Ньургун дьиэтигэр киэһэ хойутаан кэллэ. Убайын Киргиэлэй кэргэнэ Вера саҥата-иҥэтэ суох остуолга убаҕас хааһылаах миискэни ууран биэрдэ. Уол хара сарсыардаттан курулуйбут куртаҕа ас сытын ылаат, бокуойа суох кымаахтыырга дылы гынна.
– Тоойуом, эн бу ханна өрүү сүтэр буоллуҥ? Бэйэҥ да дьүдьэх киһи олох иэдэйбиккин, – саҥаһа уолу аһыммыттыы сымнаҕастык унаарыччы көрөр. Ньургун саҥата суох миискэтигэр өссө умса түстэ, кэҥэриитэ кычыгыланна.
– Убаай, – таһырдьаттан быраата Миитээ ыстанан киирдэ, үөрбүт-көппүт, хараҕа чаҕылыҥнаабыт, төгүрүк сирэйигэр, сынтаҕар муннугар көлүһүн бычыгыраабыт. – Убаай, биһиги бүгүн икки күтэри, үс моҕотойу өлөрдүбүт. Онтон эн? Убаай, биһигини кытта сарсын барсыаҥ дуо?
– Барсыам, – Ньургун, быраатыгар хараҕын уутун көрдөрүмээри, түҥнэри хайыста.
– Иэхиий! – Миитээ үөрүүтүгэр эккирээмэхтээн ылла.
– Сыччыый, убайгын мэһэйдээмэ, аһаатын. Бар, ынаххын титииккэ киллэр.
Миитээ иһиттим-истибэтим диэбиттии, түргэн үлүгэрдик, таһырдьа «тилир» гынна.
Сотору буолаат, таһырдьаттан убайа Киргиэлэй уонна биригэдьиир Куоста киирэн кэллилэр. Саҥата-иҥэтэ суох остуолга кэлэн олордулар. Вера тахсан барда.
– Тукаам, Ньургун, – Киргиэлэй кэлэҕэйдээн ылла. – Аны кэрийэргин тохтот. Итинник сатаммат.
– Тоҕо?
– Күрүөйэхтэри хайдах эн кыһыл илиигинэн тутаары сананаҕын? Арааска түбэһиэххин сөп.
– Онно мин аҕам баар үһү буолбат дуо? – уол ытамньыйа түстэ.
– Ити курдук аны хаһан да саҥарыма. Эн аҕаҥ Ньукулай онно суох. Сүрэҕим сэрэйэр, кини тыыннаах, чааһа булкуллубут буолуохтаах. Сэрии толоонугар кыргыһыыга сылдьара, эбэтэр ханна эрэ госпитальга сытара буолуо диэн бэйэм бөҕөхтүк сананабын. Аҕаҥ сырдык аатыгар хара мэҥ түһүөн баҕарбатыҥ сөп, ол да буоллар, кэрийэргин тохтот. Күрүөйэх буолуон кэриэтэ, өлбүтэ ордук, – Киргиэлэй тиһэх тылларын тииһин быыһынан сыыйан сибигинэйэ былаан эттэ.
Түүн. Ампаар иһэ хабыс-хараҥа. Ньургун быраатыныын Миитээлиин сайынын ампаарга утуйааччылар. Дьиэҕэ итиитэ бэрт.
Ньургун, быраата арааһы ыйытан мискийэриттэн салҕан, сымыйанан утуйбута буолла. Миитээ оронугар эргичиҥнии түһэн баран, сотору муннун тыаһа сурдурҕаата. Ньургун быраатын сэрэнэн өҥөйөн көрдө, онтон оргууй таҥныбытынан барда. Кини бүгүн ийэтин уҥуоҕун аттыгар тыаҕа хонорго быһаарыныы ылынна. «Аҕам баар буоллаҕына, бүгүн буолбатаҕына сарсын, сарсын буолбатаҕына өйүүн хайаан да кэлиэхтээх. Оттон кэлбэтэҕинэ, мин аҕам кинилэри кытта суох. Сымыйа буолар…» диэн бэйэтин бэйэтэ уоскутунан, Ньургун ааны оргууй аста. Кини, кими эмэ көрсүөм диэн, бэрт кутталынан дэриэбинэттэн таҕыста.
Сайыҥҥы түүн сып-сырдык. Туох барыта күлүктэнэн ордук улаатан көстөргө дылы. Ньургун киһи уҥуоҕар чугаһаатаҕын аайы этэ тардан, сиһэ кэдэҥнии, дьигиҥнии истэ. Хайдах эрэ, эмискэ тиритэн кэллэ. Сотору буолаат, киһи уҥуохтара ыраахтан лүҥкүрэн көһүннүлэр. Түүҥҥү бороҥуйга адаарыһан хамсыырга, сороҕор үллэҥнииргэ дылылар. Сибилигин адаарыспытынан субу саба сырсан кэлиэх курдуктар.
Ньургун киһи уҥуоҕуттан чугас хара тыаҕа биир улахан чөҥөчөк аттыгар олордо. Мантан ийэтин уҥуоҕа чуолкайдык көстөр. Атын дьон уҥуохтарыттан ойуччу, тыаттан чугас турар. Уол дьик-дьах туттар, тоҕо эрэ сотору-сотору кэннин хайыһан көрөр. Санаатыгар кэннигэр киһи сыыгыныырга, тыбыс-тымныынан көхсүн дьөлө көрөр курдук. Эчи, сүрэҕэ тэбэрэ да бэрт, үүт-үкчү доҕуурга иҥнибит кус курдук.
Уолчаан хараҕын муҥунан киһи уҥуоҕун одуулаһар, ис-иһиттэн дьигиһийбэхтээн ылар, бэйэтин уоскутуна сатаан, сэрии иннинээҕи дьоллоох күннэрин саныыр. Дьахтар күнэ этэ. Оччолорго кини аҕыс саастааҕа. Сарсыарда эрдэ аҕата кинини уһугуннарбыта, ийэлэрэ өссө да утуйа сытара. Кинилэр атахтарын төбөтүгэр хаамаллара, сэрэнэн кэпсэтэллэрэ. Ньургун аҕатыныын дьиэлэрин кылбаччы соппуттара, остуолга ас-үөл бэлэмнээбиттэрэ. Кинилэр астарын өссө эрдэ ылбыттара, барытын Ньургун оронун аннынааҕы «ыскылаакка» кистии уурбуттара. Аҕалара остуолга бэйэлэрэ оҥорбут сибэккилэрин аҕалан уурбута. Эмискэ ийэлэрин саҥата кэннилэригэр аймана түспүтэ. Ньургуннаах иккиэн соһуйан эргиллибиттэрэ: