– Хайа, дорообо, быраат, кырдьаҕастарыҥ куораттаатылар дуу? – Стасик киэптии туттан икки илиитин сиэбигэр уктубутунан дьиэни куукунаттан саҕалаан кэрийбитинэн барда. – Витюшка, аһат эрэ, остуолгун тарт. Куттаныма, тугу да уоруохпут суоҕа.
– Биһиги уоруйахтар буолбатахпыт. Баара-суоҕа көрүүтэ-истиитэ суох уулусса оҕолорунабыт, – Ника, үчүгэйи эппит киһи быһыытынан, бэйэтэ-бэйэтиттэн астынан күллэрэстээн ылла.
– Мин 10 чааска консультацияҕа барыахтаах этим, – Витя холодильниктан халбаһы ылан кырбыы туран иһиллэр-иһиллибэттик ботугураата.
– Биир күн барбатаххына туох да буолуоҥ суоҕа. Витя, эбэҥ Маарыйа эмээхсин хас сааһыгар өлбүтэй? – Стасик саҥата саалаттан иһилиннэ.
– Билбэтим ээ, сэттэ уонун ааһан баран буолуо.
– ¥чүгэй эмээхсин этэ. Кыра-хара дьону аһынара. Мин эһэлээх эбэбин кытта бииргэ үөскээбит буолан миэхэ кыһанара. Бэйэм өйдүүрбүнэн кини эрэ миигин сөбүлүүрэ… Витя, ону эн туох дии саныыгын? – Стасик остуолга аһыырдыы кэлэн олорор.
– Билбэтим, – уол ыгдах гынар.
– Онтон мин билэбин. Эн эһэҥ мин аҕам үһү. Кырдьан баран оҕонньор мин ийэбэр оҕо оҥорбут, онон мин эн аҕаҥ бииргэ төрөөбүт быраата буолабын.
– Ону эн хантан билэҕин? – Ника соһуччу сонунтан айаҕын атан баран олорор.
– Коля быйыл саас кэпсээбитэ. Кинилэр дьиэлэригэр эр дьон арыгылыы олорон куолулуулларын истибит. Мин бэйэм да «үһү» диэн дьон кэпсэтэллэрин онон-манан истэн эрдэттэн удумаҕалатар этим. Билигин дьэ чахчытын биллим, – Стасик сирэйин хоргуппут кыра оҕо курдук туттар. – Маарыйа эрдэ өлбө-төҕө буоллар, мин дьылҕам атыннык салаллыа этэ. Кини миэхэ куруутун кистии-саба көмөлөһөрө: күрэхтэһиилэргэ бырайыаспын төлүүрэ, таҥас атыылаһан биэрэрэ. Биирдэ «Россия» диэн суруктаах спортивнай көстүүм ылан бэлэхтээбитигэр, оҕо барыта ымсыырбыта… Кырдьаҕас дьон син 90 саастарыгар диэри олороллор ээ. Миигин таптыыр дьон бары кылгас үйэлэнэллэр, эһэлээх эбэм, 60 саастарын эрэ туолаат, утуу-субуу барбыттара. Ситэри ииппэтэхтэрэ, оҕо дьиэтигэр биэрбиттэрэ буоллар ордук буолуо этэ. Оччоҕо, баҕар маннык аһыыр-аһаабат ускул-тэскил сылдьыам суоҕа этэ.
– Стасик… онтон эн Сэмэн Сэмэнэбискэ этиэххин, – Ника соһуйбута ааспат, хараҕын муҥунан көрөн олорон икиэннэрин хардары-таары көрбөхтүүр.
– Билбэтэ буолуо диигин дуо? Мин курдук аймахтаныан баҕарбата чуолкай. Быраатым, чэ, аһат. Убайгын саатар эн билиннэххинэ табыллар.
Уолаттар илиилэрэ тэриэлкэҕэ толору өрөһөлөммүт халбаһыга, туустаах сыаҕа, сыырга быыстала суох барар. Төлөпүөн тохтоло суох тыаһаабытыттан Витя баҕарбатар да ылан истэр.
– Алуо, Витя, эн дуо? Консультацияҕа тоҕо барбатыҥ? – эдьиийин Марианна Илларионовна саҥата аттыгар бу баардыы өрө чаҥкыныы түстэ.
