Бары ытыстарын тыаһа хабылла түстэ.
– Петя, эҕэрдэлиибин! Эн саамай чулуу үөрэнээччигин! – Лиза харахтарыгар үөрүү кыыма тырымнаата. Кинилэр оскуола кэнниттэн аа-дьуо хаамсан дьиэлээтилэр. Тапталлааҕын үөрбүт хараҕын көрөн, уол сүрэҕэ минньигэстик мөҕүл гынна.
– Лиза, бүгүн миэхэ олус дьоллоох күн үүннэ! «Артекка» барар туһунан санаан да көрбөт этим. Ханна эрэ ыраах, киин сиргэ баар оҕолор сынньаналлар дии саныырым. Оттон бүгүн миэхэ ол путевка тигистэ! Ханнык эрэ түгэх оройуон сэмэй уолугар! Дьикти дии?
– Суох, син биир биһигиттэн туох да уратыта суох оҕолор сынньаналлар. Оттон эн курдук өйдөөх, туйгун үөрэхтээх, спортсмен барбатаҕына, ким барыай? Мин олох соһуйбатым! – кыыс уолга эрэллээхтик эттэ.
– Эн наһаа күүстээх санаалааххын. Мин бэйэбэр эрэлим тиийбэт. Тугу эрэ гыныам иннинэ наар «сатыам дуо, миэхэ кыаллыа дуо?» дии саныыбын. Оттон эн ыллыҥ да оҥороҕун. Ол майгыгын олус астынабын. Уонна куттаммат буоларга эйигиттэн үөрэнэбин, – уол, бу иннинэ хаһан да бу курдук ис санаатын эппэт бэйэтэ, сэмээр быктарда. Онтуттан кыбыстан иэдэһэ кытарда. Хараҕынан симириктээтэ. Лиза уолун сэмэй майгытын билэр буолан, олус аһына санаата.
– Мин наар эн аттыгар сылдьан санааҕын өрө көтөҕүөм, сөп?
– Оо, Лиза-а, эйигинэ суох мин хайдах да бу киэҥ дойдуга олорор кыаҕым суох! – уол эрчимнээхтик күллэ. Кыыс синньигэс биилиттэн кууһан уоһуттан уураата. Кыыс соһуйан уолу түөскэ аста.
– Бүт эрэ! Уонна хаһан даҕаны итинник быһыыланыма!
Бу кинилэр ыраас тапталларын маҥнайгы уураһыыта этэ. Кыыс хаана оонньоон, долгуйан имэ тэтэрэ кыыста. Кинилэр эһиил оскуоланы бүтэрэллэр. Оскуола кэнниттэн иккиэн тутуспутунан университекка киирэр былааннаахтар. Петя – математическайга, Лиза – филологическайга.
– Доҕоор, иһиттиҥ дуо? Биһиги бөһүөлэкпитигэр «Артекка» путевка кэлбит!
– Ноо! Дьэ үчүгэй дьыала эбит! Үөрэх дьаһалтата бэркэ үлэлээбит. Сарсын Ульяна Сергеевнаны ыҥыран хайгыам этэ, – ыал аҕата аһыыр остуол иннигэр хаһыат ааҕа олорон ойоҕор хардарда.
– Мин эйигин ол хотуну хайҕаа диэн ити сонуну кэпсээбэтим ээ. Дьиҥэр, эн итинник дьыаланы ким хайа иннинэ билэн, бэйэҥ дьаһайыахтаах этиҥ! – Нина Власьевна кыыһырбытын биллэрэн, солко халаатын уолугун күүскэ тардыалаан көннөрүммүтэ буолла. Кэргэнэ хаһыатын туора ууран, ойоҕун диэки соһуйбуттуу көрдө.
– Бээрэ, доҕор, онто да суох мин үлэм элбэх. Аны үөрэх дьаһалтатын үлэтинэн дьарыктанарым хаалбыт! Бүтүн оройуону дьаһайабын буолбатах дуо? – Иван Гаврильевич куолаһа кытаатта.
