Натааһа төҥкөйө сылдьан муостатын сууйан сиһэ ыалдьыбыт ахан. Нэһиилэ атаҕар турда, сиһин көннөрөн араастаан хамсанан ылла. Илиитин рукомойникка сууна турдаҕына, аан тэлэччи аһылларын кытта тэҥҥэ Миитээ дьиэ ортотугар биирдэ дьирэс гынна. Сирэйэ-хараҕа турбут, кыйахаммыт көрүҥнээх, андаатар бэргэһэтин, үтүлүктэрин сулбурута тардан уһулаат, ыска-мыайкаҕа кыыратта.
– Хайа, бу хайаан өрө тардынныҥ? Көнөргө быһаарынныҥ дуо, ол эрээри хойутаабыккын, уолаттарыҥ аны биһиэхэ кэлбэттэр үһү, төрөппүттэрэ иһэллэрин-аһыылларын тохтото иликтэринэ, оҕолору ыытан, муор-туор сырытыннарбаппын диэн дьаһайбыт үһү «тойоммут» Ыстапаан Прокопьевич, – «истэн абыран» диэбиттии Миитээ кэргэнин сирэйин өрө мыҥаан мылаллан турда.
– Ону ол хантан иһиттиҥ? – Натааһа кэргэнигэр кыыһыран өрө хабытайдана түстэ.
– Оскуола автобуһа оҕолору аҕалбыт. Биһиги уолат-тарбыт кэлбэтэхтэрэ үһүс нэдиэлэтэ буолла. Убайым бууттарын этэ буспут, систэрин этэ сиппит уолаттарга дьэ бэһирбит. Кыра эрдэхтэринэ кыһаммат этэ, – Миитээ саҥарарын быыһыгар таҥастарын хомуйан биэсэлкэҕэ ыйаата. Дьиҥинэн, кыыһыран тимир тириитин кэтэн киирбитэ эрээри дьиэтэ хомуллубутун көрөн намырыы быһыытыйда.
– Акаары уолаттары дьиэ ис-тас үлэтигэр хамначчыт оҥостоору төбөлөрүн эргиттэхтэрэ дии, – дьахтар кэм да төттөрүтүн этэ олордо.
– Уолаттарбыт улааттылар, эмтэнэн киһилии олоруохха диири истибэккин, сэрэйэн көрө-көрө барыттан-бары өһүргэнэн иһэҕин, Кырдьыгынан эттэххэ, ийэм, дьоммут да үчүгэйи баҕаран, дьон кэккэтинэн олордуннар диэн араастаан туруорсаллар. Ону эн өйдөөбөккүн.
– Туох ааттаах бүгүҥҥү күҥҥэ миигиттэн иҥинниҥ? Мин эрэ иһэр үһүбүн дуо, эн да дэлбэрийэриҥ сүр дии.
– Эн испэтиҥ буоллар иһиэм суоҕа этэ, эн со-буоттуугун, – Миитээ кэргэнин үтэн-анньан көрөрүн тохтоппот, – Ийэм биһиэхэ көһөн кэлбитигэр тута көннөрүнүөх баара. Балаҕаммытын даача оҥостон, сайынын оттуу, отоннуу тахсыахпыт диэн ыраланан кэпсэппиппитигэр ийэм эрэйдээх үөрээхтээбитэ. Ону эн куһаҕан эрэ өттүгэр охторгуттан толорботубут.
– Бүт эрэ, ол үлүгэр көннөрүнүөххүн баҕарар буоллаххына, уолаттаргын илдьэ арахсан бардаҕыҥ дии, мин олох туппаппын. Билигин да бар, төттөрү сүргүөх дьахтары кытта тоҕо олороҕун, – Натааһа кыыһырбытыттан сирэйэ дьэс кытаран, умывальникка уу кутарын тохтотон, киһитин диэки тимир куруусканы быраҕан кууһуннарбытыгар Миитээ, кэргэнэ кыыһырдаҕына илиитигэр туох түбэһэринэн быраҕарыгар үөрэммит киһи быһыытынан, сүрдээх сылбырҕатык куруусканы хабан ылан төттөрү бырахпыта, кыыһыран сирэйэ үллэ уордайбыт дьахтар санныгар охсуллан, Натааһа өрө хаһыыра түстэ. Куруускатын муостаттан сулбу таһыйан ылан төттөрү быраҕыах курдук туттан иһэн, олоппос өйөнөрүгэр умса түһэн, санна дьигиҥнээн, ытаан киирэн барда.
– Бүт эрэ, кыра оҕо курдук буолан түһэҥҥин. Куоракка күн сарсын эмтэнэ барыахха. Эмтэннэхпитинэ үлэ да көстүө. Ыстапаан туох эмэ үлэни булуо. Кылаабынайа, эн үлэни булуоххун наада. Мин хара үлэни тугу баҕарар үлэлиэхпин сөп. Уолаттар да санаалара кэлэн үөрэххэ тардыһыа этилэр. Улахан уол Миисик биир кэлим экзаменын үчүгэйдик туттардаҕына үөрэххэ киириэ этэ буоллаҕа. Оччоҕуна тута кыаҕыра түһэбит, – Миитээ ис-иһиттэн үчүгэйи эрэ ыралана олордо.
– Ханнааҕы харчыбытынан эмтэнэбит. Соххор солкуобайбыт да суох, – Натааһа сыҥыргыырын быыһыгар арыый намыраабыт куолаһынан утарса олордо.
– Сэмэн эмтэнэ барар буоллаххытына харчы иэс биэриэм диэбитэ. Куоракка киирдэхпитинэ, онно убайбыт Михаил баар дии, кыра да буоллар харчынан көмөлөһөр ини, – Миитээ эрэллээхтик хардарар, – хонукпутугар эдьиийбитигэр Настааҕа тиийиэхпит.
– Куорат ыала маннык саккыраан тиийдэхпитинэ сөбүлээбэт инилэр.
– Эдьиий Настаа төһө баҕарар хонноруоҕа. Онно баҕас эрэллээхпин. Арай, Михаиллаахха тиийдэххэ. Саҥаспыт – чучураан дьахтар. Киэһээҥҥи аһыырдаах киһи чугаһаабат киһитэ. Күнүнэн сырыттахха, эбиэттэтэн абыраатаҕына баһыыба. Кыраҕа кыһаллыбат, улахаҥҥа уолуйбат сымнаҕас майгылаах киһиэхэ уолугунан тыыммыт, уһугунан дугуммут, оройунан оонньообут дьахтар түбэһэн, убайым сүрүн улаханнык баттата сылдьарын ийэм харааста көрөрө. Өйүүр-убуур дьахтардааҕа буоллар, үрдүкү салалтаҕа тиийэ тахсыах киһини хас хардыытын кэтээн-манаан үүннэрбэтэ, «дьиэ бөҕө» оҥордо диэн хомойоохтуура, – Миитээ кэргэнэ бэттэх кэлэн эрэрин билэн, күө-дьаа кэпсиир. – Ийэм барахсан биһиэхэ үчүгэйи эрэ ыралаан, бэйэтэ баҕаран туран, бу ыыспаҕа сытан уҥуоҕун туттарбыт эбит. Дьиҥинэн, ийэм кытаанах дьахтар этэ. Атын оҕолоругар сүрэҕэ-быара бөҕөх буолан, бүтэһик сылларыгар биһигини кытта олорон, сүбэлииргэ-амалыырга сананнаҕа, итинник эрэ гыннахпына долоҕойдоругар киириэ диэтэҕэ. Ийэм кэриэһин толордохпуна табыллар.