– Хайа, эһиги бу тугу оҥордугут?
– Ийээ, дьахтар күнүнэн… эҕэрдэлиибит! ¥чүгэйи… үчүгэйи… – Ньургун аҕата этээр диэн бэлэмнээбит тылларын түҥ-таҥ булкуйан кэбиспитэ.
– Баһыыба, Ньургун, – ийэтэ тоҕо эрэ Ньургуҥҥа баһыыбалаабыта. Онтон аҕаларын диэки сүрдээх сымнаҕастык унаарыччы көрөөт: «Ньукулаай!», – диэбитэ.
Кини эрэ итинник истиҥник-нарыннык аҕаларын ыҥырара. Аҕата, эмискэ ийэтин көтөҕөн ылаат, эргичитэн кулахачыппыта, ийэтэ ис-иһиттэн эрчимнээхтик күлбүтэ, оттон Ньургун эккирии турбута. Онтон… онтон… Ол сайын ийэтэ өлбүтэ. Ньургун үөһэ тыынна, ийэтин уҥуоҕун одуулуур. «Суох, мин куттаммаппын» дии саныыр. Төбөтө ыараан, хараҕа силимнэһэн барарга дылы… Ньургун уутугар аҥаарыйбыт хараҕынан көрдөҕүнэ, арай, ийэтэ киниэхэ устан иһэргэ дылы… Муус маҥан ырбаахытын сайбаччы кэппит. «Суох, суох, хараҕым иирэр… Ити ийэм уҥуоҕун таһыгар баар хоҥкуйбут хатыҥ дии… Хап-хара лабаалара үүт-үкчү ийэм уп-уһун суһуоҕун ыһан, намылытан турарын курдук. Суох, суох, суох». Ньургун хараҕын соттор, сэргэх-сийээри төбөтүн күүскэ илгистэр. «Хатыҥ дии… Тоҕо мин куттанабын? Ийэбиттэн дуо?».
Бүгүн Ньургун киһи уҥуоҕар үһүс хонуга. Эмиэ били чөҥөчөгүн аттыгар кэлэн олордо. Маҥнайгы киэһэтин курдук буолбатах, соччо куттаммат. Хата, уута кэлэрэ бэрт, хараҕа силимнэһэн бара турар. Утуйумаары, хараҕын муҥунан көрө сатыыр.
«Бүгүн эмиэ кэлиэ суоҕа дуо? Аҕам баар буоллаҕына, хайаан да кэлиэхтээх. Кини ийэбин олус таптыыра, онон кини кэлиэхтээх». Ньургун улам хараҕа сабыллан барда.
Эмискэ мутук тостор тыаһыттан Ньургун «дьик» гынна, хараҕын муҥунан көрдө. Кини аттынан уһун хара бэкир киһи оргууй үөмэн иһэр. Ньургун чөҥөчөгүн кэннигэр ньохчос гынан биэрдэ. Кирийиэҕинэн кирийдэ. Уһун хара суппуун сонноох, үүт-үкчү кини аҕатын соно дии. Ньургун чуут «аҕаа» диэн хаһыытыы сыста, сымыһаҕын хаан оҕуолуор диэри быһа ытырда. Хара бэкир киһи чуо кини ийэтин уҥуоҕар тиийдэ, ампаарын аанын аһан иһирдьэ киирдэ… Тугу гынар буоллаҕай?
Ньургун, окко-маска күлүктэнэн, киһи уҥуоҕар ыкса чугаһаата. Оннун булунан кирийэн сытта. Кини аҕата итинник суппуун соннооҕо, онтукатын кэтэн барбыта.
Кэлиэхсит ампаартан таҕыста, ийэтин хаартыскатын сото-сото көрөр, тоҕо көрөр буоллаҕай? Ньургун оҕолуу сытыы хараҕынан киһи хас хамсаныытын ааҕа одуулаһар, сирэйэ-хараҕа мантан чуолкайдык көстүбэт, сирэйэ бүтүннүү бар түү, багдаллыбыт киһи, баттаҕа… Ньургун, киһи баттаҕын көрөөт, «сык» гынна, кини аҕата итинник хойуу, будьурхай баттахтааҕа. Ийэтэ куруутун күлэ-күлэ этэрэ: «Биһиги аҕабыт баттаҕа бараан түүтүн курдук, маннык баттах кимиэхэ да суох». Биирдэ эмэ ийэтэ кыыһырбыта буоллаҕына, аҕатын «бараанын түүтүн» сахсыйбахтыыра… Оччоҕо аҕата кырдьык-хордьук мөҕүллүбүт курдук туттара. Уолчаан икки чабырҕайа чабырҕаччы кэйиэлээтэ, сүрэҕэ күүскэ тэптэ. Эмискэ киһи сыыры таҥнары сүүрэн түстэ. Ньургун олус ыксаата, сүрэҕэ бып-быллы-гырас, тыына хаайтарыах курдук…
Киһи кини аттынан сүүрэн күлүкүччүйэн ааста. Ньургун сирэйэ итийбэхтиир, хараҕын уута бокуойа суох сүүрэр, туманнырбыт хараҕар кэлиэхсит суппуун соно, будьурхай баттаҕа элэҥниир. Эмискэ кэннигэр мутук тоһунна, Ньургун эргиллэ түстэ, тыаттан дьоннор барыгылдьыһан тахсан кэллилэр. Ньургун, хаһыы-ра түһээт, иннин диэки ыстанна. Уолу кытаанах илии бобо харбаан ылла. Уол хараҕа күөх тымырдара бөлтөрүспүт, дарбайбыт илиигэ хатанна.
– Ньургун, куттаныма, бу мин… – уол, убайын холку саҥатын истээт, ис-иһиттэн улаханнык саҥа таһааран уйа-хайа суох ытаата. Ыга куустуһан турдулар. Ньургун сыҥыргыыра уурайан, улам холкутуйан барда. Икки милиционер саҥата-иҥэтэ суох ийэтин уҥуоҕар бардылар, тугу эрэ көрдүүр курдуктар, муостатын маһын халбарытар тыастара иһиллэр. Сотору буолаат милиционердар таҕыстылар, хап-хара лаҕыыр буолбут кыракый мөһөөччүгү туппуттар. Ньургун убайыгар ыга сыһынна.
Киэһэ барык-сарык буоларын кытта милиционердар, Киргиэлэй, биригэдьиир Куоста уонна Ньургун тыаһа-ууһа суох киһи уҥуоҕун аттыгар кэлэн кирийдилэр. Ньургун убайын кытта бииргэ анаан оҥоһуллубут сиргэ сыттылар. Кини урут маны хайаан өйдөөн көрбөтөҕөй? Таһыттан көрөн киһи манна дьон сыталлара буолуо диэбэт. Убайа аах кэтээбиттэрэ бэһис күнэ, Ньургун ону хайдах билбэтэҕиттэн бэйэтин бэйэтэ бэркиһиир. Мантан кинилэри күрүөйэх көрүө суоҕа. Убайа хараҕын симэн утуйбут курдук олорор, аҕыйах хонук иһигэр төгүрүк хара бараан сирэйэ мэктиэтигэр уһаабыт курдук буолбут, икки иэдэһин уҥуохтара чочоруһан тахсыбыттар.