– Леночка, мин эйиэхэ кэллим… Бааргын дуу, ырааппытыҥ дуу?
– Баарбын, чугас баарбын ээ, ону булбаттар дии… – диэтэ оҕо синньигэс куолаһа.
Анжела уоскуйда: сибээскэ таҕыстылар да, булар.
– Сотору эйиэхэ киириэм, куттаныма, кэпсэтиэхпит, ханна бааргын кэпсээр дии.
– Чугаспын ээ, үлтү хаһаннар, тэпсэннэр, кумаҕынан бүрүллэн хааллым.
– Куттаныма, мин сотору эйиэхэ киириэм.
Анжела хаарты уурар чуумпу сири көрдөөтө. Киһи бөҕө: аймахтар, МЧС-тар, водолазтар… Хаартылара тугу эрэ кэпсии охсоору дэлби сылыйан, ыстаҥалаһан бардылар. Оҕо дууһата чараас, ыраас, намчы, бэйэтэ аанньал буоллаҕа. Анжела ууну солоон, икки гына хайытан, түгэх киирдэ. Кыысчаан соторутааҕыта илиитин тоһуппут эбит, ол гиипсэтиттэн иҥнэн хаалаахтаабыт, бэрт кыраттан иҥнибит…
Кыысчаан наһаа элбэх киһи мустубутуттан, айманарыттан эрэйдэммитин кэпсиир:
– Хас да хонукка сытан күлэллэр-салаллар, сорохтор көрдүү да сатаабаттар, кинилэргэ тахсыахпын баҕарбаппын, арай чуумпуга тахсыам этэ, оргууй аҕай, – диэтэ уонна эбэн эттэ: – Баһаалыста, бары бардыннар.
Анжела оҕо баҕатын толорон, базаны аллара атын сиргэ сыҕарыппыта, кыыс өлүгэ устубут, сыҕарыйбыт диэн эппитэ. Итэҕэйбэт дьон итиннэ элбэхтэрэ. Анжела билэр олору, ол гынан киниэхэ кылаабынайа – кыыһа. Кырачааны бэйэтин төрөппүттэрин илиитигэр туттарыахтааҕа. Сарсыарда, өрүс иэнэ сиэркилэ ньуурун курдук уу чуумпу, көбүс-көнө буолбутугар, эппит кэмигэр, кырачаан кыыс өлүгэ оргууй күөрэйбитэ, үрдүнэн суор халаахтыы көппүтэ… Ийэ, аҕа аймалҕана, тохтоло суох сүүрэр харах уута, сүрэх хаһыыта, хайдыыта… Оттон кини маны барытын ааһыахтаах, туоруохтаах.
Анжела биэрэккэ олорон, уруккутун санаата. Бастаан докумуон көрдөөһүнүттэн саҕаламмыта, онтон сүппүт харчы, күлүүс, саалар, сүөһүлэр… Оннук саҕаламмыта бу хаарты суола. Кэлин күүһэ эбиллэн, айдарыылааҕа биллэн, улаханнарга боруобаланан барбыта, бэйэтин аналын дьиҥнээхтии билбитэ. Кини ууһут эбит – билигин ууга түспүттэри түргэнник буларын биллэ. Аны хаартысканан көрүүтэ эмиэ табылынна. Хаарты ойуутунан, хаартыскаҕа олорор киһиэхэ суор буолан көтөн тиийэн, кини олоҕун көрүөн сөп эбит.
Тіліпµін тыаһа өрө тырылыы түстэ. Быыстала суох суотабай тыаһа. Соторутааҕыта булчуттар эрийбиттэрэ. Хоту бултуу тиийэн баран, үс эр бэртэрэ улахан сааларын сүтэрбиттэр этэ. Түспүт сааларын өрүс түгэҕиттэн булан, хаарта уруһуйдаан биэрбитэ. Хата, онтон булбуттар, ол иһин бу махтанан эрийэллэр эбит. «Махтал хаартым иччилэригэр, суордарбар».
