Киэһэ оҕонньор ыалдьыттарыгар ас күндүтүн аһатта, ол иһигэр муора куһун, балыгын арааһа тардылынна, дойду сонуна барыта ахтылынна, Сэмэнэп таҥаранан нууччалыы сиэр-туом эмиэ тутуһулунна, аал уот да онтон маппата, аһыы утаҕынан күндүлэннэ. Түмүгэр Ньукулай Дьокуускайтан кэһии гынан аҕалбыт бэлэхтэрин Саабаҕа бэйэтигэр уонна икки кыыһыгар анаан-минээн туттартаата. Кэрэ кэпсээн, сэһэн-сэппэн саҕаламмыта. Сураҕа, маннааҕы олохтоохтор итэҕэллэринэн бултаныллар тайах, таба, эһэ барыта ойуур иччитинэн (сэбэки) ааҕыллар. Ол иһин бу кыыллар уҥуохтарын астаан-үөллээн баран туох баар уҥуохтарын хомуйан ылан араҥастаан кэбиһиллэр. Оччотугар бу уҥуохтартан атын тыа кыыла-сүөлэ хаттаан үөскээн тахсар, – дии-дии сирдьиттэрэ суолтан уҥа туох эрэ өрөһөлөнөн сытарын ыйа-ыйа кэпсиир.
– Дьэ кырдьык, дьикти туспа итэҕэллээх дьон эбит, оттон биһиэхэ тайах, таба, дьиэ да кыылын төбөтүн эрэ тиит төргүү мутугар ыйыыр үгэстээхтэр, ол аата син маарыннаһар түгэннэрдээх эбиппит, – Хабырыыс атын сиэтэн иһэн көбдьүөрэр.
– Эбээн, эбэҥки ойууттара эһэ хаппыт баппаҕайын былаайах оҥостон, үөһэ быраҕаттаан, хайа өттүнэн сиргэ түһэрин көрөн көрүүлэнэллэр уонна эмиэ биһиги курдук «тыатааҕы» диэбэккэ, «ойуурдааҕы кыыл» диэн ааттыыллар. Ол аата былыр эбэҥкилэр эһэни «амака» диэн, хаһан эрэ киһи курдук этэ дии саныыллар уонна ытыктыыллар аҕай.
Сылаас дьиэҕэ сынньалаҥнык утуйуохтарын иннинэ дьиэлээх хаһаайын Сааба манна олохсуйбут омуктар өбүгэлэриттэн илдьэ сылдьар үгэстэрин, бултуу, балыктыы тахсалларыгар туттар сиэрдэрин-туомнарын туһунан бэрт элбэҕи кэпсээбитэ. Ону болҕомтолоохтук истэ олорор ыалдьыттар сороҕор туоһулаһа олорбуттара.
– Дьэ, Сааба, эйигин Дьокуускайтан Охуотскайга диэри үс тыһыынча буут ыйааһыннаах таһаҕаһы бэдэрээттэһэн тиэйэр-таһар этэ диэн кэпсииллэр. Аны эн доҕотторуҥ Өлөксөөн Оргунуоп, Өлөксөөн уонна Мэхээлэ Сиипсэптэр, Миитэрэй Кынчаатап, Өлөксөй Устручукуоп курдук эр бэртэрэ итинтэн эрэ аҕыйах таһаҕаһы таһаллара диэн кэрэ кэпсээн оҥостоллоро төһө кырдьыктааҕый? – Массакы оҕонньорго туһаайан чопчулаһар.
– Оо, ити барыта кыларыйан турар кырдьык бөҕө буоллаҕа. Эдэрбэр таһаҕас бөҕөнү таспыт, сырыы бөҕөнү сылдьыбыт оҕонньорбун. Төһө да уһун айан сыралааҕын-сылбалааҕын иһин оччолорго кыайарбыт-хоторбут бэрт буоллаҕа… – оҕонньор хамсатыгар табах симэн уматынна, былыргытын, эдэр сааґын санаан хараҕар сытыы кыымнар умайдылар. – Уонна оччолорго ыраахтааҕы дьаһалынан айан суолун былаһын тухары симиэбийэлэр баалларыгар үксэ сахалар олороллоро. Кинилэр сайын кыра да буоллар оттоон-мастаан, бултаан, балыктаан ааһан иһэр айанньыттары хааччыйаллара. Ол билигин эһиннэҕэ…
– Оннук-оннук. Сураҕа ол көс дьон үксүлэрэ Боотурускай, Бороҕон, Байаҕантай, Хаҥалас, Нам улуустарыттан бэдэрээккэ кэлэн баран, уонча-сүүрбэччэ сылынан кыайан ынах, сылгы ииттибэккэ эститэлээн хаалбыттар. Ол туһунан араас дьулаан үһүйээннэр бааллар, – Бөтүрүүскэ хаһан эрэ истибитин таһыгар таһаарар.
– Дьэ, буолуо. Биһиги кэлэн иһэн ол симиэбийэлэргэ биирдии-иккилии дьиэ сэмнэхтэрэ баалларыгар хонуталаан ааспыппыт. Хайыахпытый, кыһалҕаттан сииктэн, самыыртан хорҕойон сынньаммыта буолан ылбыппыт. Дьиҥинэн, ол ыстаансыйалар испииһэктэрэ бу баар ээ, – Массакы тэтэрээтин тэнитэн доргуччу ааҕа олордо.
– Дьэ ол, ити барыта ыраахтааҕы үлэтин үтүө түмүгэ буоллаҕа. Ол да иһин син этэҥҥэ олордохпут, – Сааба муннукка көстөр таҥара күлүгэр хайыһан кириэстэнэн сапсынар.