– Утуйан хаалбыппын. Эбиэттэн киэһэ барыам.
– Ол иһин сэрэйбит сэрэх. Оччоҕо итиннэ Стасик баар буолаарай?
– Суох… Тоҕо манна кэлиэй? Дьиэтигэр ини… – Витя сибилигин харытыттан харбаппыт уоруйах курдук сирэйин мырдыччы тутунна, бэл, кэлэҕэйдэтэлээн ылла.
– Сибилигин ааҥҥын хатаан манна кэл.
– Тоҕо?… Эбиэттэн киэһэ консультацияҕа барыам. Онтон дьонум да кэлэллэр ини, – Витя иннин биэрбэт, итииргээн, эбиитин эдьиийиттэн муннукка ыктарыллан, сүүһүгэр көлөһүнэ бычыгыраан тахсыбытын туора-маары сотунна.
– Уолаттары мунньуоҥ. Эбэтэр мин итиннэ тиийэбин дуо?
– Сөп, чэ, билигин эһиэхэ тиийиэҕим, – уол төлөпүөнүн тыастаахтык остуолга уурар.
– Барыахха, Ника. Арааһа үүрүлүннүбүт быһыылаах. Ол Марианна Илларионовна диэн сүрдээх айдааннаах дьахтар. Биһигини уоран-талаан дьиэҕэ киирбиппит курдук дэриэбинэҕэ кэпсээн бөҕө ыытыаҕа. Онтон Витюшка, эн, киэһэ биһиэхэ тиийээр.
– Дьонум ыыппаттар. Ийэм кэтиир.
– Урут син тиийэр этиҥ. Билигин бэйэҥ баҕарбаккын, – Ника куйаабылланан туран табаарыһыгар тылбай-өспөй буолар.
– Быраатым Витя, биэс тыһыынчаны хантан да бул, киэһэ баар гынаҕын. Эбэтэр хаан убайгын хаайыыга ыытаҕын дуу? – Стасик дьиэҕэ киириэҕиттэн син элэккэй соҕустук кэпсэтэ турбут буоллаҕына, хайыы-үйэ куруубай хаанын киллэрэн, хараҕа кырыыланан, кытаанахтык быһыччы көрөрүттэн Витя сиһэ кэдэҥнээн ылла.
– Хантан булуомуй? – Витя бэйэтигэр эрэлэ суохтук хардарар.
– Ол эн бэйэҥ проблемаҥ. Бүгүн харчыны булан тиийбэтэххинэ, бэйэҕиттэн бэйэҥ хоргутаар. Биһигинниин тэҥҥэ оҥорбут хара сырыыларгын барытын кэпсээн биэриэхпит, кэннэ кэтинчэ да буоллун. Эппиэттиир буоллахпытына, бары биир муостаҕа туруохпут, биир сымыыт ханна сытыйбатаҕай. Ника биһикки диэн… Бэркэ гыннар түрмэҕэ симиэхтэрэ. Оннук буолбат дуо, Витя?… Ааспыт сырыыга оскуола буфетын дьиэтигэр киирэрбитигэр буфет күлүүһүн иккис тылын биһиэхэ булан таһаарбыккын, кылааһыҥ салайааччытын сотовай төлөпүөнүн сып гыннаран тиксэрбиккин, оскуола микроавтобуһун угоннуур түүн бииргэ сылдьыспыккын, хайа оҕо хармааныгар харчы-лааҕын билэн биһиэхэ тиксиһиннэрэргин, оскуола баһаарынай аанын эрдэ аһан кэбиһэргин, онтон да атын баракаастаргын барытын кэпсиэхпит. Эн ааккын ханна да ааттаабакка, бэйэбит кэтит көхсүбүтүгэр саһыара сылдьабыт, онон нэһилиэккэ күлүгээн, баппат уолаттар биһиги эрэ аатырабыт. Онтон эн чыычаах тумсун саҕа да буруйа суох бэрээдэктээх мааны уолгун. Биир кэлим экзаменыҥ муннуҥ анныгар ыган кэлэн турдаҕына, буруйгун чөмчөччү ыраас мууска ууруохпут. Дьоҥҥор ону кэпсээ, оччоҕо дьонуҥ бэйэлэрин ааттарын харыстаан да биэриэхтэрэ.