Маҕаһыынтан халаабыт табаардара, астара-үөллэрэ барыта көһүннэ. Куула тыатыгар былыр булчуттар ампаардарын дьаамата баара дии… Онно олохсуйаннар, киһи олох билбэт гына оҥорбуттар. Чэ, тукаам, сынньан, утуй. Билигин эйиэхэ саамай күүстээх эмиҥ – утуйуу.
Ньургун ис-иһиттэн долгуйа үөрдэ. Ол иһин да мин аҕам… Кини улам халтаһата ыараан, хараҕа сабыллан барда…
Ийэ кэриэһэ
Тас сыбаҕа онон-манан көөрөттөн түспүт саха балаҕана. Балаҕан иһэ туох да миэбэлэ суох сүрдээх дьадаҥы көстүүлээх. Нуучча оһоҕо «мин эрэ баарбын» диэбиттии балаҕан иһин бүтүннүү сабардаан турар, хаһан эрэ маҥан испиэскэнэн сотуллубута өлбөөрөн, эбиитин инники сирэйэ хоруоран хаалбыт.
Кытархай кыраасканан кырааскаламмыта хайыы-үйэ хара баттаҕа үүнэн эриэн-чуоҕур көрүҥнэммит арбайбыт куудара баттахтаах 40-чэлээх дьахтар күөдэл курдук утуйар таҥастаах тимир оронтон ыыһыллаҥнаан туран, остуол ортотугар турар хоруоран хаалбыт чаанньыктан тутааҕа тостубут чааскыга чэй куттан, иһэн киллиргэттэ. Утаҕа ханан, чааскытын «лас» гына остуол ортотугар тыастаахтык уурда.
– Миитээ, тур, күн ортото буолбут. Тугу эрэ булан аһыахха, аччыктаан куттаҕым курулуйда аххан.
– Дьахтаргын дии, тугу эрэ булан астыаххын, – пододеяльнига суох күөх атлас тастаах онон-манан баатата быга сылдьар суорҕаны бүрүнэ сытар киһи сөҥ куолаһа бааҕынаата.
– Эн эр киһи элээмэтэ булбут-талбыт аскынан астыыбын дуо? – дьахтар тунааран хаалбыт трельяж сиэркилэ иннигэр туран, баттаҕын тараанарын быыһыгар кэргэнигэр өс-саҕа буолла. – Бүгүн субуота, уолаттар кэлэллэр эбит. Дьиэлэригэр кэлбит дьону аһатан ыытыахха баар этэ, туохпут да суох буоллаҕа.
– Ийэбин дьэ суохтаатыҥ ини, хас ый аайы 12 тыһыынча солкуобай кэлэрэ бэрт этэ. Ону эн акаары дьахтар ийэбэр төһө киһилии сыһыаннаһар этигиний?
– Акаары, саҥам диэн саҥара олороҕун. Ийэҕитин мин көрбүтүм-истибитим. ¥өрэҕэ суох көйгө уол куһаҕан кэргэнэ бүтэһик күнүгэр диэри көрбүтэ-истибитэ, хом санаата суох сыппыта. ¥өрэхтээх үлэһит эдьиийдэриҥ, «тойон» убайыҥ тыыннааҕар биирдэ да киһилии кэлэ сылдьыбатахтара, уоту ылан барар курдук түргэнник кэлэн бараллара, – Натааһа кыыһыран силбиэтэнэрин быыһыгар остуолун тирээпкэнэн туора-маары соппохтоон ылла.
– Бүт эрэ, үлэлээх дьон кырдьаҕас, ыарыһах эмээхсини кэтээн олоруохтара дуо? Хата, киэһэ астаан тоһуйаар эрэ. Мин Сэмэни кытта мас тиэйсэ барыах буолбутум, – дьиэлээх тойон суорҕанын хаһыйан оронуттан күөдүлгэхтэнэн турда. Баккынан эрэ атах сыгынньаҕын оһох иннигэр лэппэрдээн тиийэн олох маска олордо. Оһох холумтаныгар сытар «Прима» сигаретаны ылан бэркэ астына табахтаан сыыйда.
