Киһини билэр буолуоҕуттан ийэтэ иһэрин-аһыырын эрэ өйдүүр. Хас күн ахсын иһэриттэн дарбайа испит сирэйдээх ийэтэ бэйэтин курдук иһэр-аһыыр дьахталлары, эр дьону мунньара. Ол дьон муҥхаалларын ортотугар оҕо сааһа ааспыта. Тохсус кылааһы бүтэрэрин кытта «иһэр ийэтиттэн араарабыт» диэн сылтахтанан, ыытар эрэ инниттэн, оскуолатын салалтата уонна кылааһын салайааччыта түргэн үлүгэрдик тэрийэн Суоттутааҕы СПТУ-га киллэрбиттэрэ. Овощевод диэн идэни баһылаан, бу нэһилиэккэ ананан кэлиэҕиттэн харыс сири халбарыйбакка олорор. Уйбаныаптар, нэһилиэк сис ыалларын кыра уолларыгар, уол төрөппүттэрэ олох сөбүлээбэтэхтэрин үрдүнэн кэргэн тахсан улахан аймалҕаны таһаарбыта. Сыбаайба буолуохтааҕар, бэл, дьиэ кэргэнинэн түмсүбэтэхтэрэ даҕаны. Аҕалара оҕонньор эрэ өйөөбүтэ, тыыннааҕар көмөлөһөн абырыыра, пенсиятын үксүн сиэннэрин наадатыгар туттара. Онтон бииргэ төрөөбүттэриттэн Ыстапааннаах Настаа эрэ арыый бодоруһаллар, сиэн уолаттарын харааннаһаллара сымыйа буолбатах. Миитээ дьонугар хомойбут аатыран бөһүөлэктэн көһөн, эһэтэ урут учаастакка туттарбыт сахатын балаҕанын сөргүтэн, олорбуттара сүүрбэччэ сыла буолан эрэр. Улахан уоллара хайыы-үйэ 17-тин туолла. Ийэлэрэ эмээхсин кинини бастакыттан олох киһинэн аахпат этэ. Ол эрээри эмээхсин сиэннэрин туһугар кэлин кинилэргэ көһөн кэлбитэ. «Аҕыс сиэннээхпиттэн биһиги аймаҕы, Уйбаныаптары, тэнитээччилэр кыра уолум уолаттара эрэ, атыттарым кыргыттар, атын омук аналлара буолалларын дьэ долоҕойбор түһэрдим. Оҕонньорум этэрин истибэт этим, наар кыыс сиэннэрбэр охторум. Арыый тэтиэнэх эрдэхпинэ, уолум ааҕы көннөрөр суолга киллэрэргэ турууласпатахпын. Онон олохтон барыахпар диэри сиэннэрбэр күүс-көмө буолуом», – диэн дьүөгэ эмээхсиннэригэр кэмсинэн кэпсиирин үгүстүк истэрэ. Өлөр ыйыгар дьиэтин уолун аатыгар «дарственнай» оҥотторбута. Уһаайба иһигэр баар бары тутуулары, дьиэ миэбэллэрин, эһэлэрэ уһун сылларга илдьэ сылдьыбыт тентовай УАЗ-гын чөмчөччү уурбута. Арай МТЗ тракторы, эһэлэрэ өлөрүн кытта, элбэх сүөһүлээх уолугар эрдэ анаабыта. Ийэлэрэ өлбүтэ 40 хонугун кэнниттэн бөһүөлэккэ тута көһөн киириэхтэрин баҕарбыттара эрээри улахан убайдарын кэргэнэ Анастасия Михайловна өһүргэтэн көспөтөхтөрө. «Урут бастаан быылгытын-чааҥҥытын таһаа-рыҥ, ол кэнниттэн биирдэ көһөн киириҥ. Ийэбитин бүтэһик күнүгэр диэри киһилии көрбүккүтүгэр-истибиккитигэр махтанабыт, ол эрээри, иһэн-аһаан билиҥҥигит курдук дьаабыланан олорор буоллаххытына, олохсуйа да сорунумаҥ», – диэн мас-таас курдук кы-таанахтык эппитэ. «Дьиэни былдьаһар буоллаххытына, мин олох көһөн кэлбэппин», – Миитээ өһүргэнэн өрөһөөхтөммүтэ. Убайыныын кыыһырсан уолуктаһа сыспыттара.
