Ньукулай ити санаатын өр иитийэхтээн сылдьыбыта. Дьиэтигэр таҥара күлүгэр өрүү кириэстэнэрэ, өйүгэр туох көтөн түспүтүн туһунан ботугуруура. Онно «Айыым-Таҥарам, абыраа», «үрдүк айыыларым суолбун-ииспин ыраастааҥ», «эһигиттэн көрдөһөбүн дьонум-сэргэм этэҥҥэ олордуннар…» эҥин диэн этинээччи, онто көмөлөһөргө дылы буолааччы. Өссө биирдэ эдэр эрдэҕинэ, Халымаҕа айаннаан иһэн, туундараҕа буурҕа түһэн, муна сыспыттааҕа. Ол Алаһыай киэҥ нэлэмэн иитэ-саҕата биллибэт куйаарыгар буолбуттааҕа…
…Хотугу халлаан диэн өрүү күҥҥэ хаста эмэ уларыйар аналлаах. Сарсыарда ыраас нуһараІ тыала суох буоллаҕына, күнүс тыалыран-кууһуран, тибиилэнэн, буурҕаланан да турдаҕына көҥүлэ, онон таҥаһыҥ-сабыҥ онуоха сөптөөх халыҥ, сылаас буолара наада. Хата ол айаныгар Ньукулай итиитик таҥныбыта абыраабыта.
Кини хас да уучаҕы көлүнэн уонтан тахса биэрэстэлээх балыксыттар олорор учаастактарыгар тиийиэхтээҕэ. Урут иккитэ-хаста бу суолунан сылдьыбыт буолан сирдьитэ суох айанныырга санаммыта, саатар ол кэмҥэ бөһүөлэктэн онуоха сөптөөх барсар да киһи суох быһыылааҕа. Аны айанныахтаах сирин уҥа өттүгэр өрүү намыһах соҕус хайалар, сис тыалаах үрдэллэр хаймыылыыллара, кини ону тутустаҕына чаастан ордук кэминэн балыксыттарыгар тиийиэхтээҕэ. Онон сүрүн соруга уҥа өттүн сүтэрбэккэ көрөн сирдэтии уонна хаҥас диэки халыйбакка айан буолуохтааҕа. Болдьох курдук эбиэттээн баран айаҥҥа туруммута, сааһыары буолан халлаан илин диэкинэн кыратык суһуктуйан баран им балайга тимирбитэ. Арай дьүкээбил уотун сардаҥалара айанын хайысхатынан тунал хаартан тэйэн уҥа хайалары барбах сырдаталлара. Балайда айаннаабытын кэннэ, били сирдэтинэр хайалара намтаан, сири кытта силбэһэн барыта биир күдьүс намтал буолан тулалыы эргийбитэ. «Эс, хайдах-хайдаҕый? Хайаларым ханна сүттүлэр?» – диэн санаа үүйэ-хаайа тутта. Ньукулай: «Бэйи, хайысхабын уларытарым табыллыбат, хайаларым сотору көстөллөр ини», – диэн бэйэтин бэйэтэ уоскутунан ньуоҕаларын уруккутун курдук холкутук тутан олордо. Табалар да айаннаабыттарын курдук кэннилэригэр сыа хаары ыһан такымнара биир кэм тэбис-тэҥҥэ битийэн истэ да, били сирдьит очуостаах хайалара кэлэн биэрбэтилэр. Ньукулай дьэ сүрэҕэр ыттарда: «Оо, оччоҕо хаҥас диэки түспүппүн быһыылаах, оччотугар дьэ, кырдьык, муннаҕым?!» – диэн ботугураан баран табаларын тохтотон, наартатыттан түһэн, бэргэһэтин кырыатын соттон, тулатын одуулаата. Баҕар чугас эргин дьон саҥата, эбэтэр ыт үрэрэ иһиллиэҕэ диэн бэргэһэтин устан иһиллии сатаата да, туох да биллибэтэ, уу чуумпу, арай