– Ханна да аралдьыйбакка дьиэҕэр бар. Киэһэ кэпсэтиэхпит. Бу сырыыга баҕас аҕаҕар этэн бараммын тэйиэм, наһаалаабыккын. Ол күлүгээн уолаттары кытта куодарыһан ырааппатыҥ буолуо! – диэт, бэйэтин сааһыгар сөбө суохтук эрчимнээхтик эргичис гынан, чүмэчи курдук көнөтүк туттан, маҕаһыынын диэки кур-балдьыйа турда.
Витя дьиэтигэр саллаҥнаан иһэн, Стасик эрийбитин саныы түстэ. Дьиҥинэн, эппиттэрин курдук, БКЭ муннун анныгар ыган кэллэ. Хайдах эмэ гынан, бэлэмнэнэн, саатар «үһү» ылара буоллар, төрөппүттэрэ төлөбүрдээх үөрэххэ киллэриэ этилэр. Университет устудьуона буолан, Дьокуускай куорат уулуссаларынан, Ленин, Орджоникидзе болуоссаттарынан хаамар астык буолуо. Ону баара Стасик хампаанньатыгар киирэн хаалан кыайан төлөрүйэн биэрбэт. Бэрээдэги кэһэн, пиибэлээн, оскуоланы ситэ бүтэрбэтэх эр бэртэрин хампаанньалара. Түмсэ түстэллэр эрэ үлэ, үөрэх туһунан буолбакка, наар хантан эмэ пиибэ ылан испит, кими эмэ хайытан, эбэтэр куттаан харчы булбут, табах тарпыт киһи диэн кэпсэтэллэр. Кинини толору харчылаах «көсүлүөк», бэл, харчыларын ууран сытыарар сберкассаларын курдук көрөллөр. «Биһиги эйигин баччааҥҥа диэри тыллаахха саҥардыбакка, тарбахтаахха таарыйтарбакка өйөөн илдьэ сылдьабыт», – диэн өҥнөнөллөр. Дьиҥинэн, оскуолаҕа кинини ким да үтүрүйбэт, атаҕастаабат, Стасиктаахха тоҕо сымала курдук сыстан сылдьарын бэйэтэ да билбэт. Ити хампаанньаны кытта сылдьан ырааппатын билэр эрээри, син биир атаҕа ол уолаттар мустар сирдэригэр туораабыта эрэ баар буолар.
Сотору соҕус күрүөтэ-хаһаата суох эргэ самнайбыт дьиэҕэ тиийэн кэллэ. Хаһан эрэ хараҥа кыһыл дермантинынан бүрүллүбүтэ тырыттан хаалбыт ааны сэгэтэрин кытта пиибэ, арыгы, табах сыта муннугар саба биэрдэ. Убайа Мэхээлэ көстүбэт, бука, пиибэтин хайыы-үйэ кыанан, охто сыттаҕа. Стасик иннэлээх сап курдук бииргэ суксуруһар табаарыһыныын Никалыын дьыбааҥҥа тиэрэ түһэн табах тардан сыыйа олороллор. Дьиэ иһэ бүтүннүү күөх буруонан тунаарар.
– Оо, атаспыт Витюшка кэллэ. Кэл, олорон табахтаа. «Парламент» сигаретаны боруобалаабытыҥ дуо? Мааны эрэ дьон тардаллар, – Стасик үөннээх баҕайытык туттан эппититтэн Ника күлэн ардьайбытыгар аҕыйах тииһэ атыгыраан көһүннэ. «Билэр табаҕым, сонун буолбатах», – диэт, Витя аанньа ахтыбатахтыы туттан, биир сигаретаны ылан, иккитэ-үстэ обороот, сөтөллөн хахсыйбытыгар табаарыстара буолуохсуттар күлэн алларастаһа түстүлэр.
