Күн-дьыл устан ааһан испитэ. Саша Ленаны кытта оскуолаҕа бииргэ үлэлээбит, өрүү күлэн мичилийэ сылдьар, дьээбэлээх-хобоолоох Варя кыыһы кэргэн ылбыта. Элбэх ыалдьыттаах улахан сыбаайба буолбута. Бу уруу ураты суолталаах курдуга. Варя үгүс аҥаардас сылдьар учууталларга суолларын аһан биэрбитэ. Баҕар, ала-чуо оннук буолбатаҕын иһин, хаалаары ыксаабыт кыргыттар оннук ылыммыттара. Онон сүрдээҕин көтөҕүллэн туран өссө биир ыал тэриллибитин уруйдаабыттара-айхаллаабыттара. Лена Саша туһугар үөрбүтэ. Кини Варя үчүгэй хаһаайка, ийэ буоларыгар саарбахтаабат. Лена бу күн Сашаны атын хараҕынан көрбүтэ. Били эдьиийэ Шура эппитин курдук, кырдьык, таҥнан-симэнэн кэбиспитэ – букатын атын киһи. Мэктиэтигэр уҥуоҕунан үрдээбит курдук. Ол гынан баран, кыыс сүрэҕэ атыны күүтэр, кинини эрэ суохтаан ытыыр. Рома, Рома, хаһан биллэҕин, тоҕо сүттүҥ…
Лена таптыыр киһитин олоҕун-дьаһаҕын, үлэтин-хамнаһын туһунан истэ-билэ сылдьар. Биирдэ соҕуруу үөрэнэ барбыт үһү диэбиттэригэр дууһата аймалҕанынан туолбута. Тулаайахсыйа түспүт курдук санаммыта. Дьиҥэр, киниэхэ киһитэ ханна сылдьара син биир буолуон сөп этэ да, соҕуруу баран өссө ырааппыт, тэйбит курдук санаабыта. Онтон төннөн кэлэн, улахан дуоһунаска анаммытын хаһыаттан ааҕан билбитэ. Лена көрсө, кэпсэтэ сатаабат. Билигин оччо улахан киһиэхэ санаммат даҕаны. Кини олоҕо, түбүгэ атын. Билигин уларыйдаҕа, урукку Рома буолбатаҕа буолуо.
…Республика үрдүнэн быыбар айдаана өрө турбута. Улахан политикаттан ыраах да дьон туора туран хаалар бырааптара суох курдук быһыы-майгы үөскээбитэ. Киһи эрэ барыта ким диэки буоларын быһаарыныахтаах курдуга. Кандидаттары өйүүр штабтар тэриллибиттэрэ. Олох быыбар иннинээҕи уонна быыбар кэминээҕи диэн икки аҥыы хайдыбыта. Быыбар иннинээҕи олох бүгүн тирээбит кэмҥэ баһыйтаран, умнулла быһыытыйбыта. Эн биһиги диэки буолбатах буоллаххына – өстөөххүн диэн кытаанах киирсиилэр сатыылаабыттара. Ким дойдутун, сахатын норуотун ордук күүскэ таптыыра эмиэ бу күннэргэ быһаарыллыахтаах этэ. Быыбар эрэ кэмигэр ол дакаастаныахтааҕа. Лена государство тэрилтэтигэр үлэлиир киһи быһыытынан, позицията чуолкай курдуга. Онон салайааччыта штабка үлэлээ диэбитин кэтэмэҕэйдээбэккэ ылыммыта. Куораттан араас дьон сыбыытаабыта. Улахан түмсүү буолбута. Хам-түм, улахан бырааһынньыктарга аһыллар кулууптарын олоҕо күөстүү оргуйан олорбута. Биир кандидат дьоно кэлэн барбыттарын кэннэ иккистэр тирилээн кэлэллэр. Нэһилиэнньэ, хата, босхо концерт арааһын көрөн абыраммыта. Телевизорынан эрэ көрөр аатырар артыыстарын тутан олорон көрөллөрө-истэллэрэ астыга сүрдээх.
Биир сарсыарда штаб салайааччыта: “Улахан делегация кэлэн иһэр. Олору көрсөргө сүрүн күүһү түмэ тардыахха наада. Алена Васильевна порка көрсө барсаҕын”, – диэн аҕылаан-мэҕилээн сүүрэн киирбитэ. Күнүс хас да буолан порка киирбиттэрэ. Дьоҕус самолет тыаһаан-ууһаан тохтоотун кытта аан аһылла түспүтэ да, эрчимнээхтик туттубут-хаптыбыт киһи ойон тахсыбыта. Кини кэнниттэн хас да киһи түспүтэ. Лена сүрэҕэ тохтоон ылбыта. “Роман!” Кини Ромата кэлбит! Роман Романович көрсө киирбит дьону кытта биир-биир илиитин уунан дорооболоспута. Лена иннигэр тохтоон баран тылыттан матан хаалбыта.
– Хайа, бу эн дуу?.. Дорообо! – долгуйбутун кистии сатаан саҥа аллайбыта.
Кэлбит дьон чэйдии түһэн баран штабка мунньах тэрийбиттэрэ. Лена бу тухары дууһатын түгэҕэр наар саныы сылдьыбыт киһитин тонолуппакка көрөн олорор. Күн-дьыл ааспыта таптыыр киһитигэр биллибит. Баттаҕа онон-манан маҥхайбыт, биллэ сонообут. Ол гынан баран дьону бэйэтигэр тардар ураты күүһэ уҕараабатах. Билигин да бу этэ-тыына турарын көр. Лена долгуйан хараҕын симэн ылла.
– Доҕоттоор, быһыы-майгы уларыйда. ¥лэбит хайысхатын төттөрү эргитэр буоллубут. ¥өһэттэн ирдэбил оннук. Олохтоох дьону хайыта сатааһын кытаанаҕа бара турар. Араас угаайы ньыманы бары туһаналларын билэ сылдьаҕыт. Ол гынан баран биһиги кинилэр курдук дьаһанарбыт сыыһа. ¥өхсүбэккэ, бэйэбит кандидаппытын агитациялыахтаахпыт. Биһиги киһибит үлэлээбитэ, кыайбыта-хоппута да баһаам. Ону дьоҥҥо үчүгэйдик быһаарыахха. Улуускутугар ытыктанар дьоҥҥутун кытта кэпсэтэн бэйэҕит диэки тардыҥ. Биһиги кандидаппыт туһунан элбэх матырыйаалы аҕаллыбыт. Ону туһаныҥ. Манна саҥа тактика туттулунна. Агитация ис хоһооно уларыйыахтаах.
Быыбарга сүүрэ сылдьар дьон диэх курдук. Тимир көлөҕө олорсоот, аны нэһилиэктэри кэрийэ барбыттара.
– Лена, эн барсар үһүгүн! Кытаат, бириэмэбит олох суох! – штаб начальнига ыгылыйан ахан сүүрэн киирбитэ.