Маҥнайгы остуолга олорууга сэтээтэл туос көтөхтөрөр:
– Күндү доҕоттоор, Ньукулай Уоһукабыс Дьокуускай уокуругар, уобаласка да сахалартан саамай үтүө санаалаах, элбэх сиэртибэлээх бочуоттаах кырдьаҕас, онон кинини ытыктаан туран баһылык оҥостуохха сөп, элбэх сиэртибэҕин өйдөөн туран өссө да уһун үйэлэниэххин баҕарабыт. Уруй-туску буоллун, – диэн түмүктүүр. Онуоха баар дьон бары сөпсөһөн уруйдууллар, ытыстарын тыастаахтык таһыналлар.
Ити кэнниттэн оҕонньор тыл этэр:
– Тапталлаах дьонум-сэргэм, аймахтарым, бырааттарым, мин эдэр сааспыттан киэҥ сиринэн сылдьан мунньан байбыт үппүн-аспын бэйэм үтүө санаабынан кыһалҕалаахтарга түҥэппитим. Итини таһынан Байаҕантай быраабата туттарыгар 22 тыһыынча аҕыс мөһөөҕү бырыһыанын ылар гына биэрэр санаалаахпын. Айыы Тойон Таҥара көмөтүнэн икки-үс сыл тыыннаах сырыттахпына, ити 4 тыһыынча 2 мөһөөҕү эбии биэрэммин толоруохпун баҕарабын. Ол кэннэ дьэ Байаҕантай улууһун дьонун-сэргэтин аҕыйатан Өймөкөөн улууһун туспа тэрийэр уолдьаста диэн быһаччы этиилээхпин. Ону толкуйдаан көрүҥ, сүбэлэһиэххэйиҥ.
Ити соһуччу этиини мунньах дьоно истэн эрэ кэбистилэр, тугу да саҥарбатылар. Онтон малааһыны бүтэрэн мунньахтарыгар төнүннүлэр. Онуоха аан бастаан тыл эппит улуус кулубата Бүөтүр Силэпсиэп:
– Сүбэлэһиэххэ, толкуйдуохха наада, аан маҥнай кулубаны уонна быыбарынайдары талыахха наада, онтон көстөн иһиэҕэ…
Онтон хас да киһи эппиттэрин кэннэ кулуба тыл ылар:
– Дьэ, тойоттоор, мин быһаччы этиилээхпин, кулубанан Саһыл нэһилиэгин кинээһин Уйбаан Өлөксөйөбүс Ыстапаанабы оҥоруоххайыҥ уонна эбэн эттэхпинэ киниттэн атын кулубаҕа сөптөөх киһибит да суох, – диэн баран улуус кинээстэриттэн, дэбиэринэйдэриттэн биирдиилэриттэн сөбүлэҥнэрин ылан бүтэн баран, Ньукулайтан ыйытар.
Онуоха киһитэ сөбүлээбэтэҕинэ буоларыныы тутур-татыр туттан баран санаатын аһаҕастык этэр:
– Дьэ, тойоттор, мин урут улуус мунньаҕар сылдьыбатах бэйэм, ол гынан баран быйыл уобалас мунньаҕар чиэстээн-бочуоттаан ыҥырбыттарыгар сылдьыбытым. Онуоха уобалас тойотторо сааспынан кырдьаҕаһым үрдүнэн ыраахтааҕы 300 сылын бэлиэтииргэ ытыгылаан дэлэгээт оҥороору гыммыттарын бэйэм аккаастаабытым. Өссө тойон күбүрүнээтэр Кыраабка үлэтигэр, дьиэтигэр сылдьыталаабытым. Онтон бу эһиги улуус мунньаҕар ыҥырбыккытын тылбын истиэхтэрэ диэн итэҕэйэн, эрэнэн туран кэлбиппин сүбэбин түптээн истибэтигит, онон атаҕастаатыгыт-баттаатыгыт, куолас ыйыппатыгыт. Мин дьиҥинэн ити Өймөкөөн улууһун туспа араарар этиибин дьүүллэспэтигит, кэлтэй кулуба этиитинэн бардыгыт. Дьиҥинэн, кулубаҕа сөптөөх киһинэн Ньукулай Сэмэнэбис Силэпсиэп диэн кыра үөрэхтээҕин да иһин нууччалыы билэр, суут да дьыалатын өйдүүр дьоһуннаах киһини таларгыт сөп этэ. Ону истибэтигит, кэлтэй мунньахтаатыгыт.
– Оо, дьэ, Ньукулай Уоһукабыс, тоҕо оттон ону эрдэтинэ эппэккэ олорбуккунуй, дьүүллэһиэ этибит буоллаҕа, – кулуба албыннаһан алы гына сатыыр, оҕонньор уордайбытын көрөн дьааххана туттар.
– Эн, Бүөтүр Бөтүрүөбүс, онон-манан кубулдьутума, мин этиибин эрдэ киллэрбитим, ону эһиги аахайан да көрбөтүгүт. Аны Өймөкөөн улууһун арааран тэрийии кэмэ-кэрдиитэ тиийэн кэлбитин билбэт курдук туттаҕыт, дьиҥэ ыраах, чиэски да олорорунан туспа барара тоҕоостоох этэ. Онон туспа улуус буоларын туһугар күүһүм тиийэринэн үрдүкү начаалыстыбаҕа туруорсуом, аны Байаҕантай улууһугар анаабыт харчыбын «көрөн» үллэриэм. Бэйэм харчыбар бэйэм хаһаайынныырым көҥүл ини?! – диэн баран оҕонньор курутуйбут, хоргуппут дьүһүннэнэн тахсан көтөл аттарын ыҥыырдаттаран Өймөкөөннүүр суол диэки туһаайыынан түргэнник хаамтаран кутулдьута турар.
Сотору айанньыттар Уолбалыыр аартыкка киирдилэр. Суол икки өттүнэн саһарбыт сэбирдэхтэр хатыҥнартан тэлээрэн сиргэ тэлгэнэллэр. Ардыгар адьас чугастан улардар, куртуйахтар, хабдьылар көтөн тилигирэһэн тахсан хойуу мастаах тыа диэки киирэн иһийбит буолаллар. Ол тухары оҕонньордоро кыыһырбыта ааспакка, саҥа таһаарбакка сөҥүөрэн истэ, арай сотору-сотору көҕөччөр атын күүскэ тиҥилэхтээн тиэтэтэн «һат-һут» диэн саҥа таһаарар. Балачча сири барбыттарын кэннэ суруксута Ананий ситэн кэлэн уоскутаары ойоҕолоон баран:
– Ньукулай, хата күһүммүт уһуох курдук, бу Сэмэнэп таҥараҕа мас сэбирдэҕэ саҥа түһэн эрэр. Онон бу күннэргэ ардаҕа, силбигэ суох турдаҕына сир ылан хаалыах этибит. Киэһэ хойутаан да буоллар Уолбаҕа тиийдэрбит бэрт буолуох этэ.