– Улахан уол төһө үөрэнэн имитэн эрэр киһи эбитэ буолла. ¥үрүллэн кэлэр дуу, саарбах киһи, – Миитээ күлэн ардьайбытыгар тииһэ суох миилэтэ кытаран көһүннэ.
– Баҕайы, итинтэн ордугу саҥарыаҥ дуо? Бэҕэһээ социальнай үлэһиппит Марина Семеновна мөҥөн-этэн, саҥаран барбыта. «Оскуоланы, учууталлары үөҕэҕит да, бэйэҕит испэккэ-аһаабакка олороргут буоллар, уолгут Миисик сотору-сотору пиибэлээн баппат оҕо аатырыа суоҕа этэ. Киһини өйдүүр буолуоҕуттан дьиэтин иһигэр наар пиибэ, арыгы айдаана, иһэр төрөппүт… Оҕо оччоҕуна ханна бараахтыай, төрөппүтүн суолун хатылыырыгар эрэ тиийэр» диэтэҕэ үһү, – Натааһа остуолугар сыҥаах баттанан олорон кыйахаммыт куолаһынан быһыта баттаан саҥарарын быыһыгар, кыыһырдаҕына буоларыныы, түргэн-түргэнник чыпчылыйбахтаан ылла.
– Өйдөөҕүмсүйбэтин. Төрөппүт иһэр буоллаҕына, оҕо иһэр дииллэрэ сымыйа. Мин ийэлээх аҕам иһэр этилэр дуо? Суох… Биэс оҕолоруттан түөрдэ испэт. Оһоҕос түгэҕинээҕи бэтэнээски мин арай иһэбин. Ону да атын испэт дьахтары ылбытым буоллар, мин да олох иһиэм суоҕа этэ, – диэн дьабдьыгырыы олорон, төбө-түн оройун көрдө көрбүтүнэн иһит сууйар нэлэгэр миискэ кыырайан иһэрин көрөн туора ыстанна.
– Бу дьахтар иирбит дуу? Иһэриҥ сымыйа буоллаҕай? Абааһы кыыһын курдук баттаҕыҥ арбайан кыһылынан көрөн олороҕун дии. Бүгүн субуота, хата, туохта эмэ астаа. Оҕолоруҥ оһох үрдүн көрбүтүнэн киириэхтэрэ… Мин Сэмэммэр бардым, – Миитээ лаҕыыр буола киртийбит, алдьанан, онон-манан баатата быга сылдьар халыҥ афганскай кууркатын кэтэн, ти-мэхтэммэккэ эрэ, нэлэкэйдэнэн таһырдьа ойдо.
Аан «лип» гына сабыллар тыаһын кытта дьиэ иһэ чуумпуран-иһийэн хаалла. Натааһа остуолугар умса түһэн балачча олорбохтоон баран, оргууй туран, таҥас ыйыыр ыскаап ойоҕоһугар өйөнөн турар трельяж сиэркилэ иннигэр иилистэн хаалбыт баттаҕын мас тарааҕынан күүскэ садьыалаан тараанан сиргиэхтэннэ. Быылламмакка турбут сиэркилэ иннигэр туман быыһынан билигин да эдэрчи көрүҥнээх дьахтар турарыттан арыый сэргэхсийэн, өттүк баттанан, өттүгүнэн оонньоомохтоон ылла. Дьахтар уоскуйа быһыытыйан, оҕолоро кэлиэхтэрин иннинэ, дьиэтин өрө тардарга сананан, хара пластмасс биэдэрэтигэр уу кутан, миэбэллэрин быыллаабытынан барда. Сибилигин барбатах балык миинин курдук өҥнөнөн турбут сиэркилэ, кылбайан, күлүмүрдүү түстэ. Муостатын аалан сууйа туран, бэйэтин ыарахан олоҕун эргитэ санаан ылла.