– Настаа, – диэҕэ Даайа, – мин эйиэхэ тугунан эмэ, тугунан эмэ көмөлөһөр кыахтаахпын дуо?
– Суох, – диэҕэ кини. Оччоҕуна Даайа этиэҕэ:
– Кэргэниҥ кэллэҕинэ, кинини кытары мин кэпсэтиэм. Кини өйдүө, өйдүөхтээх.
– Чэ, сөп, – диэҕэ Настаа уонна үөһэ тыыныаҕа. Эбэтэр маннык:
– Настаа, – диэҕэ Даайа уонна… уонна туох диир? – Настаа, дьоллоох буол.
Онуоха кини мичээрдээн эрэ кэбиһиэҕэ.
Саатар, ити чахчы ини, доҕоор.
Хас чаас буолла? Уон икки. Бэлиэр уон икки? Сүөдэр тоҕо хойутаатаҕай? Куруук баччаҕа кэлэрэ дуу? Даайа өрүү эрдэ утуйан хаалара. Биирдэ эмэ көмөлөһөр эҥин диэн суох. Түүл курдук олорор, чахчыны көрбөт. Сүөдэр совхоз туһугар кыһаллар, ол баар – дьиҥнээх чахчы. Саатар, биирдэ, саатар, бүгүн Даайа баран көмөлөстөҕүнэ сөп буолсу.
Ычча, халлаан тымныйбыт, тоҥорбут, куһаҕан саас кэллэ. Тымныы, тыалырар. «Сир сиигин тыал үрэн кэбистэ», – дииллэр кырдьаҕастар. Маайалаах саҥа хотонноро оол-ол субуруйан турар. Ок-сиэ, дьэ субуруйан түһэн уһун хотон буолсу, ээ? Даайа саҥа хотоҥҥо саҥа кыһыл муннугу тэрийэр буоллаҕа дии, өссө үчүгэй гына. Эмиэ соҕотох телевизор эрэ килээрийэн туруо дуо? Кинигэлэри, сурунааллары таһыа, сибэкки эмиэ… Саадьаҕай борооску биири сиэн кэбиспитэ туох буолуой? Даайа ол аайы киниэхэ түннүгү аһан биэрбэтэх баҕайыта ини, доҕоор! Итиэннэ борооску сиэбэт, сиэн да баҕарбат сибэккитин булуо.
Бэйи эрэ, хонтуоралара тоҕо уота суоҕуй? Биир да түннүккэ уот суох. Иһиттэн сабыылаах буоллаҕа дуу? Эбэтэр ханна эмэ ортоку хоско олордохторо дуу? Сүөдэр күнүс үлэлиир хоһо бу түннүк ээ. Хабыс-хараҥа. Уот баара көстүбэт. Чэ, бээ, ааны тардан көрүөххэ. Истэн аһаллар ини. Түүн харабыл да хонор буолуохтаах ээ.
– Аһыҥ эрэ! Аһыҥ!
– Кимҥиний?
– Ээ, Даайабын.
– Даайабын да-а? Чэ, киир.
– Дорообо! Тугу кэпсиигин? Харабылгын дуо?
– Э-эх, түүн манна утуйабын.
– Хайыа, Огдооччуйа эбиккин дуу? Билбэтим ээ, сирэйгин тууна баанан кэбиспиккин.
– Тииһим ыалдьан сордоото. Тоҕо кэллиҥ?
– Сүөдэргэ.
– Сүөдэргэ да-а?
– Э-эх, хайа хоско үлэлии олороруй?
– Сүөдэр суо-уох.
– Хайдах суох?
– Мааҕын алтаҕа бары барбыттара. Түүн манна ким олоруой?
– Хайдах? Кини манна киэһэ аайы кэлэн үлэлээччи дии.
– Киэһэ аайы да-а? Дьэ, билбэтим… Мин билэрбинэн хаһан да кэлээччитэ суох.
– Кэлээччитэ суох да-а? Оччоҕуна ханна барбытай?
– Билбэтим.
– Муокас эбит. Миэхэ хонтуорабар таҕыстым диэбитэ.
– Диэминэ оттон… Даайаа, тоойуом, олоро түс, мэ, тардаҕын дуо?
– Чэ, аҕал даҕаны.
– Олор-олор, баллыгыраһа түс, түүн да уһун. Эн билээхтээбэт эбиккин дии. Биһиги билэрэ буолуо диирбит. Үөрэхтээх дьон бэйэлэрэ оттон…
– Тугу? Тугу, Огдооччуйаа?
– Оттон итини… Сүөдэриҥ киэһэ хаһан да манна кэлээччитэ суох ээ.
– Оччоҕуна ханна сылдьар?
– Билбэт эбиккин дии. Булгаахтыыр дьахтарыгар олорор ини.
– Бухгалтер дьахтарыгар даа? Отчуот оҥороллор диэххин.
– Дьэ, ону билбэтим.
– Сымыйалаабаккын дуо?
– Билбэтим…
– Чэ, мин бардым.
– Бар, тукаам, бар.
Огдооччуйа эмээхсин сымыйалыыр. Өссө тугу эрэ таайтара сатыыр курдук этэр ээ. Суох, бу баҕас дьэ кырдьык түүл быһыылаах!
Бухгалтер дьахтары Даайа билэр, Огдооччуйа сымыйалыыр. Ол эрээри кини тоҕо сымыйалаатаҕай? Суох, бу – түүл. Сорох дьон түүн туран хаамаллар үһү дии, Даайа эмиэ оннук уутугар аҥаарыйан сылдьара буолуо. Оннук-оннук! Билигин кини дьиэтигэр киириэ, Сүөдэр хайыы үйэ кэлбитэ буолуо, оччоҕуна барыта быһаарыллыа, барыта орун-оннугар түһүө. Кини утуйа сылдьар быһыылаах, уутугар аҥаарыйан түҥ-таҥ иһиттэ ини. Биллэн турар, биллэн турар!
– Баар эбиккин дии. Сүөдэр, мин уһуктаҕаспын дуо?
– Уһуктаҕас курдуккун.
– Ол аата, дьэ уһугуннаҕым дии. Ол аата, түүл эбит буоллаҕа. Оннук эрэ буоллун!
– Тугу этэҕин?
– Хонтуораҕа сырыттым ээ. Уубар аҥаарыйан тугу да өйдөөбөтүм быһыылаах. Оннук дуо, Сүөдээр? Эт эрэ, Огдооччуйа этэрэ – түүл дуо?
– Тугу эттэ?
– Эйигин киэһэ хаһан да үлэлии кэлбэт диир.
– Уонна?
– Уонна… уонна бухгалтерга олорор диир. Эн отчуот оҥорор буоллаҕыҥ дии. Оннук дуо, Сүөдээр, эт эрэ, оннук диэ! Эбэтэр мин эмиэ түһээбитим эрэ буолуо. Түүл дуо ити. Сүөдээр, түүл диэ. Түһүү сылдьаҕын диэ. Уһугун, Даайаа, уһугун диэ.
– Ох, Даайа-Даайа…
– Ити дии! Ол аата кырдьык түһээбит буоллаҕым. Киһи күлүөх буолбат дуо?
– Чэ, хайдах да диэ.
– Түүл эбит, түүл эбит. Биллэн турар – түүл! Ой, киһи күлүөх… Эн кыһаллыма, Сүөдээр, кыһаллыма. Мин чахчыны, кырдьыгы көрөр буолуом. Сүөдээр, тоҕо саҥарбаккын? Тоҕо түҥнэри хайыһаҕын, ээ?