– Эр киһи диэн пластилин курдук, тугу баҕараргын оҥоруоххун сөп, – диир үгэстэммитэ аны кини.
Лиляҕа түбэһиэх, “пластилина” кырдьык да ураты истигэн буолан биэрбитэ. ¥өрэҕэ суох тыа уолун куһаҕана суох үлэҕэ кэпсэппитэ. Кылаабынайа, үүннэрэр кэскиллээх тэрилтэ этэ. Кэтэхтэн үрдүк үөрэххэ киллэрбитэ.
Эдьиийэ Надяттан тугу да ыйыппат буолбута ыраатта. Дьиэҕэ дьиҥнээх хаһаайка – кини этэ. Онон биир үтүө күн дьиэлэригэр туора киһи киирэн кэлбитигэр кыыс соһуйбатаҕа. Киһи киирбитэ да бэрт курдуга. Эдьиийэ кыраттан тымтан хаһыыра сылдьара тохтоон, наар ньылбаарбыт куолаһынан саҥарар буолбута. Күтүөт да баара-суоҕа биллибэт, үчүгэйин-куһаҕанын биллэрбэт.
Надя тугу да гына үөрэммэтэх буолан, эдьиийэ бэйэтин олоҕор умса түспүтүгэр эрэйи да көрдө этэ. Кирдээх таҥастаах, имиллибит кууркалаах сылдьар буолбута.
– Бу кыыс олох акаары быһыылаах! Соруйан киһини саакка киллэрэн, кирдээх таҥастаах сылдьаҕын! Баттаҕын да сатаан сууммат! – диэн биир киэһэ Лиля ыһыы-хаһыы бөҕө буола-буола, кыыһыран-тымтан, тыаһаан-ууһаан Надя таҥаһын устан сууйбута-тараабыта.
Хороччу улаатан эрэр кыыс онно кыбыһынна, бэйэтин сэнэннэ да этэ! Күтүөтэ саҥата суох элэктээбит курдук көрөн олороруттан барыах-кэлиэх сирин булбакка, умса туттан турбута. Онтон ыла таҥаһын хайдах сатыырынан суунар, өтүүктэнэр буолбута.
Надя оскуоланы бүтэрэр сылыгар кинилэр дьиэлэрин оҕо ытаан бэбээрэр саҥата толорбута. Лиля оҕолонон даххаһыйбыта. Надя күтүөтүн кытта кини бары хаппырыыһын толорон сүүрэр-көтөр муҥар түспүттэрэ. Уол оҕоломмут киһи буолан, күтүөт үөрэн уоһа ыпсыбат буолбута. Кинилэр дьиэлэригэр оҕо тыына киирэн, тула сылаанньыйбыта-сымнаабыта, кытааппыт салгын биирдэ “һуу” диэбиккэ дылы буолбута. Ол гынан баран ити үтүө уларыйыыны Надя эрэ бэлиэтии саныыр быһыылааҕа. Эдьиийэ наар сылайан, айаккалаан тахсара. Сарсыарда аайы “абааһы оҕото” букатын утуппатах аатырара.
Надя оскуоланы үксэ “токур үһүнэн” бүтэрбитэ. Эдьиийэ кини үөрэҕэр олох кыһаллыбат этэ. Оҕолонон атын түбүккэ баттаппыта. Бииргэ үөрэнэр кыргыттара выпускнойга ким хайдах платье кэтэрин туһунан эрэ кэпсэтэр кэмнэрэ үүммүтэ.
– Оттон эн тугу кэтэҕин? – диэн эмискэ ала-чуо Надяттан кылаастарын бастыҥ кырасаабыссата ыйытан чаҕылыннарбыта. Надя тугу хоруйдуон билбэккэ кытаран эрэ хаалбыта. – Бальнай платьелаах буолуохтааххын, – диэн баран сэнээбиттии көрөн унаарытан кэбиспитэ кырасаабысса.
Кырдьык да, кини тоҕо эрэ ити туһунан санаабакка сылдьар. Бээ, эдьиийэ тугу эрэ толкуйдуур ини.
– Мин выпускнойбар тугу кэтэрим буолуой? Кыргыттар бары бальнай платье тиктэрбиттэр үһү, – киэһэ аһыы олорон Надя Лиляттан ыйыппыта.
Дьиэ иһигэр хайдах эрэ ураты чуумпу сатыылаабыт курдук буолбута. Биир кэм биилкэ-тэриэлкэ эрэ тыаһаан талыргыыр.
– Ити баар! Туохха да харчы тиийбэт. Эн хамнаһыҥ сыыһа диэн быыкаайык! Аһылыкка эрэ тиийэр-тиийбэт. Эр киһи ааттаах! Сааппат даҕаны! – Лиля куолаһа эрин мөҕөн чап-чаҥкынас буолбута.
Надя остуолтан туран барбыта. Хоһугар киирэн, оронугар умса түһэн, үөрүйэхтик сыттыгын кууһан сытан хараҕын уутунан сууммута. Сыттыга эрэйдээх! Кыысчаан көмүскэтин уутун төһөтө иҥэриммитэ буолуой? “Маамам баара буоллар! Мин саамай кыраһыабай бальнай платьелаах буолуом этэ. Киниэхэ бу саамай дьоллоох күнэ буолуо этэ”, – диэн санаатыттан өссө уйа-хайа суох ытаан барбыта.
Оскуолата ураты музыканан, оҕолор дьоллоох саҥаларынан, күлүүнэн-салыынан биир кэм эймэһийэн олорор. Кыргыттар ыраахтан үрүҥ лыахтар курдук кылбайан, сырдаан көстөллөр. Надя кэлэн баран күрүөҕэ өйөнөн турбута. Кини бүгүн атыттар курдук бальнай платьета суох. Тохсус кылаастан Саҥа дьыл уонна Восьмой март бырааһынньыгар кэтэр баар-суох мааны, хараҥа күөх өҥнөөх платьетын кэппитэ. Биир кэмҥэ “мокрай асфальт” диэн аатыра сылдьыбыт матырыйаалтан тигиллибит платьета “бүгүҥҥү түгэҥҥэ дьүөрэм суох” диэбиттии Саҥа дьылга күлүмүрдүүрүн “умнан” өлбөөрөн хаалбыт курдуга.
Надя ким да өйдөөн көрбөтө буоллар диэбиттии саалаҕа кумуччу туттан киирэн, аан аттыгар турар олоппоско олорунан кэбиспитэ. Бүтүн киэһэни быһа ол олоппоско иччи буолан олорбута. Арай аттестатын ыларыгар тура сылдьыбыта. Оо, онно кыбыһынна да этэ! Бэл диэтэр, оскуола директора дьахтар кинини сиилээбит тымныы харахтарынан үүттүүргэ дылыта.
Бу киэһэ алын кылаастан бииргэ үөрэммит, доҕордоспут кыргыттара туохтан эрэ сэрэммит дуу, сыстыганнаах ыарыыга сыстыахпыт дуу диэбиттии киниэхэ чугаһаабатахтара. “Эчи, бары маанылара да бэрт! Маннык дьоллоох күҥҥэ көҥүл оонньоон-көрүлээн сылдьыахтара суоҕа дуо? Мин кимиэхэ интэриэһинэй буолуомуй? Ыраахтан олорон да кинилэри көрөрүм сөп”.