Биир үтүө күн Ньукулай Массакыны кытта Сордоҥнооххо тиийэн Сэмэннээйи Атылааһабы, Бүөтүччэ Мөлөкүүрэби, Сэмэнньэ Куруомабы илдьэ түөрт уонтан тахса көтөл табалары ньуоҕулаан, ыраах Охуотскайга аттаннылар. Сүрүн сирдьиттэрэ Сэмэнньэ ханнык да бэйэлээх ыарахан түгэҥҥэ киэҥ-холку, миҥэлэрэ үксэ киниэхэ айааһаммыт уучахтар. Бу көтөл табалар бөдөҥнөрө, күүстэрэ-уохтара олус µчµгэй. Өймөкөөн табалара, биирдэ баран эттэххэ, туундара табатынааҕар быдан үрдүктэр, кыахтаахтар. Барахсаттар харахтара бүлтэһэн, сааллара туолан, самыылара төгүрүһэн төһө баҕарар айанныах курдуктар, – дии саныы турда Кырбаһааҥкын бааллан турар табаларын имэрийтэлээн ыла-ыла, – сотору бу табалар барахсаттар бытархан тымныыны баардаабакка үрэхтэри, өрүстэри батан, таас хайалары уҥуордаталаан инньэ сүүрбэччэ күн айаннаан Охуотскай муораҕа элэҥнэтэн тиийиэхтэрэ турдаҕа…
– Чэ, доҕоттоор, айанныаҕыІ! – диэбитинэн Сэмэнньэ бастаан баран Куйдуһун үрэх сымнаҕас хаарын күдээритэ ыһан тус илин диэки хайысханы тутуста, атыттар кинини батыстылар. Үрэх икки эҥээринэн эҥсиллэн, хоҥкунаан, хоболор тыастара ыраахха тиийэн симэлийэ сүппүттэрэ. Ньукулайы ортоку балайда бөҕө-таҕа, сиэдэрэйдиҥи соҕус оҥоһуулаах наартаҕа олордубуттара. Өр-өтөр буолбакка табалар тамайа сиэлбиттэрэ, тымныы салгыҥҥа кинилэр итии тыыннара үрүҥ буруо буолан бургучуйан хаалбыттара.
Ньукулай табалар түргэн айаннарыгар бигэтэн анал оҥоһулаах наарта кэлин биттэҕэр өйөнөн муннун анныгар ыллаан кигинэйэ истэ:
Дьэ ити курдук атыыһыт айаннаатаҕын аайы иэйиитэ киирэр, дууһата ыллыыр. Баҕар ол иһин да буолуо, дойдутугар биир сиргэ уһуннук тулуйан-тэһийэн олорбот, кыһын-саас атыытын-тутуутун санаан маннык ыраах айаҥҥа турунар. Аны кэлин сааһырдаҕын ахсын таҥара диэтин аттынан аастаҕына хайаан да таҥара сулууспатын көрөн, араас сиэдэрэй ханастааска олорор таҥара мэтириэттэригэр сүгүрүйэн үҥэн-сүктэн, кириэстэнэн, былаҕастабыы охсунан тахсар. Онтон айаннаан иһэн маннык ыраастанар итэҕэл дьиэтин дойдутугар Өймөкөөҥҥө туттарар санаа иитийиэхтэммитэ.
Бу этиэхтэн кэрэ айылҕалаах дойдутун ахсаана биллибэт кэрэ үрэхтэриттэн биирдэстэрэ Куйдуһун Индигиир эбэҕэ кутуллан киирэр, икки өттүнэн намыһах эниэлэрдээх, балай да көнө хонуулардаах, тула иинэҕэс хатыҥ маһы кытта тиит мас эркээйилээх, сорох сирдэринэн туруук таас хайалардаах, хойуу талах бөлкөйдөнө үүммүт хочолордоох. Куйдуһун ити курдук кыыл-сүөл таптаан үөскүүр, киһи-сүөһү олохсуйбут сирэ. Сотору айанньыттар уруккуттан хонон ааһар балыксыттар үүтээннэригэр тиийэн, бэлэм сылаас дьиэҕэ-уокка киирэн аһыы охсон утуйардыы оҥоһуннулар. Бу манна сайын бырааттыы Мөлөкүүрэптэр балыктаан сайылыыр сирдэрэ, таарыйа аҕыйах сылгыларыгар, сүөһүлэригэр оттууллар. Уолаттар табаларын ыытан баран утуйуохтарын иннинэ ону-маны сэһэргэһэллэр.
– Оо, дьэ, былыр-былыргыттан манан төһөлөөх айанньыт илин, соҕуруу субуспута буолуой? – диир Массакы аан аттыгар сытан, – күндү түүлээҕи сонордооччулар барахсаттар хонон-өрөөн аастахтара.
– Дьэ, кырдьык, балай да байанайдаах дойду, ордук эриэхэлээх сылга саарба уонна тииҥ дэлэйээччи, оччоҕо булчуттар күннүүллэр, – оҕонньор улаҕаттан хардарар.
– Ньукулаай, дьиҥинэн, булчут үлэтэ наһаа ыарахан ээ. Кини кыһыҥҥы хаар куйаарга, хабараан буурҕаҕа тоҥору-аччыктыыры аахсыбакка туран сыралаһар. Онон кинилэр түүлээхтэрин үрдүк сыанаҕа тутан, төлөбүрүгэр араас сэби-сэбиргэли, аһы-таҥаһы үгүөрү аҕаларгын истэн үөрэбит, – Бүөтүччэ сөҥ саҥата иһиллэр, – онон сордоҥноохтор да, µчүгэйдэр да абыраналлар.
– Ээ, булчут эрэйин сыаналыы сатыыбыт, сөптөөҕүнэн көрөн мэнэйдэһэбит, билиҥҥитэ ол дьон баттаммыт курдук санамматтар.
– Ол кырдьык.
– Аны кинилэргэ биир кыһалҕа баар, ыты эбэтэр табаны булка сырытыннарааччылар. Онтулара итэҕэстээх буолааччы. Ыт көлө биир үчүгэйдээх, бэйэҕиттэн хаһан да араарбаккын, хонук сиргэр аҕаллаххына баайан кэбиһэҕин, сарсыарда ыллыҥ да айанныыгын. Ол гынан баран ыт айаҕа олус киэҥ, сууккаҕа икки киилэ балыгы сиир, оччотугар уонча ыттаах буоллаххына сүүрбэччэ киилэ балык наада. Көстөрүн курдук ороскуота элбэх, онон биһиги Өймөкөөн курдук дойдуга ити барбат ньыма.