– Бу, көр эрэ, эмиэ суруктар! Биһиги саҕана бу курдук кыыс уолга суруйбат буолара. Саат-суут дии саныырбыт. Оттон бу аныгы кыргыттар сытыыларын көр! – ийэтэ Варвара Федоровна уолун хоһугар киирэн суруктары остуолугар бырахта.
Петя онно эрэ кыһаммата. Кини ол суруктары ааҕа да барбата. Хата кини оннугар балта Люда астына-астына ааҕар. Биир да суругу бырахпакка ууруна сылдьар. Саамай кыһыыта баар, суруктары оскуолаҕа илдьэн дьүөгэлэригэр аахтарар. Люда убайынан олус диэн киэн туттар. Кыргыттар бары кини убайын астыналларыгар үөрэнэн хаалбыт.
– Арай ити кыргыттар суруктарын Лизаҕа аахтара биэрдэхпинэ, хайыа этэй? – биир киэһэ аһыы олорон кыыс сүр үөннээхтик көрөн олорон ийэтиттэн ыйытта.
– Бу да кыыс саҥатын! Аны инньэ гына сылдьаайаҕын! Убайыҥ кыыһырыа!
Кини уола оскуола кэнниттэн Лизаны кэргэн ылар былааннааҕын билэрэ. Атын кыыс киниэхэ төрүкү наадата суоҕа. Варвара Федоровна уолунан киэн туттара ханна барыай? Ити кими батан итиччэ өйдөөҕүн бэйэтэ да билбэтэ. Бэйэтэ оскуолаҕа ортотук үөрэммитэ. Өссө үлэһит буола охсоору, ахсыс кэнниттэн ПТУ-га иистэнньэҥ үөрэҕэр киирбитэ. Хата, эрдэ үлэһит буолан, балыстарын-бырааттарын үөрэхтээх дьон оҥорорго ийэтигэр көмө-тирэх буолбута. Кини дьылҕатыгар онтон хомойбото. Олох-дьаһах кэмбинээтигэр үлэлии сылдьан, телемаастар уоллуун билсиһэн, ыал буолбуттара. Ньукулайа, илиитигэр сатабыллаах киһи, хайа баҕарар тиэхиньикэни оҥорор «көмүс илиилээх» этэ. Дьон халадыынньыктарын, тэлэбиисэрдэрин өрөмүөннэтэн баран, бытыылканан төлүүр идэлэрэ сиэбитэ. Олох арыгыга хам ылларан испитэ. Биир эмит күн өйдөөх кэллэҕинэ, Балбаара үөрэн дьоллоноро. Өйдөөҕөр баҕас кини Ньукулайа киһи киэнэ мааныта этэ. Оҕолорун кытта оонньоон, остуоруйа кэпсээн, дьиэлэригэр, кылгас да болдьоххо буоллар, үүт тураан буолара. Кини остуоруйата элбэҕиттэн, хатыламматыттан сөҕө да саныыра. Ордук уоллара Петя кыра сааһыттан аҕатын «остуоруйата кэпсээ» диэн хаайара. Аны ол испэт кэмигэр дьиэ ис-тас үлэтигэр бүгүрүтүн көрүөххүт этэ. Сатаабата диэн суоҕа. Бэл диэтэр, субу турар куукуна миэбэлин, остуолун, олоппосторун бэйэтэ уһанан оҥорбута бөҕөлөрө, көрүҥнэринэн да маҕаһыын киэниттэн хаалсыбаттара. Балбаара туран ыскаабын имэрэйбэхтээн ылла. Бэс мастан сылаас биллэргэ дылы. Кини Ньукулайын сылааһа…
Балбаара биир дойдулаахтарыттан бу суолга баҕас хом санаалаах. Ньукулайы наар бэйэлэрэ арыгынан хадаҕалаан баран, тиһэҕэр буор иһээччи сирэйдэммитигэр киһинэн аахпат курдук буолтара. Олох-дьаһах кэмбинээтин хотуна тулуйа сатаан баран, үлэтигэр кытта холуочук сылдьар киһини уураппыта. Ол эрээри, аһынан харабылынан хаалларбыта. Дьиҥэр, кыра хамнаска сөбүлэһэн үлэлиир киһи суох буолан, Ньукулайы онно олохтообута. Балбаара оччолорго онтон даҕаны үөрэ санаабыта. Кыра да буоллар, син дохуоттарыгар эбии буоллаҕа.
Балбаара оҕолорун атын дьонтон итэҕэһэ суох иитээри, үлэтин таһынан сакааска иистэнэрэ. Петя оҕо эрдэҕиттэн улаатыар диэри иистэнэр массыына тыаһынан бигэнэн утуйара, сарсыарда уһуктара. Ийэтэ хаһан утуйан ылан сынньанарын кэлин санаан соһуйара. Ол оннугар кинилэр оҕолортон эрэ мааны таҥастаах буолаллара. Ийэлэрэ туох баар сатабылын, мындыр толкуйун ууран оҕолорун таҥаһын тигэрэ. Людата оскуолаҕа саамай мааны таҥастаах кыыс этэ. Кыһыҥҥы сонун, бэргэһэтин барытын бэйэтэ тигэрэ.
– Ийэ-э, Саҥа Дьылга остуоруйа туруорар буоллубут. Маргарита Дмитриевна миигин тута принцесса буолаҕын диэтэ! Онуоха атын кыргыттар тоҕо наар Людаҕа тутаах оруолу биэрэҕит диэн күнүүлээтилэр. Мин ордук Светаҕа абардым. Чугас дьүөгэм дии саныырым. Онтум эмиэ санаата алдьанна ээ. Уонна кинини кытта доҕордоспоппун! – Люда омун-төлөн буолан киирэн кэллэ.
Балбаара кыыһын астына көрдө. Быйыл уон сэттэ сааһын туолар. Оруобуна аҕатын курдук киэҥ хара харахтаах, сырдык хааннаах, кыратык сынтаҕар муруннаах, толлойбут улахан уоһун атаахтаан эбии толлоппут. Андаатар өрөҕөтүттэн тигиллибит мааны саҕынньаҕын устан кыыһырбыт уоҕар ыйаабакка дьыбааҥҥа элээртэ. Уһун сыҥаахтаах тииҥ бэргэһэтин уһулбутугар, уһун хойуу баттаҕа, сарсыарда ыксаан үчүгэйдик өрүммэккэ барбыта, ыһыллыбыт.
– Чэ, чыычаах, уоскуй. Ол Светаҕын кытта күн сарсын эйэлэһиэххит.
– Суох, кини дьиҥ иһин көрдөрдө! Уонна мин киниэхэ нуучча тылыгар көмөлөһөн бэрт ини!
– Хата, ол принцесса былаачыйатын толкуйдуохха эрэ. Уһун үрүҥ өҥнөөх, солко былаачыйаны оҕобор тигиэм. Оттон төбөҕө кэтэргэр аҕаҥ олус үчүгэй хоруона оҥоруоҕа. Кини илиитигэр бэрт талааннаах дии!
– Ээ, ол кини хантан оҥоруой! Наар итирик сылдьар буолбат дуо?! Мин киниттэн саатан маҕаһыыҥҥа да барбаппын! Онно арыгыһыттары кытта турар буолааччы. Тоҕо, тоҕо кини ону өйдөөбөтүй?! Истиэххин баҕардаххына, ааспыкка Гаанньа миигин арыгыһыт оҕото диэн үөхпүтэ. Ону биһиги Светалыын кинини үчүгэйдик кэһэппиппит ээ!