный.
– М-да! – дип куйды Әхмәтҗанов үзалдына гына, аннары, Зөфәргә туры карап, үпкә белдергәнрәк тавыш белән сорады: – Ни өчен моңа кадәр партиягә кермичә тордыгыз?.. Үзегез әйбәт работник, белемегез, развитиегез бар, политиканы аңлыйсыз, күптән керү кирәк иде, туган!
Бу сүзләр Зөфәрнең җан сөяленә барып тигәндәй булды, ләкин ул бер генә хәрәкәт белән дә үзенең читен, авыр хәлен сиздермәде, бары гаепсез генә елмайган булып әйтте:
– Ничектер туры килмәде шул моңарчы, Вилдан абзый! Бик җаваплы эш бит… Әзерлегем җитәрлек түгел дип курыктым инде, дөресен генә әйткәндә…
– Әлбәттә, партиягә керү мәсьәләсенә җиңел карарга ярамый… Достойный булып керергә кирәк… Ну, зарар юк, без сезгә болай да ышанабыз… Йә, ничек соң, мин әйткәнгә ризамы сез?
– Вилдан Гыйльманович, – диде Зөфәр, кулын күкрәгенә куеп, – рөхсәт итегез, сезгә яңадан зур рәхмәт белдерергә, ләкин мин менә хәзер үк бер сүз дә әйтә алмыйм, миңа уйларга кирәк.
– Ярый, уйлагыз… Ләкин, учтите, мин сезгә уйлар өчен вакытны күп бирә алмыйм.
– Шулай да күпме?
– Ну, күп булса, бер атна. Безгә ведущий кадрларны алдан комплектовать итеп куярга кирәк. Ә коммерческий директорның эше, үзегез беләсез, магазин ачылганчы ук башланырга тиеш.
– Аңлыйм… Ярый, Вилдан Гыйльманович, мин сезгә җавапны бер атна эчендә бирермен.
– Бик хуп!
– Тик… бер нәрсәне алдан белергә мөмкин түгелме?
– Именно нәрсәне?
– Универмагның директоры кем булачак? Билгеләндеме әле ул?
– Приказ юк әле, ну билгеләп, согласовать итеп куйган кешебез бар: Комаров Павел Петрович, министерстводан.
– Ә, Комаров… Беләм… Ну, что ж, бик әйбәт.
– Работник ул ярыйсы, энергичный, тырыш, дөрес, күбрәк аппаратта утырган кеше, үзе сату итеп караганы юк әле… Зато сез – специалист, сез сәүдәне яхшы беләсез… Берегездә – җитәкчелек, икенчегездә – коммерция, начар булмас ул!.. Минемчә, сез аның белән килешеп эшли алырсыз.
– Мин, Вилдан Гыйльманович, теләсә кем белән дә эшли алам, – диде Зөфәр, тыйнак кына көлемсерәп. – Рөхсәтме?
– Әйе, пожалысты!
Алар торып кул кысыштылар.
– Мин уңай җавап бирерсез дип ышанам, – диде Әхмәтҗанов, Зөфәрнең кулын аз гына җибәрмичә торып. – Белегез, кеше юктан без сезне чакырмыйбыз, ә деловой качестволарыгыз өчен…
– Аңлыйм, Вилдан абзый, аңлыйм. Рәхмәт!
– Ну, пока, алайса!
– Хушыгыз!
Министрлыктан чыккач, Зөфәр ни өчендер бик кызу атлап бара башлады. Хәтта бераздан үзе дә аптырап: «Тукта, кая бу кадәр чабам соң әле мин?» – дип уйлады һәм… ихтыярсыздан елмаеп куйды. Баксаң, аны эченә сыеша алмаган эчке бер дәрт, рухи күтәренкелек ашыктырып куа икән. Әйе, канатланып очмаслык та түгел шул! Иптәш Әхмәтҗанов, министрның беренче урынбасары, үзе чакырып алып, каршысына утыртып, нинди тәкъдим ясады! Сез – специалист, сез безгә кирәк, рәхим итегез! Беләләр, таныйлар бит, шайтан алгыры!