Ити кэнниттэн Даайа ол киһиэхэ хаһан да барбатаҕа, кинини көрүөн да баҕарбат буолбута.
Хас да хонон баран Сүөдэр кэлбитигэр кини тоҕо эрэ эмискэ ытаабыта. Акаары эбит, ээ? Даайа өссө уонна эппитэ:
– Аны кэлимэ. Мин… мин куһаҕаммын. Саамай куһаҕан кыыспын…
– Мин эйигин таптыыбын.
– Мин… мин аны – атыммын.
– Буоллун, билэбин. Биһиги холбоһуохпут.
– Ээ, аны кэлэн…
– Ох, Даайа-Даайа… – диэт, кини үөһэ тыыммыта уонна эмиэ үкчү субу бүгүҥҥү курдук көрөн кэбиспитэ.
Бу сордоохтор, арааһа, өнүйүө суох көрүҥнэммиттэр. Иэдээн… кырдьык даҕаны, аата, итини баҕас өйдүөх да баар эбит: быыкаайыктар өссө уоҕурдуу көрдөөбөт буоллахтара дии. Саҥардыы быган иһэн, тоҕо эмиэ уоҕурдууга наадыйыахтарай? Дьэ, хоҥ мэйии эбит, кырдьык даҕаны.
– Рассада орпотоҕо дуо?
– Бэҕэһээ аҕыйах орпута. Бар, ол ампаар таһыгар, дьааһыктарга көр эрэ.
– Билигин аҕалыам.
– Ээ, суох, бэйэм! Аны тоҕута түһэртээн кэбиһиэҥ, оччоҕуна адьас да мэлийиэхпит. Маны тэрийээри төһөлөөх эрэйим-сырам барбытын билбэккин…
Таптал түүлэ
Муокас да түүл, муокас да түүл! Эмиэ – ити түүл… Тоҕо эмиэ көһүннэ, ити түүл, Даайаҕа? Кини уонна туохтан эрэ уһуктан кэллэ. Туохтан? Аа, музыка иһиллэрэ, ханнык эрэ музыка иһиллэрэ. Ол полонез этэ эбээт! Чахчы, чахчы, полонез, Огинскай полонеһа.
– Тоҕо – Полонез, ити полонез?
Аптаах дорҕооннор хантан эрэ, ыраахтан кутуллар курдуктар уонна эмиэ да хаар түһэргэ дылы уонна өссө ким эрэ баар. Кимий? Даайа кинини эмиэ да билэр курдук, эмиэ да билбэт курдук, ол иһин ыйытар:
– Эн кимҥиний? Тоҕо тураҕын, хаар түһэ турдаҕына? Олоччу хаар буолбуккун…
Киһи буоллаҕына саҥарбат, турар эрэ.
«А-һа, – дии саныыр онуоха Даайа, – хаар түһэ турдаҕына полонез иһиллэр, ол иһин турар. Тоҕо саҥарбат, тоҕо саҥарбат?..»
Хаар түһэрэ хойдон барар, музыка эмиэ улааттар-улаатан иһэр. Ол иһин Даайа: «Билигин, ама, киһи барыта истэр ини, – дии саныыр, – билигин ыраахха диэри иһиллэрэ буолуо».
Онтон эмискэ барыта суох буолан хаалар: хаар даҕаны, киһи даҕаны, арай музыка эрэ хаалар. Кини арыт ыраахтан да ыраахтан нэһииччэ иһиллэргэ дылы буолар, арыт адьас аттыгар, субу баардыы, иһиллэн кэлэр, ол эрээри Даайа ол полонез хантан кутулларын кыайан быһаарбат. Түүлүн түүл курдук, онно хайдах эрэ барыта – ураты: хаар даҕаны, дьиэлэр даҕаны, музыка эмиэ…
Онтон Даайа уһуктан кэлэр, уһуктан да кэллэр, музыка син биир иһиллэргэ дылы. Муокас да түүл, муокас да түүл! Тоҕо ситэ көрбөккө уһуктан кэллэ? Тоҕо түргэнник бүтэн хаалла ити түүл?
Иккиһин утуйуохха, иккиһин, салгыы, оччоҕуна саҥаттан көстүө, баҕар, салҕаныа даҕаны. Музыка хантан иһиллэрин Даайа быһаарбакка хаалла эбээт. Муокас да түүл!
– Даайаа, турбаккын дуо? Чаас ырааппыт ээ.
Ырааттын да хайаатын, кини син биир түүлүн ситэри көрүөхтээх, көрөн баран биирдэ туруо.
– Даайаа, уһугун эрэ. Чаас ыраатта дии.
– Ырааттын да хайаатын…
– Тур дии-бин!..
Дьэ накаас, турарыгар тиийдэҕэ. Чэ, киэһэ хайаан да ити эрэ туһунан саныы сытыа, оччоҕуна, арааһа, иккиһин, саҥаттан түһүүрэ буолуо, баҕар, өссө уһуннук көрүө, баҕар, салгыытын эмиэ.
Сүөдэр бүгүн ханна ыксыыр буоллаҕай, турбута ырааппыт быһыылаах.
– Бу ханна ыксаатыҥ?
– Бүгүн үлэбит баһаам.
– Мин бүгүн наһаа муокас түүлү түһээтим. Онно хаар түһэр уонна полонез, уонна…
– Ээ, кэнники кэпсээр, мин бардым.
– Һы… кэнники…
Чэ, туран көрөрө дуу. Муокас да түүл! Эмиэ түүл…
– Бэ-эла-аа! Тур, доҕоччуок, тур. Эмиэ саҥа күн үүммүт, эмиэ олоруохха наада. Тур! Маамаҥ наһаа үчүгэй түүлү түһээтэ, эн түһээтиҥ дуо?
– Түһээн.
– Тугу?
– Эйигин. Эн?
– Мин дуо? Мин – музыканы.
– Тугуй – ол?
– Ол дуо? Ол, Бэла, үчүгэй… Чэ, тур. Баран иһэн кэпсиэм. Детсадка баран иһэн кэпсиэм.
Муокас да түүл! Полонез пластинкатын буллаҕына сөп буолсу. Манна маҕаһыыҥҥа суоҕа биллэр. Сакаастаатаҕына, ыытыахтара дуо?
Хайа, ол Маайа бачча эрдэ ханна матаһыйдаҕай? Бээ, түннүгүнэн тоҥсуйуохха.
– Маайаа-аа!
Иһиттэ быһыылаах, иһэр.
– Тоҕо тоҥсуйдуҥ?
– Бачча эрдэ бу ханна ыксаатыҥ?
– Эрдэ ааттаах, өссө хойутаан иһэбин. Бүгүн маҕаһыыҥҥа туох эрэ тахсар үһү, дьахталлар бары ыстаммыттара ыраатта. Эн барбаккын дуо?
– Ээ, суох. Иһит эрэ, мин бүгүн наһаа муокас түүлү түһээтим…
– Чэ-чэ, кэпсиир буоллаххына түргэн соҕустук кэпсээ. Хойутаатахпына туох да ордуо суоҕа.
– Ордуо-ордуо. Ойуоккалаама, олор.
– Тугуй, дьэ?
– Иһит эрэ, наһаа муокас: хаар түһэ турар уонна полонез уонна…
– Туоххунуй ол?
– Оттон… Огинскай полонеһа!