Биир сарсыарда аҕата эрдэ туруорар.
– Сөбүн сынньанныҥ. Бүгүн ынахтарбытын «Дьиэрэ» сайылыкка илдьэн туттарабыт. Онно эн бостуугунан үлэлиэҥ. Сарсыарда эрдэлээн туран, киэһэтин хойутаан утуйан балачча көлөһүнүҥ тоҕуннаҕына, харчы хантан кэлэрин билиэҕиҥ, – аҕата кытаанах саҥатыттан саллан, иһигэр төһө да сайыны быһа сайылыкка хаайтарарын сөбүлээбэтэр, хайыай, ойон туран таҥнан, хачыгырайбытынан барда.
– Акаары, кими батан уоруйах буолбутай? Биһиги төрдүбүтүгэр уоруйах олох суоҕа. Киниттэн сылтаан эмээхситтэрбэр да сылдьыбат буоллум, – эбэтэ бүлүүһэҕэ чэйин сыпсырыйарын быыһыгар эбии ытаһалаан биэрэ олордо.
– Алҕас… алҕас… – Саша үлүгүнэйэн ботугуруурун быыһыгар ийэтин диэки аһыннарбыттыы көрөн ылар.
– Чэ, түргэнник таҕыс, айгыста олорума, – аҕата тилир-талыр үктэнэн тахсан барда.
Саша бэйэтэ тэринэн, түргэн соҕустук аһаат, бэлэмнээбит үрүсээгин аан таһыттан ылан, тахсан барар. Урут ийэлээх эбэтэ икки өттүттэн ас бөҕөнү хадаҕалыыр бэйэлэрэ кэлин кыһаммат буолбуттарын бэлиэтии көрбүтэ ыраатта.
«Кэһэй, акаары буолбат буол, акаарыбыттан бэйэм тэмтэрийдим. Үөрэхпиттэн маттым. Бэл, ийэлээх эбэбин хомоттум. Арай… Катям билиҥҥитэ эрэнэр. Ити барыта Диматтан, сураҕын иһиттэххэ, тутуу этэрээтигэр киирэн, хоту үлэлии барбыт үһү. Онтон мин бу сырыттаҕым…» – Саша ыгыллан кэлбит хараҕын уутун дьоно көрбөтүгэр туора-маары соттон кэбиһэ-кэбиһэ, аҕата кэтэһэн турарын көрөн, хотон диэки сүүрэн сарымтахтаата…
Арыгы ыар содула
Хап-харанан чоҕулуччу көрбүт, күлэн мытырыйа сылдьар Сардаана түөрт сааһын бүгүн томточчу туолла. Ол саҕана кини тугу да өйдөөбөт, кырачаан киһи буоллаҕа, билигин сүүрэр-көтөр, оҕолору кытта тэҥҥэ оонньуур. Былырыын куоракка икки этээстээх ситэтэ суох хааччыллыылаах мас дьиэҕэ баһаар буолбутун эрэйдээх өйдөөбөт, түүлүгэр да баттатан көрбөт. Ити баһаартан куттанан, билигин кыайан саҥараахтаабат. Ити күн төрөппүттэрэ кинини дьиэтигэр соҕотохтуу хаалларан, иккиэн бэйэлэригэр саҥа дьыллааҕы таҥас атыылаһа барбыттар. Кыра кыысчаан дьиэтигэр соҕотох хаалан, бэйэтэ бэйэтигэр ыллаан-туойан, ытаан-соҥоон сылдьаахтаабыт.
Сороҕор дьыбааҥҥа туора түһэн, утуйан да ылар, сороҕор ыллаан чаҕаарар, дьонун суохтаан, ытаан да ылар. Кинилэр үрдүлэригэр иккис этээскэ иһэр-аһыыр дьон олороллоро. Ол күн ыаллара эмиэ мустан арыгылыы олорбуттар. Аһаан-сиэн ампаалыктаһа олордохторуна, эмискэ табах уотуттан дьыбааннара буруолаан барар. «Баһаар буолла» диэн умуруора сатаабакка, таҥастарын үрдүгэр түһэн, таһырдьаны былдьаһаллар.
Таһараа олорор онус кылаас үөрэнээччитэ Витя уол көмпүүтэргэ оонньуу олорон, буруо сытын ылаат, тугун-ханныгын билээри таһырдьа ыстанар. Арай тахсан иһэн кыра оҕо ытыырын истэр. Уол толкуйдуу барбакка, дьиэтиттэн луом ылан, ааны тоҕо тарда сатыыр да кыайбат. «Көмөлөһүҥ», – диэн ыксаан хаһыытаан көрөр, кэлин күөмэйэ буруоттан дэлби аһыйан, саҥата да тахсыбат. Хата, ол кэмҥэ үөһэттэн биир киһи түһэн иһэн, ааны тоҕо тардар. Кыыс кутталыттан орон анныгар саһан сытар эбит. Кырачаан тумнаста сыспыт, нэһиилэ кыыкынаан ытыыр. Уол толкуйдуу барбакка, кыыһы суорҕанынан бүрүйээт, ааҥҥа ыстанар. Эргэ мас дьиэни уот бүтүннүү ылан, тыынар салгын суох, бэйэлэрин былдьыах курдук. Хата, кэннилэриттэн иһэр киһи таҥастарыгар түспүт уоту тута саба охсон, умулларан абырыыр. Эрэй бөҕөнөн дьиэттэн тахсаллар, нэһиилэ тыынан бөтүөхтүүр кыыһы баһаарынайдар илиилэригэр түһэрэн ылаллар, түргэн үлүгэрдик үһүөннэрин «суһал көмө» массыынанан балыыһаҕа ыыталлар. Кырачаан кыыһы нэһиилэ быыһыыллар.
Үөрэх министиэристибэтэ Витяны «Хорсун быһыы иһин» грамотанан уонна көмпүүтэринэн наҕараадалаабыттара. Онтон Сардаана дьоно Аанчыктаах Михаил Витяҕа хайдах махтаныахтарын билбэттэр.
Кыыстарын доруобуйатын хайаан да көннөрөр баҕалаахтар эрээри, соҕуруу эмтэтэ ыытыахтарын үптэрэ суох, аны эбиитин дьиэлэрэ суох буолан, куортамҥа олороллор. Эрэй бөҕөтүн көрөллөр.
Биир сыл ааспытын кэннэ, Сардаана дьолугар, үлэлиир министиэристибэлэрэ ипотеканан бырыһыана суох дьиэ ылалларыгар мэктиэ сурук туттаран, муҥура суох үөрэллэр.
– Министиэристибэбит өйөөн, дьиэлэнэр дьоллоннохпут, – диэн ийэ үөрүүтүттэн кубархай иэдэһэ тэтэрэ кыыһар.
– Аны оҕобутун эмтэтэрбит буоллар дьоллоох да дьон буолуо этибит, – аҕа оҕотун таптаабыт хараҕынан имэрийэ көрөр.
– Ити барыта арыгы содула. Михайловтар дьиэлэрин арыгылыыр сир оҥостубатахтара буоллар, маннык алдьархай тахсыа суоҕа этэ, – Аанчык кыыһын көтөҕөн олорон, арбайбыт баттаҕын имэрийэн ылар.
– Аҕыйах хонуктааҕыта Михайловтар ийэлэрин уулуссаҕа көрбүтүм. Миигин көрөөт, сирэйин кистии туттан, дьалты хаампыта, – Михаил тэлэбиисэр көрөрүн быыһыгар кэпсиир.