…Сураҕа, адьас былыргыта бу Байаҕантай улууһа тоҥустар сирдэрэ эбитэ үһү. Ону бу сахаларыҥ барахсаттар ынах, сылгы сүөһүнү иитээри ходуһалаах сири батан, хоту дойдулары баһылаан испиттэр. Онтон ходуһаны өртөөн, сэтиэнэҕин кэмигэр көрөн уоттаан, сыллата оттуур сири уонна кэнчээрини таһааран мэччирэҥи үөскэттэхтэрэ. Онуоха кинилэр ох төбөтүгэр туоһу, кыаны кыбытан баран, киһи кыайан кэспэт маардарын кэрийэ сылдьан уоттаан, өртөөн испиттэр. Ол түмүгэр тыа булда, кылааннаах түүлээҕэ эстэн, тоҥустар өссө хоту диэки сыҕарыйбыттар. Онон булт дьарыктаах тоҥустар хоту үрэхтэргэ көһөн, Муустаах муора кытылыгар тиийбиттэр. Сорохторо бу Индигиир, Халыма, Дьааҥы бастарыгар хааланнар, сахалары кытары эҥээрдэһэн эйэ дэмнээхтик үлэлии-хамныы сырыттахтара.
Ити курдук мындыр сахалар өртөөһүнү сатаан туһанан, кэмигэр ыытан, бобон-хаайан эргэнэ хара тыаларын тыыннаах хаалларан, бултарын-астарын быстарбакка сайыннардахтара. Ол да иһин бу баай хара тыаҕа тайах, туртас, эһэ, бөрө, куобах курдук кыыллар, күндү түүлээхтэр саһыл, тииҥ, солоҥдо, саарба, кырынаас, лааскай курдуктар үөскүүллэр. Көтөр кынаттаахтартан кыһынын суор, улар, куртуйах, хабдьы, мэкчиргэ, хаар эбэ, оннооҕор барабыай курдук кыра көтөрдөр кыстыыллар. Сайынын туруйа, куба, кус-хаас арааһа сайылаан, төрөөн-үөскээн бараллар. Биирдэ санаан көрдөххө, бары барыта дьиктитик сибээстэһэн, дьүөрэлэһэн олорор, сайдар эбит. Олох диэн оннук судургу буолбатах. Дьэ дьикти…
Итинник саныы туран оҕонньор эмискэ сиэбиттэн чаһытын ылан көрө түспүтэ, бириэмэ ырааппыт. Муус устар ый бүтүүтүнээҕи күн киһи көхсүн балайда сылытар курдук буолбут. «Оо, ону-маны санаан аралдьыйан хаалбыппын дии, бээ, били чугастааҕы сылгыһыттарбын кытта кэпсэтэрдээх этим», – диэн баран, кыратык көһүйээри гыммыт атахтарын имэрийтэлээн, дьиэтин диэки хааман бадьаалаата. Кэргэнэ Даарыйа тэлгэһэтигэр кэтэһэн турар эбит:
– Мин эйигин сүтэрэн кэбистим ээ. Хайа ыалга бардаҕай диэн көрдүү бараары турабын, – эмээхсинэ оҕонньорун диэки сымнаҕастык көрөр, – чэйбит оргуйбута ыраатта, ас бэлэм, киирэн аһыахха.
– Ээ, эбэбэр киирэ сырыттым. Ону-маны былыргыны уйадыйа ахта санааммын уһаан хаалбыппын.
– Чэ киир, аһыахха. Сылгы этин кытта суорат куппутум.
– Бэйи, Даарыйа, атаарар аһылыкпытын хайдах ыытарбыт буолла? Кимнээҕи ыҥырарбытый, хайыыбытый? Аспытын-үөлбүтүн сөбүгэр тиийэр гына тэрийэрбит наада, төһө киһи кэлэрин көрөн.
– Оттон, бастатан аймахтарбытын ыҥырарбыт наада, онтон үлэһиттэрбитин барыларын, аны доҕотторбутун умнарбыт табыллыбат.
– Дьэ, кырдьык-кырдьык. Сотору Массакы Ньукулай Силэпсиэптиин кэлиэхтээхтэр, олордуун испииһэк оҥордохпутуна табыллыыһы. Кинилэрдиин ситэрэн сүбэлэстэххэ сөп буолсу. Таарыйа оппут-маспыт былааннарын туолуутун көрүөхпүт этэ, күөххэ тиийэр оттоохпут быһыылаах.
– Бастатан Орто Алыыттан Өндөлөөт Ньукулайдааҕы, Омуокай Хабырыллалааҕы, Холтой Ньукулайдааҕы, Омукаан Ыстапааны, Нохуоккун Сөдүөтү, аны Кубалаахтан Хондохуоп Антыыбы, Сиэр Биэттэн Хойохо Бүөтүрү Татыйаанатынаан, Силэпсиэптэртэн – Олоҥхоһут Бүөтүрү, хата ыллатыахпыт этэ дии, Мөлөкүүрэп Өндөрүөйдээҕи, Сэмэн оҕонньору. Эбир Хайаттан – убайдыы-бырааттыы Дарыбыанаптары, Байбалы, Саабылыскай Сэмэннээҕи, Арамааннааҕы. Төбүлээхтэн – Ыстаркыап Өлөксөйдөөҕү, Күөрээкин Баһылайдааҕы, хата биллэриэххэ, ыксаллаах ити, ыраахтан кэлэр дьоммут буоллахтара. Арба Быйыттаахтан – Атылааһап Уйбааннааҕы, Бэриэскин Бүөтүрү, Хатыҥ Буомтан – Биэнсэл Баһылайы, Бэриэскин Дьөгүөрү, Үөлэһэп Сүөдэри. Дьэ, ити.