– Ийэбитин эһиэхэ ким да ыытыан баҕарбатаҕа. Бэйэтэ эһигини көннөрүөн баҕаран барбыта. «Кыра уолбар сытан өлүөм», – диэн тылламмыта. Акаары дууһа, ону эн өйдүүгүн дуо? Бүтэр уһугар чугаһаабытын билэн, хаста да тиэйэн ылардыы тиийбиппин чугаһаппатаҕа. Күүспүнэн ылан улуус балыыһатыгар киллэрэн үйэтин уһаппатахпын кэмсинэбин. Онтон дьиэни ким да былдьаспат. Ол эрээри иһэр дьоҥҥо төрөппүттэрбит дьиэтин тэбистэриэхпит суоҕа, ону ол курдук кытаанахтык өйдөөн кэбис, – диэн убайдара өйдөтөрдүү эппитин истибэтэхтэрэ, суксуруһан иккиэн тахсан барбыттара. Ийэлэрэ Мария Сергеевна кинилэргэ балтараа сыл сыппыта, үтүөрбэт ыарыыга ыалдьыбытын бэйэтэ билэрэ. Дьиҥинэн, оҕолоро эмтэппэтэх буолбатахтар, соҕуруунан-хотунан эмтэтэ сатаабыттара. Мария Сергеевна олорор кэмигэр тохтуу сылдьыбыт буоллахтарына, аҕыйах кэмҥэ тохтуу-тохтуу, билигин иһэ сылдьаллар. Убайдара дьиэни хатаан, түннүктэрин, кэлииккэтин хаптаһынынан ыга саайан кэбиспитэ. Онтон ыла убайдыы-быраат ардылара атан сылдьар. Урут да улаханнык сылдьыспат дьон билигин ааттарын истиһиэхтэрин да баҕарбаттар. Миитээ көнүөн син баҕарар эрээри кини тохтообот. Кимҥэ эрэ өһүрэр курдук туттар-хаптар, ол түмүгэр уолаттара муор-туор сылдьаахтыыллар, оскуолаҕа оҕолор туораталлар быһыылаах. Сураҕын иһиттэххэ, субуоталарга убайдара дьиэтигэр ыҥыран сырытыннарар, дьиэ ис-тас үлэтигэр көмөлөһүннэрэр үһү. Кэлбэтэхтэрэ үһүс нэдиэлэтэ буолла. Бүгүн баҕас кэлэллэр ини. Улахан уол хаста да пиибэлээбит сурахтааҕа, ол иһин убайа, нэһилиэк баһылыга, бэйэтигэр ыҥырдаҕа. Саҥастарын Анастасия Михайловнаны РФ Президенин Гранын ылбыт учуутал диэн аатырдаллар аҕай, чэ, үөрэхтээх, өйдөөх дьон иитэн көрдүннэр. Ол эрээри оҕолорум сүрэхтэрэ төрөппүттэригэр чугас буолуохтаах, бүгүн баҕас өрө мөхсүнэн кэлэллэр ини. Төһө да истэр-аһаа-тар оҕолорун саныыр, кэһиитин кэтилиэт атыылаһан хаһаанан олорор. Ону сырдьыгыначчы буһаран тоһуйдаҕына, төһө эрэ үөрээхтииллэр. Эбиитин эриллибит эттээх, онон сарсын сарсыарда бэрэски буһаран сиэтэн ыытыа. Бөһүөлэк оҕолорунуун сороҕор тыытыһан ылалларын аахпатахха, дьиҥинэн, бэһис кылаастан олорор интернаттарын сөбүлүүллэр, барыта учаастак оҕолоро олорор буолан, бэйэ-бэйэлэрин кытта өйдөһөллөр даҕаны.