Барар дьон ороскуоттарын биирдиилэригэр 1000 солк. быһан сиэртибэнэн үп хомуйарга быһаарбыттара, Кривошапкин оҕонньор: «В.В. Никифоров, П.Н. Сокольников, Д.И. Слепцов, А.Е. Капитонов сөптөөх дьоннор, кинилэр барар буоллахтарына 500 солк. сиэртибэлиибин», – диэбитэ. Онон тиһэҕэр суруллубут иэһин соторго күбүрүнээтэр туруорсарыгар көрдөһүү түһэрэргэ быһаарбыта.
Сир боппуруоһугар күбүрүнээтэр Крафт сири былдьыахтара диэн куттанымаҥ, дьону көһөрөн аҕалыы тохтоото диэн уоскутар тылы эппитэ. Дэлэгээттэр көһөрүү дьиксиниитэ баар, сирбитин-уоппутун үөрэтэрбит, быһаарынарбыт, улахан дьүүл буолар түбэлтэтигэр бэлэм буоларбыт наада, олохтоох нэһилиэнньэ балаһыанньаны эрдэттэн билэ олоруохтаах итиэннэ бу боппуруоска бэйэтин санаатын көҥүл этэр кыахтаныахтаах дэспиттэрэ.
Куорат үөрэҕэр, куонкуруһа улахан буолан, үгүс тыа оҕото кыайан киирбэккэ хаалар, онон реальнай училищеҕа эбии кылааһы аһарга күбүрүнээтэртэн көрдөһөргө быһаараллар. Сибиир географиятын уопсастыбатын иһинэн саха олоҕун үөрэтэр салааны тэрийэри, олохтоох мусуойу экспэнээтинэн байытыыны биир санаанан биһирээтилэр. Муос уо.д.а. оҥоһуктар кустаарынай мастарыскыайдарыгар үбүнэн көмөлөһүү боппуруоһугар үбү кыайан булбатахтар. Оттон кумалааннары көрүү-харайыы олохтоох уопсастыба биир сүрүн кыһамньыта буолуохтаах, маныаха миэстэтээҕи усулуобуйа уратыта учуоттаныахтаах, бу боппуруоска таҥара дьиэлэрэ үчүгэйдик кыһаныахтаахтар диэн сийиэс быһаарар. Тыа ыалын дьиэтин-уотун тупсарыы – нэһилиэнньэ уталыйбат кыһалҕата. Бу боппуруос улуус, нэһилиэк мунньахтарыгар сиһилии дьүүллэниллиэхтээх. Дьиэ хотонтон хапытаалынай истиэнэнэн араарыллыахтаах, киһи уонна сүөһү сылдьар аана туспа буолуохтаах уонна көмүлүөк оһох мас дьардьамата суох тутуллуохтаах диэн сийиэс быһаарыы оҥорор. Боотуруускай улууһуттан быраас Прокопий Нестерович Сокольников, Мэҥэ улууһуттан кулуба Дмитрий Иванович Слепцов, Өлүөхүмэ уокуругуттан бочуоттаах мирэбиэй судьуйа Андриан Егорович Капитонов депутацияҕа талыллыбыттара. Кинилэр ыраахтааҕы бырааһынньыгар сылдьалларын таһынан үрдүкү сууттарга уобалас кыһалҕатын туруорсар соруктаахтара. Ол иһин депутацияҕа көмөлөһөр, сүбэлиир сэкирэтээринэн Никииппэрэби көрдөспүттэрэ.
1912 сыллаахха инородецтар съезтарыгар Өймөкөөнтөн үс дэлэгээт кыттыбыта. Олор истэригэр Саха сирин биэс саамай улахан атыыһыттарын истэригэр киирбит, 1-кы гильдиялаах Ньукулай Кырбаһааҥкын, кини сиэн уола, суруксута Сэмэн Хотуоһап-Массакы буолан бааллара уонна аҕыс күн устата бииргэ сылдьан элбэх билэр-билбэт дьоннорун кытта алтыспыттара, атыы-эргиэн эйгэтигэр кэпсэтиини да ыыппыттара. Олор истэригэр Бүөтүр Кушнарев, Уйбаан Силин, Афанасий Громов оҕонньору кытта ирэ-хоро кэпсэппиттэрэ. Оҕонньор аны кыһын аҕалыахтаах түүлээҕин төһөнү-хаччаны батарарын барыллаан суоттаспыттара, өрүү ыарыы турар сыананы эмиэ сөҥнөспүттэрэ. Ити кэпсэтиилэри Массакы кумааҕыга сурунан, бэлиэтэнэн испитэ, ол кини хаһан да халбаҥнаабат эбээһинэһэ этэ.
Арай биирдэ сарсыардааҥҥы мунньахха кылгас сынньалаҥ биллэрбиттэригэр фойеҕа тахсан сэһэргэһэ турдахтарына, бэрт модьу-таҕа, үскэл көрүҥнээх, үөһээ уоһугар тор курдук бытыктаах, мааны көстүүмнээх Василий Никииппэрэп-Күлүмнүүр чуо утары хааман кэлэн илии тутуһан, истиҥник эҕэрдэлэһэн баран:
– Хайа, дьэ, Ньукулай Уоһукабыс, Бөтөрбүүргэ ыраахтааҕыга барар депутацияттан тоҕо аккаастанныҥ, эйигин киһи барыта өйүүр эбит дии!? – уонна оҕонньор диэки сытыы харахтарынан ыйытардыы болҕомтолоохтук көрөр.
– Ээс, кэбис доҕоор, кырдьаҕаһым бэрт, 81 сааспар сылдьабын уонна аны үөрэҕим-тойум да суох, аны сырыы-айан ырааҕа да бэрт, тулуйуом суоҕа, – Ньукулай мааҕын мунньахха эппитин сорунуулаахтык хатылыыр.
– Дьэ, кырдьык ыраах, ыарахан айан буолааччы, наар буойаһынан уонтан тахса тыһыынча биэрэстэни айанныыр манан аҕай буолбатах. Уонна оттон мин кандидатурабын өйөөбүккэр, айанныыр ороскуоппун уйуммуккар барҕа махтал! Уруккум буолбатах, билигин үбүм-харчым эстэн турар, бу былааска сөп түбэспэппин. Онон эккирэтиһиигэ да түбэһэбин.
– Оннук буолуо, барытын истэ-билэ сылдьабын, Баһылаай, аны ол соҕуруу ыраахтааҕыга сурукпутун уонна туруорсууларбытын эн курдук үөрэхтээх буолан баран, юрист киһи туруорсара быдан ордук этэ. Ол да иһин өйөөбүтүм, өйүөм даҕаны!