табалар аҕылыылларын салгына тоһуттар тымныыга «сыыр-сыыр» диэн сырылыыр. Ол туран Ньукулай үрдүк айыылартан көрдөһөр элэ-была тылларын эттэ: «Оо, дьэ, Аар Айыым-таҥарам, абыраа, бу билбэт сирбэр-уоппар кэлэммин, иитэ-саҕата биллибэт туундараҕа мунан эрэбин быһыылаах, баар буоллаххына абыраа, өрүһүй, суолум хайа диэки салалларын ыйан кулу!» – дии-дии тыс үтүлүгүн кэтэн туран хаста да кириэс охсунна, иннин диэки сүгүрүҥнээн ылла. Ол кэннэ хайдах эрэ арыый чэпчээбит курдук сананан наартатыгар олорон ньуоҕатын хамсаппытыгар, табалара иннилэрин диэки дьулустулар. Сотору соҕус айанныырын кытта, халлааҥҥа бачымах сулустартан намыһаҕынан биир сулус сырдаан көһүннэ, онто хайдах эрэ банаар уотунан сырдатардыы табаларын иннилэринэн тунаарда. «Хайа, бу тугуй?» – диэн маҥнай дьиксинэ санаан баран Ньукулай ити сулус мээнэ кэлбэтэҕин иһигэр сэрэйэ быһыытыйда. Арай ол сулуһа уҥа диэки эргилиннэ уонна тунал хаары сырдатан ыҥырардыы чипчиҥнээтэю «Абааһы буолбатах, айыы бэлэҕэ быһыылаах», – дии санаан табаларын ол сырдык суһумун диэки салайда. Балайда айаннаан баран табалар тохтоон хорус гыннылар, Ньукулай көрбүтэ, били балыксыттарын буор дьиэлэрэ бу турар эбит. Ол ыккардыгар сирдьит буолбут сулуһа эмискэ сүтэн хаалбыта, үөһэ да көппүтэ, аллара да тимирбитэ биллибэккэ хаалбыта. Онтон ыла атыыһыт Таҥара итэҕэлин өссө күүскэ этигэр-хааныгар иҥэрбитэ, күн аайы сарсыарда, күнүс, киэһэ өрүү таҥараҕа үҥэргэ үөрэммитэ.
Кырбаһааҥкын алгыс тыла арчылааҕын, этэр тыла иччилээҕин билэрэ, ол иһин наада тирээтэҕинэ айыыһытын кытта алтыһааччы. Арай биирдэ оҕонньордоох Тарыҥтан Эбир Хайаҕа үһүө буолан баран истэхтэринэ суолларыгар эһэ хаайбыт. Ньукулай инники иһэр буолан эһэни көрөөт да, уолаттарын Ыстапаан Силэпсиэби, Артамаан Атылааһабы илиитинэн далбаатаан ыҥыртаабыт уонна уот отуннарбыт. Онтон көрдөһөн-ааттаһан барбыт: «Эһэкээммит барахсан суолбутун мэһэйдээмэ, эйигин хаһан да атаҕастаабатахпыт, эйиигиттэн ордук күүстээх ким да суох, эн кыахтааххын, хара тыа хаһаайынаҕын! Биһигини бука диэн тыытыма, эйиэхэ мэһэйдэспэппит, моһуоктаама, эн курдук көннөрү айан дьонобут…» – дии-дии кириэстэммит, хаста да бокулуон уурбут. Онуоха эһэлэрэ икки кэлин атаҕар турбут, кэҕэрдибит уонна кэлбит суолунан төннө турбут. Айанньыттар кинини батыспыттар, эһэлэрэ арыыйда куотан иһэн биир сиргэ тохтоон, кэннин хайыһан көрөн баран суолтан туора тахсан аар тайҕатыгар түһэ турбут. Ити курдук иччилээх тыл илбиһэ оннооҕор хара тыа хаһаайыныттан харыстаан турардаах.