Бэрэссээгин аҕабыыт Өймөкөөҥҥө алта сыл олорбута. Ол кэмҥэ улууһу барытын кэрийбитэ, олохтоох үгэһинэн ытынан, табанан, атынан айаннааһыны, ардыгар аһынан-үөлүнэн быстарыыны, тыйыс айылҕаны, күн-дьыл араастаан уларыйыытын-тэлэрийиитин, сорох дьон тоҥкуруун, ардыгар өһүөннээх да сыһыаннарын барытын судургутук ылынара, эрдээхтик тулуйара. Дьон үлэ эрэйин, түбүктээҕин, олох ыараханын туһунан үҥсэргээтэхтэринэ тулуйарга ыҥырара, үчүгэйдик олордохторуна ырайга тиийэллэрин кэпсээн итэҕэтэрэ.
Сорохтор: «Баачыкаа, оччоҕо ырайга дьадаҥы, кыаммат, хамначчыт, ыарыһах киһини тиэрдэллэр дуо?» – диэн ыйыттахтарына, «Быстар дьадаҥы, улахан баай да буоллун, бу орто дойдуга аньыылара кыра буоллаҕына киһи эрэ барыта тиийэр. Онно тиэрдэр суол Итэҕэл эрэ баар», – диэн эппиэттиир.
– Онтон биһиги булчут-алчыт, балыксыт дьон айылҕаҕа сүгүрүйэбит дии, Байанайга итэҕэллээхпит, ол иһин уот, күөл, өрүс, тыа иччилэригэр үҥэрбит-сүктэрбит төһө сөптөөҕүй?
– Сөбүнэн сөп да, Киристиэс итэҕэлэ ордук күүстээх, онон иконаларга күн аайы дьиэҕититтэн тахсыах иннинэ, киэһэ кэллэххитинэ уонна утуйуох иннинэ хайаан да үҥүөхтээххит, кирдээх санааттан, ол-бу буруйу-сэмэни, тылы-өһү туттуммакка саҥарбыккытын бырастыы гыннарыахтааххыт, – диэн хардаран, илин диэки хайыһан бокулуоннаан баран үстэ кириэстэнэр.
Итинтэн түөрт уолу КырбаһааІкын түөрт сылынан оскуолаларын ситиһиилээхтик бүтэрбиттэрин кэннэ, Дьокуускайга реальнай училищеҕа үөрэттэрэ ыытар. Онно кинилэр билии-көрүү киэҥ эйгэтигэр түбэһэннэр Былатыан Ойуунускайы, Махсыым Омуоһабы, Охонооһой Куобарабы, Ньукулай Ностуруойабы кытта бодоруһаллар. Өймөкөөн ыччаттара саха бастыҥ интэллигиэнсийэтин бэрэстэбиитэллэрин кытта чугастык доҕордоһоллор. Ол курдук эдэр уолаттар духуобунай сэминээрийэҕэ, реальнай училищеҕа, женскэй гимназияҕа, онтон да атын куоракка үөрэнэр ыччаттары кытта билсиспиттэрэ. Үөрэхтэрэ да ирдэбиллээх этэ. Ол курдук нуучча тыла, сурук үлэтэ, физика, устуоруйа, география, арифметика, таҥара үөрэҕэ, айылҕа үөрэҕэ дириҥ билиини биэрбиттэрэ.
Учуутал сэминээрийэтин бүтэрбит уолаттар кэлин дойдуларыгар, сахаларын сиригэр биллэр-көстөр туһалаах дьон буолан үүнэн-сайдан тахсыбыттара. Кинилэртэн Борокуопуй Мілікүүрэп (Прокопий Алексеевич Винокуров диэн киһи – Оконешникова редак.) Ойуунускайдыын, Ностуруойаптыын ыкса доҕордоһон саха үөрэнэр ыччатын куруһуогун тэрийсибитэ, «Саха омук» тыйаатырын уопсастыбатын төрүттэспитэ, онтон кэлин дойдутугар эргиллэн, Кырбаһааҥкын баҕа санаатын толорон, Өймөкөөнү Байаҕантайтан арааран туспа улуус оҥорсубут үтүөлээх.
Мэхээлэ Мөлөкүүрэп эмиэ дойдутугар эргиллэн улуус ситэриилээх кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ, Өймөкөөн дьонун-сэргэтин хоргуйууттан быыһаабыта, дойдутун дьонун олоҕо-дьаһаҕа сайдарыгар элбэх сыратын уурбута. Академик Обручев экспэдииссийэтигэр быһаччы көмөлөспµт үтүөлээх. И.С. Силэпсиэп Өймөкөөн анал бастакы үөрэхтээх учуутала буолан элбэх ыччаты үөрэппитэ-уһуйбута, дойдутугар сырдык кыымы сахпыта. Миитэрэй Мөлөкүүрэп – Ньукулай иһэх суруксута этэ.
Манна даҕатан эттэххэ, Ньукулай Уоһукабыс суруксут оҥостор дьонун бэркэ сиидэлээн, төрдүн-ууһун үөрэтэн эрэ баран талара. Ол курдук киниэхэ суруксуттуу сылдьыбыттарыттан икки улуус кулубата уонна икки улахан интэллигиэн дьон тахсыбыттара. Чуолкайдаатахха саха үөрэхтээхтэриттэн биирдэстэрэ этэ. Кини КырбаһааІкын бастакы кэргэнэ Дьэбдьиэй урукку кэргэниттэн төрөппүт Сиимэн баай уола. Бу Баһыгыратар Уола Мэҥэ Улууһун кулубатынан үлэлээбитэ. Романовтар династияларын 300 сылын бэлиэтээһиҥҥэ Саха сириттэн барбыт дэлэгээссийэ чилиэнэ. Онтон икки биллэр итэллигиэннэриттэн биирдэстэрэ Өксөкүлээх Өлөксөй, иккис эмиэ Тааттаттан төрүттээх, кэлин Усуйаанаҕа сэбиэскэй былааһы олохтоспут, онтон хоту сылдьан норуот фольклорун хомуйбут киһи Охонооһой Чаркааһын.