– Аҕам ханнаный? – Витя урут аҕатыгар улаханнык наадыйбат буоллаҕына, тоҕо эрэ бүгүн ала-чуо айбытын ыйыппытын ийэтэ дьиктиргии иһиттэ.
– Туох баарый? – аҕата хоһуттан тахсан, уһуннук кэпсэтэрдии оҥостон, кириэһилэҕэ киэптии олорунан кэбистэ.
– Аҕаа, Стасик табыллыбата…
– Хайдах?… – дьиэлээхтэр соһуйан иккиэн тэҥҥэ саҥа аллайдылар.
– Киэһэ сөпкө кэлиэхтээх этибит. Матасыыкылбын мин бэйэм ыытан испитим. Онтон Сытыган уонна Ыарҕа сайылыктар икки ардыларыгар техника суолу хаһан кэбиһэн, бадараана бэрт буолан, үһүөн мата-сыыкылбытын анньан тахсан истэхпитинэ, тыа саҕатыттан түөрт холуочук уол ыстаҥалаһан тахсан кэлбиттэрэ. «Массыынабыт алдьанан сатыы иһэбит, бэҕэһээҥҥиттэн аһаабакка сылдьабыт, туох эмэ астааххыт дуо?» диэн бастаан киһилии ыйыппыттара. Онтон аспыт суоҕун билэн баран, «оччоҕуна матасыыкылгытын уларсыҥ, дэриэбинэттэн бородуукта ылан кэлиэхпит» диэбиттэрэ. Ника биһикки кыттыспакка саҥата суох турбуппут. Оттон Стасик «биэрбэппин» диэбитин сөбүлүү истибэтэхтэрэ. Кыыһырсан киирэн барбыттара. Анньыаласпыттара… – Витя умса туттан туран кэпсиирин быыһыгар өрө сыҥсыйан ылбыта.
– Ол тугу гына сылдьар уолаттарый? – аҕата дьэбин уоһуйан олорон ыйытар.
– Билбэтим… Сытыгаҥҥа илимнээбиттэр эҥин быһыылаах. Балык үөлэн сиэтибит дииллэрэ.
– Онтон эһиги? – ийэтэ туоһулаһар.
– Мээнэ… хатааһылаабыппыт, – Витя урукку өттүгэр маннык ыгыыга түбэспэтэх буолан мух-мах барар.
– Ыҥыргыы турума… Кэпсээн ис, – Сэмэн Сэмэнэбис кыйахаммытыттан төгүрүк маҥан сирэйэ эбии үллүбүккэ дылы буолар, тулуйбакка кириэһилэтиттэн ойон туран, киэҥ-киэҥник атыллаан, киирэр ааны ылан кэбиһэр.
– Онтон ол уолаттар Стасигы охторон баран ханна түбэһиэх тэбиэлээн киирэн барбыттара. Ника хантан эрэ бүтэй маһын харбаан ылан, күөрэччи тутан уолаттар диэки ыстаммыта. ¥рүө-тараа барбыттара. Мин Никаны тутан маһын бырахтарбытым. Стасик төбөтүн туттубутунан саҥа тэмтэриҥнээн туран эрдэҕинэ биир хатыҥыр баҕайы уоллара ол маһынан Стасигы төбөҕө биэрбитэ…
– Һуу, туох алдьархайыгар түбэстиҥ, хаайыы аһылыга буоларгын оҥосто сылдьаҕын дуо? Ити уолаттары кытта куодарыһыма диэн хаста эттим этэй? – ийэлэрэ, уолун кэпсээнин истэ барбакка, айманан киирэн барда.
– Алевтина, тохтоо эрэ, уолгун ситэри истиэххин… Витя, түргэнник кэпсээн иһиэххин, Стасик туруга хайдаҕый? – аҕата уолугар ыкса чугаһаата.
– Бастаан өйүн сүтэрбитэ. Онтон кэлин өйдөммүтэ. Матасыыкылга ортобутугар олордон балыыһаҕа аҕалбыппыт.
– Хата, инньэ диэ, киһини куттааҥҥын. Кэпсиэ буолларгын кэпсээн иһиэххин. Ол аата үчүгэй буоллаҕа, – дьахтар сэргэхсийэн сирэйдиин-харахтыын сырдыы түстэ.
Эмискэ төлөпүөн өрө тырылаабытыгар соһуйан, үһүөн өрө көрө түстүлэр. Урукку өттүгэр ийэлэрэ төлөпүөну ким-хайа иннинэ харбаан ылар бэйэтэ, тоҕо эрэ чугаһаабакка чугуруҥнуу турдаҕына, аҕалара төлөпүөн туруупкатын ылла. Уһун-уһуннук ким эрэ бэрт элбэҕи быһааран кэпсээтэ. Ийэлээх уол, кулгаах-харах иччитэ буолан, аҕаларын сирэйин-хараҕын мыҥаатылар.
– Сөп, билигин тиийиэҕим, – диэт, Сэмэн төлөпүөну түргэн үлүгэрдик аппаратыгар уурда. – Стасик төбөтүгэр улахан травма ылбыт. Улуус киинигэр киллэрээри гыналлар эбит да, техника көстүбэтэх. Онон… мин барарбар тиийэбин.
– Эн бэйэлээх онтон матыаҥ дуо, олох очурун-чочурун барытын дэхсилээбэтиҥ буолуо, – Алевтина сөбүлээбэтэҕин биллэрэн, түтүө-татаа буолан силбиэтэнэн ыллар да, биллэ сэргэхсийэн, уолугар ас бэлэмнээри куукунаҕа барда. – Һыллы, Витя, аһаабаккын дуо? Оҕобор куораттан фрукта бөҕө аҕалбытым, натуральнай сок да баар… Өйүүн нуучча тылыгар биир кэлим экзаменыҥ дии, онон төһө кыайаргынан аһаан-мотуйан ис, күүс-сэниэ ылыаҥ.
– Аҕаа, Стасиктаах Ника, дьиҥинэн, оннук куһаҕан уолаттар буолбатахтар ээ. Көннөрүнүөхтэрин баҕараллар эрээри, кинилэри ким да үлэҕэ ылыан баҕарбат, дьон күлүгээнинэн ааҕан туората көрөллөр, ол иһин төттөрүлэһэн сороҕор куһаҕан өттүгэр охтоллор, – уол аҕатыгар быһаара сатаан саҥаран бобуллаҥнаата.
– Чэ, Витя, мин бардым. Эн утуй, Стасик инники дьылҕатын быһаарыахпыт, – Сэмэн Сэмэнэбис кууркатын кэтэн тахсан истэҕинэ, уол аҕатын батыһан таҕыста.
– Аҕаа, Стасик Сэмэнэптэргэ биэс тыһыынча солкуобай иэстээх, – Витя аҕатыттан өйөбүл ылбыт киһи быһыытынан эбии кимэн истэ. – Сарсын төлөөбөтөҕүнэ, милииссийэҕэ биллэриэх буолбуттара, ол иһин сайылыкка баран бостуугунан киирэргэ кэпсэппиттэрэ. Бостууктара суоҕун Ника билбит этэ. ¥лэлээн тө-лүөхтэрин баҕарбыттара, сарсыҥҥыттан үлэлиэхтээх этилэр.
– Ийэҥ билэр, төлүөҕэ. Мин сарсын киэһэ кэлэрим буолуо. Милииссийэлэргэ сылдьыам, быһаардахтарына табыллар. Көрүстэххит ахсын бүтэй сиэрдийэтинэн төбөҕө бэрсэн истэххитинэ, табыллыбат буоллаҕа.