– Витя, үчүгэй сигарета кэнниттэн пиибэнэн сайҕаннахха оһуобай буолааччы. Ийэҥ маҕаһыыныгар бара сырыт, соҕотох маанылаах уолугар биир «Медовайы» харыстаабат ини, – Стасик, дьаһайбыт киһи быһыытынан, дьыбааныгар эбии дьиппинийэн тиэрэ түстэ.
– Ийэм биэрбэт. Киниттэн хаһан да көрдөөбөппүн. Төрөппүттэрим бүгүҥҥүттэн дьиэҕэ хаайыллан олороҥҥун биир кэлим экзамеҥҥар бэлэмнэниэҥ диэн эрэллэрэ, – уол буруйдаммыттыы туттан туран уоһун иһигэр иһиллэр-иһиллибэттик ботугураата.
– Көнөргө сананныҥ дуо? Игнатьев Витя – бэрээдэктээх оҕо дэттэриэххин баҕараҕын? Куһаҕан уолаттары кытта куодарыһыаххын баҕарбаккын? – Стасик бииртэн-биир «күрүчүөктээх» боппуруостары симэ олордо. – Олус эрдэттэн үөрүмэ, биһигиттэн наһаа чэпчэкитик төлөрүйүөҥ суоҕа. Бу күннэргэ биһигини кытта биир операцияҕа сылдьыһыаҥ, оччоҕуна босхолуохпут. Бүгүн биһигини тугунан үөрдэҕин, мааҕын эппиппин умуннуҥ дуу?
– Ээ, баар, – Витя сиэбиттэн бүк-тах тутуллан кумаламмыт сүүстээх солкуобайы остуолга уурда.
– Маладьыас. Ника, маҕаһыыҥҥа тэбин. Онтон эн Витя ол биир хаппыт экзамен диигин, онно бэлэмнэнэн «биэс» сыананы ыларгар баҕарабын. Хачыгырас харчы баҕас тугу баҕарар хамсатар дииллэр, «биэс» да баар буолуо. Кэлин үрдүк үөрэхтээх мааны киһи буоллаххына, баҕар, биир эмэ пиибэни босхо иһэрдиэҥ, – Стасик күлүү-элэк гынан мүчүҥнүү олордо.
– Харчытааҕар билии ордук дииллэр, – диэн киҥинэйэн көрдө да, дьоно харчыларын ааҕалларыттан-суоттуулларыттан ордон истибэтилэр даҕаны. Ника кууркатын аҥаар сиэҕин булбакка, кэтэн буллугунайарын быыһыгар ыксал бөҕөнөн ааны былдьаһан эрэрин көрөн, Витя саппай уобуста.
– Витя, биир операцияҕа сылдьар иэскин умнума, – диэн Стасик хаһыытын кытта тэҥҥэ дьиэ аана «лип» гына сабылынна.
– Ити киһи саҥатын улахаҥҥа уурума. Оннооҕор буолуоҕу куолулааччы. Эн ийэлээх-аҕалаах киһи быһыытынан наһаа биһиги суолбутун солоомо, хайдах эмэ гынан дьалты тутун, үчүгэйгэ тириэрдиэ суоҕа, – Ника сэргэстэһэ хааман иһэн бөтүгүрээтэ.
– Итиччэ үчүгэйдик барытын ырыҥалыыр эрээригин тоҕо кинилэри кытта куодарыһаҕын? – Стасик «уҥа илиитэ», дьон барыта солуута суох киһинэн ааҕар киһилэрэ үчүгэй өттүгэр тардыһарын билэн Витя эмиэ да соһуйа, эмиэ да сөбүлүү иһиттэ.
– Мин туһум туспа. Киһини өйдүөхпүттэн дьон сирэйин-хараҕын, илиитин-атаҕын кэтээн улааппытым. Чэ, мин саҥарбыппын умун. Кэлин кэпсэтиэхпит, – Ника, уол саннын ытыһынан охсон «тэп» гынаат, маҕаһыыныгар ыксаан, сүүрэн ыһыллаҥныы турда.