Соторутааҕыта уола:
– Маамаа, мин наһаа сылайабын, дьону көрөн билэбин, – диэн дьикти баҕайытык эппитэ. Ону кини:
– Билиминэҕин, дьон хайдаҕа сирэйдэригэр-харахтарыгар сурулла сылдьар, – диэн кэбиспитэ. Онуоха уола, тугу да саҥарбакка өрө тыынан баран, хоһугар киирэн хаалбыта.
Маайа бүгүн ол кэпсэтиини саныы биэрэн уонна уолун бүгүҥҥү быһыытыттан сиэттэрэн, оҕотун кытары сиһилии кэпсэтэргэ быһаарынна. Ол эрэн ыксаабата, хайдах саҕалыан, туһулаан тугу кэпсэтиэн билбэт даҕаны. Ол сылдьан, Маайа оҕотун кыра эрдэҕинээҕитин санаан ылла. Биирдэ Тааттаттан айаннаан истэхтэринэ уоллара, оччолорго түөртээх-биэстээх киһи, сылайан утуйар да утуйар, ол быыһыгар уһукта биэрэр да «Дождик, дождик, кап-кап-кап» диэн ыллыыр, сотору буолаат ардах түһэн, түннүктэригэр табыгынаабытынан барар, ол курдук Мэҥэ кыраныыссата кэлиэр диэри хаста да ыллаата, ол аайы тохтообут ардахтара түһэн иһэр. Мэҥэҕэ киирэн, балайда баран иһэн эдьиийдэрэ Даайа эттэ: «Хайа, Кэрэмэс, ырыабыт?» Онуоха уол: «Ыллаабаппын, ардах суох», – диэн кыккыраччы аккаастаан кэбистэ. Кырдьык, ардахтара дьиэлэригэр тиийиэхтэригэр диэри түспэтэ. Чэ, ол онон ааспыта, ким да хоҥоруутугар хоҥнорбокко, умнуллубута.
Биир дэриэбинэттэн хоҥнон эрдэхтэринэ, уоллара дьонуттан ыйытар: «Паапаа, мантан биһиэхэ диэри хас килэмиэтирий? – онтон бэйэтэ бэйэтигэр эппиэттиир: – Уон үс килэмиэтир».
Дьиэлэригэр тиийэллэр, аҕалара саҥа аллайар: «Кэрэмэс, хантан билбиккиний, кырдьык, уон үс килэмиэтир эбит». Онуоха уол: «Харахпар көрбүтүм», – диир.
Ити эмиэ итинэн хаалар. Ким да сэҥээрбэт, соһуйбат.
Итилэри санаан, Маайа, дьэ, дьолоҕойдотто, уолунаан хайдах, туох туһунан кэпсэтиэҕин. Ыйыталаһан, кэпсэтэн биллэ: уола дьону курдары көрөрүн, ыарыыларын билэрин, оннооҕор ыраахтан кими баҕарар көрөрүн. Ийэтэ соһуйда да, сөхтө да, куттаныан да, үөрүөн да билбэтэ. Киэһэ уолуттан көҥүллэтэн, аҕаларыгар, убайдарыгар кэпсээтэ. Дьоно, ким үөрээччи үөрдэ, ким куттанааччы куттанна.
Улахан убайа тута куорат кииниттэн төлөпүөнүнэн эксээмэннээччи буолла: «Ити буоллаҕына, көрдүн эрэ, мин сүнньүм ыалдьан сордоото», – диир. «Сүнньэ буолбатах, көхсүгэр уҥа лаппаакытын диэкинэн баттыалаатын», – диир быраата. Онуоха убайа: «Айкаа, кырдьык бу баар эбит, хайдах итиннэ олорон киһини көрөҕүн», – диэн, төлөпүөҥҥэ хаһыытыы былаастаан саҥарара иһилиннэ.
