Эдэр саас тапталын уруута оҕолуу ыраас, сырдык, ураты бэһиэлэй буолбута. Кэлин манна сылдьыбыт оҕолор олохторугар элбэх сыбаайба буолбута да, кинилэр Катялаах Алеша тэрийбит урууларын умнубаттар. Маҥнайгы хаһан баҕарар умнуллубат.
Сыбаайба сонуна сойуута оҕолор олохторун суолун оҥостон, үрүө-тараа ыһыллыбыттара. Ким үөрэх, ким үлэ түбүгэр түспүтэ. Оттон эдэр ыал дойдуларыгар хаалан, тапталларын уйаларын оҥостубутунан барбыттара. Кыыс дьонугар олорбуттара. Кыһын иэримэ дьиэлэрэ саҥа киһи хаһыытынан туолбута. Уол оҕо биһигэ ыйаммыта.
Алеша совхозка оробуочайдыыра. Биир күн ыал аҕатыгар армияҕа барарга повестка тирилээн кэлбитигэр аймалҕан турбута. Катя төһө да айманнар, хайыыр да кыаҕа суоҕа. Саас кэргэнин атаарбыта. Аны кини олоҕо бүтүннүү кэтэһии диэн ааттаммыта. Күн аайы тапталлааҕыттан сурук күүтэрэ. Күннээҕи олоҕун дневник курдук суруйан күнү көтүппэккэ ыытара.
Арахсыы тапталы өссө күөдьүтэр. Икки сыл иһигэр төһөлөөх истиҥ иэйиилээх сурук суруллубута буолуой?! Бу кэм устата кинилэр иэйиилэрэ өссө дириҥээбитэ. Алексей эргиллэригэр уоллара сүүрэн тоттоҥолуу сылдьар саамай минньигэс сааһыгар сылдьар киһичээн этэ.
Ыал аҕата армияттан эр киһи бодолонон кэлбитэ. Төрөппүттэр моойдоругар олорон бүтэргэ сананан, уһаайба ылан, дьиэ туттан барбыта. Семеновтар саҥа дьиэлэрэ дэриэбинэ биир мааны көстүүлээх, оһуордаах-мандардаах дьиэтинэн буолбута. Ыал аҕата алаһа дьиэтин улахан тапталынан туппута тута көстөрө. Сотору хаһаайыстыба тэриммиттэрэ. Катя ыраас, түргэн-тарҕан туттунуулаах хаһаайка буолан, дьиэлэрэ ураты сылаас эйгэнэн туолбута. Маннык ыалга киһи киирэн баран тахсыан баҕарбат диэччилэр. Саҥа дьиэлэригэр утуу-субуу өссө икки уол төрөөбүтэ, элбэх оҕолоох ыал түбүгэ эбиллибитэ.
Алексей дойдутугар тарбахха баттанар бастыҥ ыччат ахсааныгар киирбитэ. Армияттан тракторист идэлээх кэлэн, совхоһугар тимир көлөлөөҕү мииннибитэ. Хаартыската Бочуот дуоскатыттан түспэт буолбута, былаанын өрүү куоһарар бастыҥ механизатор аатын ылыан ылбыта.
Катя оскуолаҕа наар үчүгэйдик үөрэммитэ. Аныгы олоххо үөрэҕэ суох хаалара табыллыа суох курдук буолан, кэргэнэ, төрөппүттэрэ өйөөн, кэтэхтэн үөрэнэн, үрдүк үөрэхтээх бухгалтер дипломун ылбыта. Оҕолоро борбуйдарын көтөхпүттэрин кэннэ дьаһалтаҕа идэтинэн үлэлээбитэ.
Оттон үүт-тураан олохторо биирдэ ыһыллыбыта. Государство тутула уларыйыыта ордук тыа сиригэр биллибитэ. Алексей үлэтэ суох буола түспүтэ. Бастыҥ механизатор аны наадата суох кэмэ үүммүтэ. Онтон атыны кини сатаабат этэ. Күүһүгэр-уоҕар сылдьар эр киһи дьиэҕэ хааллыбыта. Биэс ынаххынан муҥурданан олор диэбитэ саҥа былаас. Тууйуллууттан, санаа түһүүтүттэн арыгы эрэ абырыыр курдуга. Кини курдуктар дэриэбинэҕэ үксээбиттэрэ. Эр дьон сарсыардааҥҥы ыамнарын кэнниттэн мустан арыгылыыр, хаартылыыр аатыгар барбыттара. Дьэбэрэҕэ түһүү диэн түргэн буолар эбит.
Маҥнай утаа Алексей “бэҕэһээҥҥититтэн” кыбыстан уолаттарын сирэйдэрин таба көрбөт этэ. Кэлин бытыылкалаах доҕотторун дьиэтигэр кытта ыҥырар буолбута. Туохтан да толлубат, тардыммат иһээччи көрүҥнэнэн барбыта. Кини иһээччи буолбутугар тула бары буруйдаахтар этэ. Аныгы кэм атаҕастаабыт киһитэ буолан, былааһы үөҕэрэ, төрөппүттэрин, кэргэнин да харыстаабата.
– Мин курдук көмүс илиилээх үлэһити эргэ тэрээпкэ курдук ылан быраҕан кэбистилэр! Билигин мин кимиэхэ да наадам суох! Албыннар, куттас сүрэхтэр хата тиэрэ байдылар. Ити Болуодьа курдук мөлтөх дьон кэмэ кэлбит дии. Маҕаһыыннана-маҕаһыыннана тоспоҥнуур. Ийэтэ ыскылаакка үлэлээн тиксибит баайынан тахсыбыт кини баар! – идэтинэн биир киэһэ эмиэ дойҕохтуу олорбута.
Катя үлэтиттэн кэлэн куолутунан саҥата суох аһын астыы сылдьыбыта. Бүгүн кэргэнэ наһаа хотторботоҕун көрөн кэпсэтэргэ санаммыта.
– Алеша, оттон биһиги сир уларытан, куоракка көстөхпүтүнэ? Киэҥ сиргэ үлэ элбэҕэ буолуо дии. Манна, кырдьык, буорайан бараары гынныбыт.
Катя кэргэнин арыгы холбообут табаарыстарыттан куоттарыан баҕарар. Саатыыллара эрэ арыгы буолбут дьон булсан сорун сордоотулар. Таптыыр киһитэ хараҕар арыгыһыт буолан эрэр. Кини бу этиитин өр толкуйдаан баран оҥорбута. Ыллылар да, барытын быраҕан туран саҥа сиргэ көһөллөрө ыарахана биллэр. Алешата туох диир?