– Уйбаан, өйдөөрүүй. Биһиги баар-суох кыыспытын «Артекка» ыытыахха диэн этэбин ээ. Киниттэн ордук ким баарый? Кыыспыт туйгун үөрэхтээх, бастыҥ спортсменка. Онно баран төһө эрэ сайдан кэлиэ этэй? Инники олоҕор дэлэ эрэ үчүгэй буолар этэ! – Нина аны албын саһыллыы майгытын киллэрэн, сүр сымнаҕастык ньылбаарта.
– Ол путевканы баччааҥҥа диэри кимиэхэ да аныы иликтэр үһү дуо?
– Суох, суох! Дьүүлгэ сылдьар үһү, – дьахтар хап-сабар хардарда. Кини төһө даҕаны путевканы Михайловтар уолларыгар анаабыттарын иһиттэр, онно эрэ аахайбата. Хайдах ол хаайыыга сытар аҕалаах, боростуой ыал оҕото «Артекка» барыай? Бу бөһүөлэккэ кини кыыһыттан ордук оҕо суох! Онон ол сонуну истээт да, кыыһын хайдах бэрийэн ыытарын былааннаабытынан барбыта. Ол былааныгар, биллэн турар, бэйэтэ эмиэ киирэр. Хайдах оҕону бэйэтин ыытан кэбиһиэхтэрэй? Кини арыаллаан барсыа, бэйэтэ Хара муора кытыытыгар ханнык эмит санаторийга сынньаныа. Дьахтар, сонно тута профсоюзтарга тиийэн, бэйэтигэр путевка сакаастаабыта.
Сааскы ылааҥы күн. «Саас кэллэ, саас кэллэ!» – дэһэргэ дылылар чыычаахтар чугдаарар саҥалара. Хаар ууллан, дьиэлэр сарайдарыттан таммахтар быыстала суох чырылыы сүүрэллэр. Тула сып-сырдык, дьэп-дьэҥкир. Киһи кута-сүрэ ыллыыр, үөрэр-көтөр күнэ-дьыла турар. Иван Гаврильевич дьиэтиттэн тахсан эрчимнээхтик сибиэһэй салгыны эҕирийбэхтээтэ, биллэрдик сылытар буолбут күн уотугар сирэйин сыламнатта.
– Үчүгэйиин! – саҥа аллайда. Уонна эрэллээхтик туттан олбуорун аанын аһан, хара «Волгаҕа» олороот, үлэтигэр тэптэрдэ. Массыынатын түннүгүнэн саҥа күн түбүгүн саҕалаан эрэр бөһүөлэгин астына көрдө. Бу ыалын аах эһэлэрэ Миитэрэй оҕонньор «Һай-һат!» буолан ынахтарын уулата күөлгэ киирэн эрэр. Аас-туор олох, сэрии сүтүгүн бүтүннүү санныгар сүгэн, нүксүччү түспүт киһи санаата кытаанаҕыттан сөҕөр. Сэриигэ үс бырааттыы буолан барбыттара. Кини сэрии бүппүтэ быданнаабытын кэннэ эргиллэн кэлбитэ. «Дьоппуон сэриитигэр быраҕаннар, өстөөҕү тиһэҕэр тиийэ эһэн баран кэлбитим» диэн ахтара. Сорохтор эмиэ да билиэҥҥэ сылдьыбыт үһү диэн сири аннынан кэпсииллэрэ. Ол гынан баран, билиэҥҥэ түбэспиттэри таах ыытан кэбиспэттэр. Хайдаҕа эбитэ буолла? Атын бэтэрээннэр курдук ол-бу көрсүһүүлэргэ, кылаас чаастарыгар сылдьарын сөбүлээбэт. Сэрии сылын умна сатыыр курдук. Ийэлэрэ Огдооччуйа барахсан, оҕолорун аһыытыгар буолуо, уһаабатаҕа. Миитэрэй онон иччитэхсийбит өтөҕөр төннүбүтэ.