– Ээ, онтон кырдьык дьон бары саба түһэн ылыстаҕына эрэ кыаллар дьыала, толкуйдуохпут. Улуус кулубатын кытта сүбэлэһэр наада, – Ньукулай чэйдээн бүтэн чааскытын сыҕарыччы аста, – итэҕэлбит суоҕа куһаҕан, онтон сиэттэрэн дьон сороҕор арыгыга сысталлар. Аны уоруу, алдьатыы, түөкүннээһин, масыанньыктааһын, өлөрсүү-өһөрсүү курдук кэдэрги кэмэлдьилэр үксээн иһэллэрэ хомотор. Итинниктэри биһиги таҥара дьиэтин эрэ нөҥүө суох гыныахпытын сөп.
– Чэ, чэ, оҕонньор, бука санаабыккын ситиһэр курдук быһаарыммыккын быһыылаах. Дьон-сэргэ көмөлөстөҕүнэ кыаллыа буоллаҕа, оо, олорон хаалаары гынныбыт дии. Ынахтарбытын уулатар кэм буолла, халлааммыт да тымныыта сымнаабыт курдук, – диэн баран Даарыйа туран остуолтан иһитин-хомуоһун хомуйан барда.
Ньукулай Тарыҥ Үрэххэ чочуобунаны хайдах гынан туттарар туһунан хас да күн улахан толкуйга сырытта. Маҥнай улуус кулубатын кытта кэпсэтэргэ сананна. Ол гынан баран ити үлүгэр баараҕай тутууга төһө да баай буоллар кини харчыта-үбэ кырыымчык буолсу. Оттон сырдык, итэҕэл дьоҥҥо-сэргэҕэ хайаан да наада, бэйэбит аҕабыыттаах буолуо этибит, кыра оҕолору сүрэхтээһиҥҥэ, бэргэһэлэниигэ, ол-бу суругу-бичиги оҥорууга бэлэм дьонноох буоллахпытына бэйэбитигэр үчүгэй буолуох этэ. Аҥаардас тутуу маһын бэлэмнээһиҥҥэ, таһыыга, дьиэ көІдөйүн тутуутугар сүүһүнэн, тыһыынчанан үп-харчы наада. Сылга биһиги 3000 саһылы, 100 тыһыынча тииҥи, 100 саарбаны, 1500 кырынааһы бултуубут, онтон саатар үс гыммыттан биирин дьоҥҥо түһээн түһэрэр киһи? Арай ити түүлээҕи барытын хомуйан Дьокуускайга киллэрэн атыылаан харчы оҥордорбут туох эмэ тахсыан сөп этэ.
– Сорохтор табаларын сиэртибэлээннэр, кимнээх эрэ аттарын, атыттар ынах сүөһүлэрин, оччоҕо эмиэ добуочча үп киириэн сөп буолбат дуо? – Массакы тойонун диэки көрөр.
– Син да, ол эмиэ дуона суох. Арай ити таҥара дьиэлэрин үрдүк сууттарыттан көрдөһүөххэ сөп этэ. Сүрүн үбүн кинилэр толуннахтарына дьыала сыҕарыйыан сөп курдук ээ, – Ньукулай дьэ ыйытыгы хайыы үйэ быһаарбыт курдук сэргэхсийэ түстэ. Бу курдук гыныахха, бу күннэргэ таҥара дьиэтин тутуутун туһунан олохтоохтор мунньахтарын тэрийиэххэ. Онно дьон-сэргэ туох диирин истиэххэ, онтон быһаарыныахпыт.
Оҕонньор сотору арбаҕаһын кэтэн дьиэтин тэлгэһэтигэр тахсан кириэстэнэ-кириэстэнэ малыыппа аахта:
Массакы сарсыҥҥыттан Тарыҥ Үрэх бөһүөлэгэр чочуобуна тутуутун туһунан дьоІІо илдьит ыыталаата.
Ньукулай куолутунан эмиэ таҥараҕа кириэстэннэ, онуоха бырааттарын санаан туран: «Бүөтүр, Ньукуус, Байбал аньыыларын-хараларын бырастыы гын, Айыы Тойон Таҥарам! Эн иннигэр мин үтүөнү эрэ оҥоруохтаахпын», – диэн баран сүгүрүҥнээн ылла.
Аҕыйах хонугунан Ньукулайга Сэмэн Бөлөлүүскэй баай киирэн кэллэ.
– Чэ, доҕоччуок, мин улахан сонуннаах олоробун. Биһиги бу бөһүөлэкпитигэр таҥара дьиэтин тутар туһунан мунньах оҥороору олоробут, – Ньукулай, үтүө сонунун анараата хайдах истибитин билээри, тонолуппакка утары көрөн ылла.
– Дьэ, доҕоор, сөбүн сөп буолуо гынан баран, ол үбүн-харчытын хантан булаары сананныҥ? – киһитин сирэйэ-хараҕа дьэбин уоһуйбутуттан сэрэхэдийэ олордо.
– Онтон доҕоччуок, бары көмөлөөтөхпүтүнэ. Дьонтон барытыттан кыра соҕустук түһээн хомуйдахпытына, ким тугу биэрэринэн, кыайарынан.