– Казбек, тохтоо, сыт. Кимҥиний? Сэмэн Сэмэнэбискин дуо? Киир, киир… ытырыа суоҕа.
– Иннокентий Григорьевич, дорообо, тугу кэпсээтиҥ? – Сэмэн Сэмэнэбис хаһаайын таһырдьа баарыттан эрдийэн, чугуруҥнаабакка киирдэ. Ыт да киниэхэ наадыйбакка, кутуругун купчуччу туттан, туох эмэ баара буолаарай диэбиттии, аһыыр иһитин тиҥсирийбитинэн барда.
– Суох, туох да сонун суох. Бу эн ханна массыыналанан бардыҥ? – Иннокентий сахалыы моһуоннаахтык оҥоһуллубут тэрээсэтин кирилиэһигэр табахтыы олорон ыйытар.
– Альбина Афанасьевна баар дуо? Киниэхэ наадалаах буолан кэллим, – ыалдьыт дьиэлээх хаһаайыны кытта кэккэлэһэ олорор.
– Альбина, эйиэхэ наадалаах киһи кэллэ.
– Кимий ол?… – Альбина Афанасьевна кыраас-каламмыт баттаҕын былаатынан ыга баанан, кылгас чаҕылхай халаатын курунан быакагар биилин ыга эринэн, уһун сототун эрийэ үктээн тахсан кэллэ. – Хайа, Сэмэн Сэмэнэбис эбит дуу? Туох баарый? Бачча түүн туох үлүгэрдээх дьыалатын тоҕо көтөөрү миэхэ наа-дыйдыҥ?
– Билигин куораттан кэллибит. Уолум Витя дьиэтигэр суох.
– Ону биһиги хантан билиэхпитий, тоҕо Альбинаттан ыйытаҕын? – дьиэлээх хаһаайын кэпсэтиигэ орооһор.
– Иннокентий, эн орооһума эрэ. Сэрэйдэххэ, били Стасиктаах маҕаһыыны халаабыт дьыалалара буолуо. Сарсын сроктара туолар. Ол эрээри онно Витя суоҕа ээ, – дьахтар тыҥыраҕын пилканан аалына туран ыйытар.
– Мэхээлэҕэ сырыттым. Уолаттар суохтар. Эн ааккын ааттаан кэпсэтэллэрин истибит этэ, ол иһин, баҕар, тугу эмэ билэрэ буолуо диэммин ыйытабын.
– Стасик аҕыйах хонуктааҕыта биһиги маҕаһыыммыт аанын тоҕо тардан биэс тыһыынча солкуобайдаах пиибэ уонна бородуукта ылан барбытын сигнализациябыт үлэлээн харытыттан быччаччы туппуппут. Нэдиэлэ иһинэн төлөөбөтөххүнэ милииссийэҕэ туттарыахпыт диэн куттаабыппыт.
– Онон?.. – Сэмэн Сэмэнэбис иккиэннэрин хардары-таары көрөр.
– Тугунан төлүөҕэй?.. Маҕаһыыммытын кэҥэтэн эбии тутуу ыыта сылдьабыт, онно үлэлэтиэхпит. Онтон онно эн уолуҥ туох сыһыаннааҕын билбэппин, – дьахтар эргичис гынаат дьиэтигэр киирэн хаалла.
– Соҕотох уолгун хонтуруоллуоххун. Оҕону түүннэри сырытыннарар туох да үчүгэйи аҕалбат, – дьиэлээх хаһаайын куолулуурдуу оҥостон сото кэбиһэн олордо.
– Чэ, покаларыҥ, – Сэмэн Сэмэнэбис иһигэр төһө да өһүргэнэ санаатар, бэйэтин кыана туттан, массыынатыгар барда.
Дьиэтигэр кэргэнэ икки хараҕа бүөлэниэр диэри кыыһыран, куудара баттаҕа арбайан, силбиэтэнэ көрүстэ. Айаннаан кэлбит мааны көстүүмүн уларыттыбатах, биир кэм тарбахтарын мускуна-мускуна төттөрү-таары хаама сылдьар. Витята Стасиктаах Никалыын үһүөн суохтарын истэн эбии айманна.
– Стасик кучуйан илдьэн, тугу эрэ оҥотторон, оҕобун тэбэр буолла быһыылаах.
– Чэ, наһаа айманыма. Витя наһаа акаары буолбатах. Син тугу эмэ тобулан сылдьар ини, – Сэмэн кэргэнин санаатын бөҕөргөтөн уолугар эрэнэрин биллэрэр.
– Өйүүн нуучча тылыгар биир кэлим экзамена буолар. Онтон уолбут суох. Хайдах буолабыт? Маргарита Гаврильевнаҕа биллэрэрбит дуу? – дьахтар кэргэнин диэки ыйытардыы көрөр.
– Ээ, бээ, тохтоо. Түүн да уһун. Сотору кэлэр ини, – Сэмэн, төһө кыалларынан, холкутук туттан, кэргэнин уҕарытарга дьулуһар.
– Оҕобун эрэ тыыппаталлар ханнык. Стасиктаах Ника уһун кутуруктарыгар сөрөнөн ханна-ханна тиийээхтиир? Ити киһи олох кыһаммат. Бэрт киһи оҕоҕун көрдөөбөккөҕүн утуйан оҥторо сытар инигин, – Алевтина куолаһа эйэҥэлээн сибилигин ытыах курдук буолла.
– Бастакы сырыытыгар дылы туох ааттаах долгуйдуҥ? Куруутун түүннэри сылдьан сарсыарданан кэлээччи буолбат дуо? Хойутаан кэлэрин кистээн, наар эрдэлэтэн этэҥҥин, бэйэҥ иитиэхтээбит дьыалаҥ. Дьэ кэлэн аймаммыта буола олороҕун. Киһи биирдэ эмэ буойаары гыннаҕына, көмүскэһэн, ытамньыйбытынан бараҕын. Миигиттэн, төрөппүт аҕатыттан, көҥөнөҥҥүн олох орооһуннарбакка уолгун ииттиҥ. Аҕа быһыытынан куоласпын иһитиннэрбэтэх буруйдаахпын, – эр киһи кытаанах саҥатыттан дьахтар, киһи эрэ буоллар, бэйэтин буруйдана санаан, утарсыбакка, дьыбааҥҥа умса туттан сыҥыргыы олордо.
– Аһаабаппыт дуо? – Сэмэн «Мечта» оһоҕун холбоон чэй сылыта уурда.
– Аччыктаабыт буоллаххына, бэйэҥ дэлбэрий. Ити барыта эн аҕаҥ үөнэ-күрдьэҕэтэ. Өлөн да баран сүгүн сыппат. Кини ыамата оҕобор куһаҕан эрэ өттүнэн дьайар, – Алевтина кэргэнигэр туһаайан саамай ыарыылааҕа буолаарай диэн кыһыылаах тыллары быраҕаттыы олордо.