– Хайа, куорат ыаллара, дорооболоруҥ! Туох кэпсээн? – Малаанньа эмээхсин аан боруогуттан унаарыппытынан түөрэҥэлээн киирдэ.
– Тугу үгэргиигин? – хаһаайын сөбүлээтэҕин биллэрдэ.
– Тыый, үгэргиэм баара дуо? Дьон кыахтааҕа бары киин сиргэ талаһар буолла дии. Эһиги да баран эрдэххит. Сайыһан этэр быһыым дии.
– Киир, аас. Ити киһини истимэ. Барыан баҕарбакка бэйэтэ да санаата алдьанан сылдьар, – Лиза хостон тахсан кэллэ.
– Ээ, мин бу стенкаҕытыгар ымсыыран кэллим. Уолум аахха наада буолуо этэ. Саҥа дьиэлээхтэр да, миэбэллэрэ олох суох. Биэс тыһыынчаҕа атыылаабаккын ээ?
– Эс, биэс диэн кырата бэрт. Билигин ол харчыга атын туох малын ылыаххыный? Аҕыска да түһэрэн атыылыыбын дии.
– Чэ, буоллун даҕаны. Мин пенсиябыттан эптэхпинэ, дьонум ыла сыһаллар ини, – Малаанньа күлэн мичийэ олорбут кэтит сирэйэ ыаһыра түстэ. Ааны тыастаахтык сабан таҕыста.
– Туохтан өһүргэннэ? Киһи миэбэлин олох да босхо ылыахтарын санаабыттар дии!
Ньукулай кэргэнин диэки тугу эрэ этээри гыммыт курдук көрөн баран, идэтинэн саҥата суох хотонугар тахсан барда.
Киэһэ стенкатын Малаанньа уолаттара тиэйэн барбыттара. Саалаларын иһэ биирдэ кураанахсыйа түспүтэ. “Аны сааска диэри кураанах истиэнэбитин көрөр дьон буоллубут”, – дии санаан дьахтар өрө тыынан ылбыта. Сотору утуйар ороннорун, аһыыр остуолларын кытта дьиэлэрэ хаалбыта. Оҕолоро улааппыт, ньээкэ уйанан буолбут иэримэ дьиэлэрэ барахсан… Лиза дьиэ атыытынан бэйэҥ дьарыктан диэн кэргэнигэр сэлээннээбитэ. Уйбаныаптар үчүгэй мастан бөҕө-таҕа тутуулаах дьиэлэригэр ымсыырар киһи элбэх даҕаны, сыанатын уйунуох көстүбэт этэ. Аймахтара, доҕотторо кыра-кыралаан төлүөхпүт диэн көрдөһөн көрбүттэрэ да, Ньукулай: “Куоракка оччоҕуна туохпунан квартира атыылаһыахпыный?” – диэн кытаанахтык этэн, тохтообуттара. Атыылаһааччы көстүмүнэ саас букатын ыксаан олордохторуна, олохтоох коммерсаннара маҕаһыын гыныам диэн ылар буолбута.
Устар сылы быһа дэриэбинэ Уйбаныаптар малларын атыытынан олорбута. Дьон хайаан да туохха эрэ тиксэн хаалыахтаах курдук саныыра. Ынахтарын-сүөһүлэрин, сылгыларын ыал аҕата бэйэтэ дьаһайбыта. Сороҕун собуокка туттаран, сороҕун аймахтарыгар батаран, түргэнник эспитэ. Эһэр – мунньар буолбатах. Трактор, массыына эмиэ удамыр сыанаҕа батарыллыбыта.
Лиза саас эрдэттэн куоракка киирэн дьиэ көрдүүр түбүгэр түспүтэ. Реклама хаһыаттарын туппутунан куораты биир гына тилийэ сүүрбүтэ. Дьиэ сыаната бу ыараханын! Кини икки-үс хостоох таас дьиэҕэ санана сылдьыбыта баара, онуоха үөгүлүүр үп-харчы наада эбит. Кинилэр үйэлэрин тухары мунньуммут хамсыыр-хамсаабат баайдарын атыылаан ылбыт үптэрэ биир хостооххо эрэ эппиэттиир эбит. Оннук сонуннаах дойдутугар төннүбүтэ. Ньукулай кэлэйэн баһын быһа илгистэн кэбиспитэ.
Сайын саҕаланыыта иккиэн чопчу квартира атыылаһа диэн куораты булбуттара. Лиза ол икки ардыгар сыана ыараан хаалбытыттан соһуйан букатын тылыттан маппыта. Куорат киинигэр биир да хостоохторун ылар кыахтара суох буолбута. Онон уһун унньуктаах көрдөөһүн кэнниттэн, күһүн дьиэ сыаната өссө үүнээри турарын истэн, ыксалынан ГРЭС оройуонугар турар дьиэттэн икки хостооҕу атыыласпыттара. Хаһаайка өрөмүөннэммэтэҕэ ырааппыт квартираны сууйан-тараан барбыта.
– Кирдээхтик да олорбуттар! Таракааннара элбэҕин! ¥чүгэйдик өрөмүөннээтэххэ табыллыыһы, – диэн умайыктанар Лиза.
– Таас дьиэни оҥостон кэбиһэр уустук буолбата ини. £рөмүөннүөхпүт буоллаҕа дии, – Ньукулай холку.
Наар чэнчистик туттан олорбут дьон саҥа ылбыт дьиэлэрин үчүгэйкээн баҕайытык оҥорон-тутан кэбиспиттэрэ. Кыралаан наадалаах миэбэллэрин атыылаһан, ыал сиэринэн буолан, ийэлэрин санаата көнньүөрбүтэ.
Ол эрээри куорат айдааннаах-куйдааннаах олоҕор үөрэнэ охсор өтөрүнэн кыаллара биллибэт. Аттынааҕы ыаллара наар бырааһынньык олохтоох дьон түбэһэн эрэйдииһиктэр. Киэһэттэн саҕалаан хара сарсыардааҥҥа диэри ырыа-тойук, ыһыы-хаһыы сатараан, уулара аймаммыта. Лиза сарсыарда аайы ыарахан баҕайы төбөлөөх турар буолла. Саатар бу ГРЭС диэн тэрилтэлэрэ тохтообокко үлэлиир буолан, биир кэм дыыгынас тыас куугунаан олорор. “Дьон олорор дии. Биһиги даҕаны үөрэнэр инибит”, – диэн дьахтар бэйэтин уоскутуна сатыыр. Оттон Ньукулай, дойдутугар да үгүс саҥата суох киһи, манна кэлэн айаҕар ууну омурдубут курдук сылдьар. Куһаҕан да, үчүгэй да диэбэт. Сарсыарда аайы туран үлэ көрдөһө барар.