– Мин биэс тыһыынчаны хантан булуохпунуй?
– Булбатахпытына, Сэмэнэптэр хаайыыга ыыталлар.
– Барытын төттөрү ылан барбыттар буолбат дуо? Алдьаппыт ааҥҥытын оҥоруҥ, бүттэҕэ дии. Аан ахсын хаайыыга ыыппаттар ини, – Витя төһө кыалларынан Никатын уҕарыта сатыыр.
– Умуннуҥ дуо, Стасик үс сыл условнайдаах ээ. Бу дьыала эбилиннэҕинэ, күлүүстээх хаайыыга барара чуолкай, – Ника уу-хаар баспыт хараҕынан ааттаспыттыы көрөр.
– Хантан мин биэс тыһыынчаны булуохпунуй? – төбөтүн быһа илгистэр. – ¥һүс киһигит Коля дуо, көрбүттээҕэр сэрэйбит ордук.
– Онтон атын ким буолуой? – муннун анныгар киҥинэйэр. – Ийэҕиттэн көрдөө ээ. Ол оннугар эйигиттэн аны олох тэйэр. Мантан ыла эн ааккын ааттыа суоҕа, таһыччы умнар.
– Мин бэйэм да экзамен кэнниттэн куоракка бараары сылдьабын.
– Стасик илиитэ уһун. Сүгүн араҕыа суоҕа.
– Куттаан киирэн бардыҥ дии.
– Суох, суох… Ити мин Стасик саҥатын тириэрдэбин эрэ.
– Витя, тоҕо киирбэккин? Ити кимниин кэпсэтэҕин? – ийэтин чаҥкынас саҥатыттан соһуйан иккиэн «дьик» гыннылар.
– Чэ, мин бардым. Сарсын баччаларга тахсаар, кэлэ сылдьыаҕым, – Ника ыраах-ыраах уурталаан, сүүрэн атаралата турда.
– Ника уол кэлэн барда дуо? Күлүгээн… – ийэтэ үөхсэрин истэ барбакка, уол дьиэтигэр киирэн хаалла. Ийэтин кэтэһэ таарыйа холодильниктан тымныы быырпах ылан сыыйан иһэ олордо.
– Хайа, тоҕо олордуҥ? Утуй, сынньан. Экзаменыҥ бу ыган кэллэ. Маргарита Гаврильевна эрийэ сырытта. Улуустааҕы үөрэх управлениетыттан хас БКЭ ахсын представитель кэлэр эбит, ону хоннортороору көрдөһөр.
– Ээ… ону эн сөбүлэстэҕиҥ дии, – Витя, сөбүлээбэтэҕин биллэрэн, сирэйин мырдыччы тутунна.
– Тукаам, хоннорорбун-хоннорбоппун эйигиттэн ыйыппатым буолуо, – Алевтина уолун утары олорунан кэбистэ.
– Ийээ, мин ити тугу… ыйытаары гынабын, – Витя ыйытар боппуруоһун ыарырҕатан ыскаатары сууралыы олордо. Ийэтэ соһуйбуттуу хараҕын тэрбэс гынна. – Ити… ийээ, Стасик биһиги аймахпыт дуо? – уол кэлэҕэйдээн тардыалатан ылла.
– Хантан… Ким инньэ диирий? – соһуччу күүппэтэх ыйытыыттан чэйигэр чачайан сөтөллүмэхтээн ылла.
– Суох… бэйэм… хаһан эрэ эбэбиттэн истибитим, убайыҥ диэччи.
– Ээ, ол эбэҥ барахсан эйигин соҕотох оҕо диэн мыынан, эйиэхэ наар саастыы оҕолору убай-быраат, эдьиий-балыс оҥостоохтуур этэ. Эҥин арааһы ыйытаҥҥын. Онон-манан эргиттэххэ, киһи барыта уруу-аймах буолар ини. Эн итини тоҕо эмискэ өйдөөн кэллиҥ?
– Боруоста бэйэм ыйыттым.
– Витя, кырдьыгынан эт эрэ, Стасик пиибэтигэр харчы көрдөөн эйигин сантаастыыр дуо?
– Суох…
– Сымыйалаама… Киниэхэ икки сылы быһа харчы таспыккын билбэтэ буолуо дии саныыгын быһыылаах да, айдаан тахсыбатын диэн аҕаҕар эппэппин. Бар, чэ, утуй. Сарсын дьиэҕиттэн ханна да тахсымаар, киэһэ эрдэ кэлэ сатыахпыт. Дьиэҕэр оҕолору мунньаайаххыный, эдьиийиҥ Марианна хонтуруоллуоҕа, – ийэтэ онтон да атын үөрэтэр-такайар тыллары бэрт элбэҕи кутта-симнэ.
Витя ийэтэ киһиэхэ биллэр гына долгуйбутун муодарҕыы көрдө.
Алевтина Илларионовна хоһугар кыыһыран тилирчэхтээн киирдэ. Утуйа сытар кэргэнин уһугуннарыам диэбэккэ суорҕаны сулбу хаһыйан арыйа тарта.
– Эмиэ туох буоллуҥ? – Сэмэн Сэмэнэбис сөбүлээбэтэҕин биллэрдэ.
– Телевизоры тоҕо көрбүтэ буолан холбуугун, син биир утуйар эрээригин, – сунууруттан тоҕо тардан телевизоры араарда.
– Хайа, бу дьахтар туох буолбутуй? Киһилии араарар кыаҕыҥ суох дуо?
– Өйдөөҕүмсүйүмэ. Эн аҕаҥ кырдьан баран эҥин араас буолбута биһиги олохпутугар күн бүгүнүгэр диэри хара бээтинэ буола сылдьар. Саатар өлөн да баран сүгүн сыппат буоллаҕа үһү, – суорҕанын күүскэ уһаты-туора тардыалаан көннөрбөхтөөн кэргэнигэр көхсүн көрдөрөн сытта.
– Ол сүүрбэччэ сыллааҕыта өлбүт оҕонньор тугу оҥордо? – Сэмэн уруккуттан аҕатын тыыталларын сөбүлээбэт буолан кыыһыра быһыытыйда.
– Аҕаҥ түннүгүн оҕото уолгун икки сылы быһа сантаастаан харчы хоро тастарбыта үчүгэй дуо?
– Акаары буоллаҕына, таһан көрдүн.
– Тоҕо эрэ атын уолаттарга кыһаммат, эн уолгун тыытар. Ити кэннигэр туох эрэ баар, арыгыһыт убайа эппит быһыылаах.
– Онон туох диэри гынаҕын?
– Туох толкуйдааҕын убай киһи хаан-уруу бы-рааккыттан миигинэн салҕаммакка эрэ бэйэҥ ыйыттаҕыҥ дии… – Алевтина кэргэнигэр өс саҕа буолан, тылынан хайаан да тыытыһан, куруубайдык эппиэттээн тэйэр.