Дьэ, ити курдук билии-көрүү биир дьоро киэһэтэ Чаппаалап уулусса самнархай дьиэтигэр салаллыбыта. Түүн үөһэ быдан ааһыыта түннүктэр уоттара сыыйа-баайа умуллубуттара. Таһырдьа хараҥа халлааҥҥа бачымах сулустар туох эрэ кистэлэҥи бэйэ-бэйэлэригэр сипсиһэр курдук чыпчылыҥнаһа умайбыттара.
Кырбаһааҥкыннаах кыһыҥҥы дьаарбаҥкаттан дойдуларыгар төннүөхтэрин иннинэ өссө биир бэлиэ түгэн тосхойбута. Ол курдук кинилэр олорор дьиэлэриттэн ырааҕа суох Бирикээсчиктэр Кулууптарыгар Алампа Соппуруонап суруйбут «Дьадаҥы Дьаакып» диэн испэктээгин көрөөрү тиийдилэр. Кулууп иһигэр дьон бөҕө мустубут, онон хата кыбылла-кыбылла киирэн ортоку эрээккэ миэстэ булан олордулар.
– Ньукулай, сураҕа, бэлэмнэммиттэрэ ырааппыт үһү, наар сахалар бэйэлэрэ оонньууллар үһү, – Массакы эрдэ истибитин үллэстэр.
– Ноо, бу маладьыастары көр. Кимнээх эрэ оонньууллар, – оҕонньор аллара сэксэйбит бытыгын көннөрүнэ тарбыыр.
– Сураҕа, Дьадаҥы Дьаакыбы кыра уолун, үөрэхтэнэн куораттан тахсыбыт Мэхээлэни Махсыым Омуоһап оонньуур үһү, оттон Быыпсай Байбал арыгыны батыспыт уолун Былатыан Ойуунускай оонньуур дииллэр, атыттары билбэппин. Дьэ, билигин тутан олорон көрөө инибит. Хата миэстэбит соччо ырааҕа суох эбит.
Ити икки ардыгар саала туолан барда, сорохтор ойоҕоһунан киирэн тураллар. Ханнык эрэ билэр-билбэт дьонноро Ньукулайы билэн ыраахтан дорооболоһоллор, сорохторо суруйааччылар быһыылаах, тойоттор соччо-бачча көстүбэт курдуктар. Интэлигиэнсийэ элбэх быһыылаах.
Сотору быыс иннигэр бэлитиичэскэй сыылынай Губельман диэн бэрт мааны таҥастаах, үрдүк уҥуохтаах, үөһэ уоһугар хойуу хара бытыктаах, ачыкылаах киһи тахсан испэктээк ис хоһоонун кэпсээн баран, айымньы сүрүн идиэйэтин баай уонна дьадаҥы дьон атааннаһыыларын, батталлаах олох хаһан эрэ үрэллиэхтээҕин туһунан кэпсээбитин кэнниттэн быыс аргыый аҕай аһылынна.
Сценаҕа тыа дьадаҥы ыалын кыһалҕалаах олоҕун, күннээҕи түбүгүн, эрэйэ элбэҕин утум-ситим ойуулаан оонньообуттарын көрөөччүлэр мэктиэтигэр тыыммакка эрэ көрө олордулар. Аҕатыттан өсөһөн арыгыһыт-хаартыһыт буолбут Ньукулайы Былатыан Ойуунускай оонньуурун көрөөччүлэр чугастык ылыннылар. Онно аҕатын кытта иирсэр-айдаарсар түгэннэрин, өлүөн аҕай иннинэ доҕорун Мэхээлэни сүлүһүннээх тылларынан сэмэлиирин иһийэн олорон истибиттэрэ. Аны Махсыым Омуоһап Мэхээлэ оруолун дьоҥҥо олус итэҕэтиилээхтик тиэрдибитэ, бүтэһик киириитигэр: «Ок-сиэ! Олох диэн сүрдээх да буолар эбит, туох гынаары… Аҕаа, аҕаа!» – дии-дии ытыыра-соҥуура саалаҕа олорооччулары барыларын долгуппута.
Быыс сабыллыбытын кэннэ эмиэ Губельман Алампаны хаҥас илиититтэн сиэтэн таһаарбытыгар дьон бары сүһүөхтэригэр туран уруйдаабыттара, ытыстарын өргө диэри таһыммыттара. Ол туһугар үөрүүлээх-көтүүлээх өрөгөй түгэн этэ. Браво! Бис!
Кырбаһааҥкыннаах кулууптан тахсан Улахан Уулуссанан хааман иһэн бэрт элбэҕи кэпсэппиттэрэ. Ити Алампа «Дьадаҥы Дьаакып», онтон да атын чаҕылхай суруйуулара, хоһоонноро, кэпсээннэрэ бу сүүрбэтиттэн эрэ тахсыбыт уол диэтэххэ, чахчы уһулуччу талааннааҕын бэлиэтээбиттэрэ. Аны аҥаардас суруйааччы эрэ буолбакка элбэх ол-бу куруһуоктар, түмсүүлэр, уопсастыбалар салайааччылара буоларын истэн, кини билиитэ-көрүүтэ киэҥин, далааһыннааҕын, ордук култуураны сайыннарыыга, сахалыы сурук оскуолатын, босхо бибилэтиэкэни арыйыыга улахан үлэни ыытарын истэн сөхпүттэрэ. Итинтэн ыла Ньукулай Уоһукабыс Алампаҕа үбүнэн-харчынан хайдах эмэ гынан көмөлөспүт киһи диэн бигэ санааҕа ылларбыта. Онтон сотору кэминэн «Саха омук» уопсастыбаҕа анаан култуурунай-сырдатар үлэни күүскэ ыыттыннар диэн бибилэтиэкэ дьиэтин туталларыгар бэйэтин харчытыттан көмө оҥорбута куорат интэллигиэнсийэтигэр дьоҥҥо-сэргэҕэ киэҥник иһиллибитэ. Онуоха эбии оҕонньор оскуолаларга анаан 10 тыһыынча солкуобайы биэрбитэ, аны бу харчыттан киирэр бырыһыаны үөрэнээччилэргэ истипиэндьийэ диэни анаабыта кэрэхсэбиллээх. Ити түгэн куорат интэллигиэнсийэтигэр олус үөрүүлээх, өрө көтөҕүллүүлээх быһыыны-майгыны үөскэппитэ.
Кырбаһааҥкын Өймөкөөҥҥө олорон Олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэ суоһун-суодалын истэн баран өйдөөх, барыны истэ-көрө сылдьар мындыр суруксутун Массакыны дьиэтигэр соҕотохтуу ыҥыран олорон сүбэлэһэр:
– Хайа, до±ор, Сэмээн, куораппытыгар өрөбөлүүссүйэ буолан дьон бөҕөнү тутан-хабан эрэллэр үһү дуо? Хайдах буолабыт, сураҕа, ол иһигэр баайдары үптэрин-астарын былдьаабыттар, – оҕонньор долгуйууттан ыгылыйан уларыйан хаалбыт куолаһынан ыйыталаһан барар.