Ол саҕана Маайалаах орто уоллара ыраах, атын куоракка үлэлии сылдьара. «Дэлби ыарытыйдым, быраастар климаттаабыккын дииллэр, баттаҕым дэлби түһэр буолла», – диир. Ону Маайа уолугар төлөпүөнүнэн хаартыскатын ыытарыгар эппитин, уол тута ыытан, Кэрэмэскэ көрдөрдө. Уол көрөн-көрөн баран: «Быарыҥ туһаайыытынан харааран көстөр, быаргын көрдөр, эмтэт, пиибэни, буокканы олох иһимэ, дьэҥкир суоктары ис», – диэччи буолла. Онуоха анарааҥҥы уол: «Ээ, арба, биир быраас инньэ диэбитэ ээ, быаргын ыраастан, эмтэн диэн», – диэтэ. Быраатыттан наһаа соһуйда да, үөрдэ да. Дьэ ити курдук, Кэрэмэс дьикти олоҕо арыллан, саҕаламмыт.
Маайа оҕотун бу дьикти дьарыгын кимиэхэ эмэ көрдөрөн быһаартарыан баҕарар да туттунар: киһитэ кыракыйа бэрт. Ол иһин бэйэтэ, оҕотун туһалаах дьикти дьоҕура сүппэтин диэн, сөп буола-буола сорудах биэрэн, дьарыктыыр идэлэммит.
Биирдэ оҕотунаан таксинан айаннаан иһэн, Маайа уолуттан ыйытар: «Паапалаах тугу гына сылдьаллар, көр эрэ», – диэн. Онуоха уол: «Паапа куукунаҕа турар, хаһыат ааҕар дуу, хайыыр дуу, эбээлээх Маша саалаҕа тэлэбиисэр көрөллөр», – диир. «Оттон Ньургу тугу гынар?» – диир ийэтэ. Уол: «Ньургу дьиэҕэ суох ээ», – диэбитигэр, Маайа сүрдээҕин соһуйан: «Эс, ол бачча хараҥаҕа Ньургу хайдах дьиэтигэр суох буолуой», – диэн аймана түһэр. Онтон уола: «Ньургу тыа устун баран иһэр», – диэбитигэр, дьүөгэтигэр баран истэҕэ диэн, Маайа сэрэйэ биэрэр. Дьэ аны итини барытын бэрэбиэркэлээн, Маайа дьиэтигэр эрийэр. Ким тугу гынарын ыйытар, барыта уол эппитин курдук буолан тахсар.
Биирдэ кыра кийииттэрэ айманан, ыксаан аҕай эрийдэ. Онно Маайа уолун оскуолатыттан ылан, оптуобуһунан дьиэлээн иһэллэр этэ. «Мин докумуоннардаах паапкабын эһиэхэ хаалларбатахпын дуо, манна ханна да суох», – диир. Маайа уолугар этэр. Кэрэмэс сотору буолан баран: «Дьиэтин иһигэр баар, туох эрэ ыскаап курдук түгэҕэр түһэ сытар», – диир. Маайа кийиитигэр тиэрдэр. Сотору буолаат, кийиит паапкатын, хомуот түгэҕэр түһэн хаалбытын, булбутун туһунан үөрэн аҕай эрийэр.
Саас, Кэрэмэс сэттис кылааска үөрэнэ сырыттаҕына, Маайа дьүөгэтэ, эмиэ бэйэтэ айылҕаттан ананан төрөөбүт эмчит кыыс: «Кэрэмэскэ биир оҕону көрдөрөөрү гынабын», – диэбитигэр, уол ийэтинээн ыҥырыллыбыт дьиэлэригэр тиийдилэр. Оҕо эбэтинээн бааллар эбит. Маайа, оҕото аан бастаан анаан диэн ыҥырыллан, ыарыһаҕы сирэй көрөн олорон ыарыытын быһаарыахтааҕын бастакытын көрөр буолбутуттан, долгуйар да, куттанар да. Уола олоппоско олорон, дьикти ыарыылаах оҕону туппалаан көрдө уонна син балай да түҥнэри хайыһан олордо. Адьаһын кубарыйан, курдары көстүөх айылаах дьикти дьүһүннэнэн, сибилигин охтуох айылаах төбөтүн тоҥхотон олордо. Онтон тугу эрэ бэйэтэ бэйэтигэр, туора киһи өйдөөбөт гына, уоһун иһигэр ботугуруур. Ийэтэ көрөн туран оҕотун олуһун аһынна, кини көрдөҕүнэ, оҕотун хаҕа эрэ хаалан олорор курдук. Сотору уол, уһуктубут курдук буолан, бу оҕо ыарыытын сылтаҕа иһин түгэҕэр сытарын, кыайан эмтэммэтин эттэ.