– Тугуй, ол аата эн биһикки туох да сыһыана суох, тус-туһунан дьоммут дуо? Эн итинник саныыр эбиккин дии… – Лена хараҕын уута бычалыйан тахсан, ытаамаары кыатана сатаабыта.
– Эс, доҕоор. Ким да эйигин туспа киһи диэбэт ээ. Эн миэхэ күндүгүн, эйигин таптыыбын. Ол гынан баран, мин көҥүлүм суох ээ…
Лена бу кэпсэтиини наар эргитэ саныыр. Кэскилэ суох, албын сыһыаны харыстаан эдэр сааһын бараабытын дьэ өйдөөбүтэ. Кырдьыгын эттэҕинэ, кини Романа биир үтүө күн бүтүннүү көһөн кэлиэ дии саныыра. Оҕолоро улааттылар, кэлин кэргэнин наар ыарытыйар диир. Оттон доруобай, эдэр дьахтары кытта олороро тоҕо сатамматый? Лена өссө да оҕолонор кыахтаах. Таптыыр киһитигэр майгынныыр оҕолору бэлэхтиэ этэ. Тоҕо? Тоҕо киһитэ киниэхэ толору дьолу биэриэн баҕарбатый? Ол эрээри тоҕото биллэр. Кэргэнин бырахтаҕына, карьерата быстар буоллаҕа дии. Рома бэйэтин олоҕун бас билбэт ээ. Ханна ыыталларынан, тугу соруйалларынан сылдьар. Кини үрдүнэн тойоттор элбэхтэр. Санаатыгар наһаа суолталаах дьыаланан дьарыктанар. Олоҕун сүрүн сыала – былаас бииртэн биир үрдэллэригэр дабайыы. Оттон атын – ол иһигэр Лена таптала – суолтата суох. Былаас иһин охсуһуу киһи отуорун алдьатар дииллэрэ кырдьык даҕаны.
Саҥа дьыл чугаһаабыта. Дьон бары бырааһынньык түбүгэр охтубута. Арай Лена уһун өрөбүллэргэ тугу гынарын билбэт. Романы күүппэт. Кэлбэтэ биллэр. Бэлэҕин хайыы-сах оҥорбута. Уп-улахан кыһыл көмүс биһилэҕи бу кэтэ сылдьар. Мантын көрөн баран олоруохтаах. Саҥа дьыл диэн дьиэ кэргэн бырааһынньыга. Манна кимнээххэ баайсан бырааһынньыктыай? Соҕотоҕун олороро сүрэ бэрт. Дойдулаан көрөрө дуу.
Эдьиийэ Шура балтын үөрэ-көтө көрсүбүтэ. Оҕолор суумкатын үрдүгэр түһэн, кэһиитин хостообутунан барбыттара. Лена чугас дьонун ааҕа кэһии ылбытын үллэрбитэ. ¥өрүү-көтүү, сүпсүлгэн бөҕөтө турбута.
– Бу кыыһы көрүҥ! Куорат мааны дьахтара буолбут дии! Биһигинньиктэр кыбыстан аттыгар да туруо суохпут. Хотуой, тупсубуккун ахан! Били Саша көрдөҕүнэ олох да өлөрө буолуо! Киһи сүрэҕин хайытаайаҕын!
– Чэ, ити хааллын. Эһиги хайдах олороҕут? Туох сонун баар?
– Туох кэлиэй? Сүөһүбүтүттэн ордубаппыт. Сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри хотон айдаана. Бэйэни да көрүнэр соло суох. Эдьиийгин көр ээ: дьэгэ-бааба курдукпун дуу?
– Эс, суох. Таҥнан, оҥостон-туттан кэбистэххинэ, кимнээҕэр ордук буолуоҥ. Хата, киэһэ кулуупка барыахпыт.
– Эн курдук туох да түбүгэ суох сылдьарым буоллар, мин да мааны дьахтар буолуом этэ. Ону баара биэс оҕом да, хаһаайыстыбам да…
Лена эдьиийин үҥсэргээһинин саҥата суох истэн кэбиспитэ. Шура хайдах курдук дьоллооҕун бэйэтэ билбэт. Нуучча классига Тургенев “дьол диэн доруобуйа кэриэтэ – баар буоллаҕына билбэккин” – диэн суруйбуттаах. Кини эдьиийэ биир оннук. Кэргэнэ Коля үлэһит мааныта, иһээччи буолбатах. Шуратын таҥара курдук тутар. Оҕолор бары этэҥҥэлэр, төрөппүттэрин хомоппуттара диэн суох. ¥өрэхтэригэр үчүгэйдэр, оскуола бастыҥ спортсменнара. Дьахтарга мантан ордук туох нааданый? Таптыыр кэргэн, оҕо-уруу, дьиэ-уот. Уонна баран сулумах сылдьар балтыгар ымсыырар. “Ол мин таҥаһым-сабым диэн… – Лена бэйэтин аһынан ытыы сыспыта. – Мин ханнык да бырааба суох көссүүбүн. Бас билэр биир эрим суох. Атын дьахтар эрин кытта уоран таптаһабын. Кини миигин кэргэнин курдук хаһан даҕаны көрүө суоҕа. Көрүлүүр, сынньанар кэмигэр эрэ наадабын. Бэйэтэ эппитин курдук, бас билэр туһам суох…” – тоҕо эрэ эдьиийин ураты сылаас, истиҥ эйгэлээх дьиэтигэр олорон, олоҕун сүрдээх курустук санаабыта. Эдьиийин олоҕо баар – дьиҥнээх, кырдьыктаах олох диэн. Оттон кини ким, туох туһугар олороруй? Күнэ Роман Романовичка үчүгэйдик көстүбүт киһи диэн санаалаах түмүктэнэр. Оттон ол туһата туохханый?
Лена саҥа дьылтан саҥалыы олорор былааны ылыммыта. Роман Романовичтанан аны бүтүөххэ дии санаабыта. Баҕар, кини даҕаны аналлааҕын көрсүөҕэ. Былаан ылыммыта эрээри, онтун олоххо хайдах киллэриэн билбэт. Онон эмиэ урукку халыыбынан сылдьыбыта. ¥лэтэ, үөрэҕэ, ыйга биирдэ эмит – Роман Романовичка анаммыт киэһэ. Арахсар күүһэ суох. Кини Романыттан бардаҕына барытын сүтэрэрин билэр.
Арай биирдэ… кини оҕо кута баар буолбутун билбитэ. Лена дууһатыгар атын, билбэт, сырдык иэйиилээх музыка холбоммута. Олоҕун суола дьэҥкэтик тыргыллыбыта…
Оҕо сааһым салгына
Дойдубар командировкаҕа бара сылдьыбытым. Төрөөбүт, улааппыт бөһүөлэкпэр чугас аймах диэн хаалбатаҕыттан испэр улаханнык сонньуйбутум. Дьонум-сэргэм атын дьолу көрдөһө киэҥ сиргэ таласпыттар эбит. Соҕуруунан-хотунан диэбиккэ дылы… Мин эмиэ оскуола боруогун атыллаат, олохпун оҥостон баран дойдубун дьэ булбутум.