“…Олоруохпун баҕарбаппын! Ийэбиттэн сылтаан миигин бары атаҕастыыллар. Математика учуутала контрольнайбар “үһү” туруорбут. Оттон миигиттэн устан ылбыт оҕолорго “түөрдү” туруорбут. Наһаа кыһыылаах дии! Хайыахпыный, аахсыбатым. Сэниирэ биллэр…”
“Миша, Миша, Миша… Музыка курдук иһиллэр дорҕооннор дии! Мин кинини бэһис кылаастан таптыыбын. Ону ким даҕаны билбэт. Кини эмиэ. Кылааска кини хараҕын көрдөөбүтүнэн киирэбин. Оттон суох буоллаҕына, олох үөрэниэхпин баҕарбаппын. Миша биирдэ эмит миигин кытта кэпсэттэҕинэ долгуйан өлөн хаалаары гынабын. Мух-мах бара түһэбин. Хата, акаары кыыс диирэ буолуо. Ол эрээри мин киниэхэ тиийбэтим биллэр. Кини паапата райком үлэһитэ, маамата учуутал. Арыгыһыт ийэлээх кыыс аттыгар туруон да баҕарбата буолуо. Буоллун! Мин син биир кинини таптыыбын!”
…Ол түүн Изольда дууһатыгар илдьэ сылдьыбыт сүрэҕин кистэлэҥин билбитим. Кини дневнигин ааҕан баран, бэйэбин олоҕу билбэт, кыра оҕо курдук санаммытым. Оттон дьүөгэм мин харахпар сиппит-хоппут улахан киһи буолан көстүбүтэ. Кини таптыыр эбит! Оттон мин ол туһунан кинигэттэн эрэ ааҕан билэбин. “Мишаны таптыахха сөп эбит дуу?” – диэн муодарҕаабыппыттан билигин күлэ саныыбын. Оччолорго таптал обúегынан буолуон сөптөөх уол биһиги кылааска суох диэн санаалаах киһи буоллаҕым дии! Идеальнай тапталы күүтэр этибит дии. Оттон Иза таптала чугас эбит. Мишалыын ыал буолан, үс оҕону төрөтөн олоруу – кини муҥур баҕа санаата эбит. Оччолорго тапталы ыра санаа эрэ гынар кыргыттар кэпсэтиибит Миша тула буолбута. Онтон ыла Миша Изаҕа болҕомтотун хатыырын туһугар кыһаллан да биэртим! Уол аахайбат курдук этэ. Ситэ да илигэ буолуо, ыал кыра оҕото, ахсыс кылааска диэри оскуола кэнниттэн эдьиийдэрэ тоһуйааччылар дии. Оннук атаах уол Иза тапталын сэрэйиэ дуо?
Изам барахсан наһаа уйан дууһалаах этэ. Сотору-сотору ытаан хараҕа кытарар буолара. Наар дьүөгэбин көмүскэһэн, “акаары уолаттары” миэстэлэригэр туруортуурум. Уолаттар тоҕо эрэ Изаны булаллара.
– Көмүскэһэр киһитэ суох диэн сордууллар! Иһээччи ийэбинэн киирэллэр! – диэн ытыыра.
Онно дьон сыһыана биир тэҥ буолбатаҕын бигэтик өйдөөбүтүм. Ордук оҕолорго ол сыһыан арылхайдык көстөр: мөлтөҕү бүтэһигэр диэри атаҕастыахха, күүстээххэ – бэрт буолуохха диэн. Кырдьык, Иза арыгыһыт оҕото буолан элбэхтик атаҕастаммыта. Ким да аһаҕастык эппэт этэ эрээри, дьон сыһыаныгар ол биллэрэ. Бэл учууталлар аахайбатах курдук сыһыаннаһаллар этэ. Дьиҥэр, оччолорго оҕолору төрөппүттэринэн көрбөт, дьиҥ талааннаах учуутал баар буоллун – Изаны төһө эрэ сайыннарыа этэ! Кини билиитинэн, айылҕаттан бэриллибит тылы ыпсарыытынан хайа баҕарар үрдүк үөрэххэ киириэн сөптөөҕө. Ол эрээри, таҥнары төлкө диэбиккэ дылы…
Биир саас кыыспын сүтэрэн кэбиспитим. Наар кэлэр бэйэтэ сүтэн хаалбыта. Оскуолаттан тута дьиэтигэр тэбинэр буолбута. Хайдах эрэ ураты настырыанньаламмыта көстөр этэ. Дьүөгэбин суохтаан дьиэтигэр тиийбитим. Ааны Иза мичилийэн аспыта.
– Кыратык саҥар! Ийэм утуйа сытар, – диэбитэ. Кыысчаан күнүскү эбиэтин өрө сылдьар этэ. – Ийэбит арыгытын быраҕа сылдьар. Аны испэппин диэн тылын биэрбитэ. Испэтэҕэ нэдиэлэ буолла. Дьиэбитигэр ийэбит баара наһаа үчүгэй! Доо, сарсыарда аайы хайаан да үүт иһэрдэр, – диэн баран кыыһым ис-иһиттэн манньыйан күлэн ылбыта.
Мин дьүөгэм туһугар наһаа үөрбүтүм. Дьэ олохторо көнөр ини диэн эрэнэ санаабытым. Ол курдук ыйтан ордук олорбуттара. Бу кэмҥэ Иза көтүөн кыната суох курдук сылдьыбыта. Ийэтин сүтэрэн баран булбут кыысчаан, хайыай? Ол эрээри ааспат-арахпат, дириҥ ыарыыга ылларбыт дьахтар арыгыттан аккаастанарга күүһэ тиийбэтэҕэ. £йдөөҕөр оҕолорун аһынара да, туттунар кыаҕа эмиэ суоҕа. Биир күн бородуукта маҕаһыынын таһыгар итирэн баран хараҕа өһөн турарын көрбүтүм. Дьүөгэм барахсан ийэтэ буолуохсуту көрөн наһаа да абарбытым! Иза төһө эрэ айманан олорор диэн киниэхэ тэбиммитим. Онно арыгыһыт буолбут киһи хайдах да ол кэмэлдьититтэн арахсар кыаҕа суох буолар эбит дии санаабытым. Оҕотун култаҕар бытыылкаҕа атастаспыт ийэттэн тугу күүтүөххүнүй? Ийэ да буолан…
Биһиги ити курдук үөрүү-көтүү да, хомолто да аргыстаах онус кылааһы бүтэрбиппит. Ол кэнниттэн оҕолор бары үрүө-тараа ыһыллыбыппыт. Дьылҕабыт бэлэмнээбит тус-туһунан тыргыллар олох суолунан айаннаан истэхпит. Мин тута үөрэххэ киирэр санаалаах этим. Дьүөгэбин иккиэн барыах диэн хаайа сатаан кэбиспитим. Буолумматаҕа. Оччолорго үөрэх төлөбүрэ суоҕа, студеҥҥа тута уопсайга хос биэрэллэрэ. Ол үрдүнэн Изам хаалбыта. Арааһа, ийэтин быраҕан барыан баҕарбатаҕа буолуо… Онтон ыла бэйэ-бэйэбитин сүтэрсэн кэбиспиппит. Мин дойдубуттан кэлбит дьонтон кини туһунан наар сураһа сатыырым да, ким да билбэт курдуга. Оҕо сылдьан былааннаабытын курдук ийэтин илдьэ атын сиргэ көстөҕө дии санаабытым. Онтум баара, ийэтиттэн ырааппатах эбит…