Анжела саамай сынньанара – түүн утуйара. Саҥа төрөөбүт оҕо курдук утуйар, хаһан да, биирдэ да түүл көрбөт. Айыыһыттара түүнүн харыстыыллар, сынньаталлар быһыылаах: хаһан да тугу да түһээбэт. Бүгүн сынньанан аҕай турда. Бүгүн кэргэммэр, оҕолорбор ас астыырым дуу дии сырыттаҕына, эмиэ төлөпүөн кэллэ. Биир чугас киһитэ эрийэр эбит: «Анжела, мин эмиэ ытарҕам айдаана». Анжела күлэ санаата. Бу көмүс ытарҕалар үһүс айдааннара. Улахан былыргы кыһыл көмүс ытарҕалар. Кырдьык, бастаан сүтэрбитигэр, «айманыма, чугас киһиҥ сиэбигэр баар, көстүө» диэбитэ. Киһитэ сотору үөрэн эрийбитэ: оҕонньорум сиэбиттэн буллум диэбитигэр, күлсүү бөҕө буолбуттара. Онтон иккиһигэр, чахчыта, бии синньигэс илии киирэн, хараҥаҕа кистээн уурбута биллибитэ, ханна да ытарҕа суола тахсан барбатаҕа көстөрө. Оннук этэ ээ, хайдах булбатаҕай?
Анжела дьүөгэтин дьиэтигэр барда. Остуолга хаарты кэпсээн барда.
– Пахай, көмүһүҥ олбуортан тахсан барбыт, тоҕо тута ааспыкка көрдөөбөтөххүнүй?
– Суох, оттон уһаайба иһигэр баар диэбитиҥ дии, ол иһин сыттын диэн кыһамматаҕым. Онтон, дьэ, бу сарайбын түөрэ хастым да, олох суох.
– Онтон барбыт. Уонча хонукка ким кэлэн барбытай?
– Суох… Арай кийиит кэлэн барбыта.
– Оо, бу хараҥаҕа илиитэ киирбит, һол илии киирэн ылла, илдьэ барда… Суола бу, көмүстэр барбыттар. Эрдэ кэлэн, кистээбит сириттэн ылбыт. Тоҕо эрдэ көрдөөбөтөххүнүй?
– Баар аата баар, бакаа сыттын дии санаабытым ээ.
– Билигин аны көрдөөмө, көмүс көстүбэтэ үчүгэй. Бардыннар, харах уулаахтар… Кэнники иэстэбиллээх буолуо… Кэмсиниэ ылбытыттан. Биирэ ломбарга туттарыллан, ууллубут. Биирэ баар да, көрдөөмө…
Аанчык, Анжеланы итэҕэйэн, көмүһү кийиититтэн көрдөөбөтөҕө. Кийиит арахсыбыта, уорбут көмүһүнүүн сүппүтэ.
Анжела дьон кыһалҕатын кыһалҕа оҥостон, кыра буоллун, улахан буоллун, барытыгар кыаҕа тиийэринэн көмөлөһө сатыыр. Тыһыынчанан кыһалҕа, тыһыынчанан дьылҕа. Биллэн турар бу – үлэ. Маннык көрүүлэнэригэр көрөрө күүһүн-кыаҕын супту оборон ылар, күнтэн күн саҥаттан саҥа күүс-уох наада: суордаан көтөрүгэр, анараа дойдунан сылдьарыгар илдьи сылайар, сэниэтэ эстэр, уу быычыгырас буолан, сыккырыыр тыына эрэ дойдутун булааччы. Ону бэйэтэ эрэ билэн эрдэҕэ. Кыырай халлааҥҥа күөрэйэн, сүтүктээхтэри булаары үрэхтэри, ойуурдары, күүстээх өрүстэри, таас хайалары үрдүлэринэн көтөр. Саха сирин ханнык-ханнык муннугар сылдьыбатаҕай?! Дьааҥы хайаларынан, Мииринэй, Нерюнгри, Ленскэй, Москуба куораттарынан, тас дойдуларынан – хаһан да харахтаабатах сирдэринэн көтөн кэлэр. Улахан сылаа, эт-сиин илистиитэ, ыгыллан-ыксаан, киирсэн, анньыһан да ылар түгэннэрэ элбэхтэр. Анжела кыра бэйэтэ дьон кыһалҕатын кыһалҕа оҥостон, өлбүттээхтэри дьонугар тиэрдэр ытык иэһин куруук өйдүүр. Сэниэ бүттэ. Хаарты сабылынна. Утуйуо, сынньаныа, харысхала – түлүк уута.