Ити тыллартан дьахтар өрө уһуутуу түһэр: тугу этиэн баҕарбыта, үөрбүтэ дуу, хомойбута дуу биллибэккэ хаалар. Кини билигин ол эрэ туһунан саныыр кыаҕа суох, баҕар, истибэтэҕэ да буолуо. Дьахтар эмискэ:
– Сүө-күлээ! Абыраа… – диэн кылана түһээт, оронтон сулбу ойон эрдэҕинэ, Сүөкүлэ эрэллээх, кытаанах илиитэ төттөрү тиэрэ баттыыр:
– Тулуй, хотуой, – диэн сибигинэйэр кини. – Тулуй, дьоллоох дьахтар буолуоҥ, бачча эрэйдээн баран, оҕоҥ дьоллоох киһи буолуо. Уол буолуо.
– Со-уох!.. Баҕарбаппын… – дьахтар эмиэ ынчыгын быыһыгар ботугуруур.
Ким эрэ Сүөкүлэни сиэҕиттэн тардар:
– Илик дуу? Олус да уһаата, олус да эрэйдэннэ… – диир кини.
Сүөкүлэ сапсыйан кэбиһэр:
– Аанньа буолумаары гынна дуу, үөдэн… – кини ыйыппыт дьахтар кулгааҕар сибис гынар.
Ороҥҥо өрө мөхсө сыппыт дьахтар аҕылыы-аҕылыы дириҥник үөһэ тыыныталыыр, онтон эмиэ сыттыгын, истиэнэни харбыалаһан барар… Дьахтар кэрэ бэйэтэ кэхтэн, сырдык-хараҥа икки ардыгар сытара.
Кыараҕас балаҕан иһигэр хараҥа буолан барбыта.
Ынах ыаччы Ырыачай кыыс ити дьоло дуу, соро дуу, субу түгэҥҥэ дьоло диэҕи олус олуонаҕа дылыта – оһох кэннигэр кини өлөр хаһыытын хаһыытаталыыра.
– Тохтоо-оо!.. Киэр буол!..
Балаҕан иһигэр ким да хараҕын симэн көрбөтөҕө быһыылаах, халлаан илин өттө сырдаан барбыта, ким эрэ уот оттон букунаһан эрэрэ.
Сүөкүлэ силимнэһэн бара турар, кытарбыт харахтарын кэҥэтэ сатыыра да, төбөтө хоҥкуйан түһэ турара. Кини ол курдук дьахтар оронун баһыгар утуктаан, дьүккүҥнүү олорбута, оттон дьахтар буоллаҕына, тохтоон көрбөккө, ынчыктыы-ынчыктыы түүнү быһа өрө мөхсө хоммута.
Халлаан олоччу сырдаабыта. Үлэҕэ барыахтаах дьон биир-биир, кэри-куру, халҕаны аргыый сабан тахсыталаабыттара.
Күн ортотун эрэ саҕана оһох кэннигэр ороҥҥо сытар дьахтар дьэ холкуйбута, налыс гынан, утуйан хаалбыта, оттон Сүөкүлэ күлэн ымайа-ымайа күн сирин көрдө-көрөөт, бэбээрэ түспүт уолчааны куобах тириитигэр суулуу, сото, түбүгүрэ сылдьыбыта.
– Ийэҕин сии сыстыҥ – дьоллуур инигин… – диирэ кини уонна чору-чороччу сууламмыт уолу сирэйин-хараҕын одууласпахтаабыта. – Ийэҥ курдук буоллаххына сүрдээх сымнаҕас, нарын буолуоҥ да, оо, ол эрээри өрүтэ көрөҥҥүн, айбытыҥ хаана баар ээ, быһыыта.
Сүөкүлэ оҕону көтөҕөн илдьэн, муус түннүк сырдыгар одууласпыта. Көр-көр диэбиттии, оҕону түннүк диэки хайыһыннарбыта, сайын эбитэ буоллар, бу түннүгүнэн дьэндэйбит үрдүк дьиэ көстүө эбитэ буолуо да, билигин халыҥ кырыалаах муус нөҥүө туох көстүө буоллаҕай… Чэ, көстүбэтин даҕаны, баҕар, көрбөтүҥ, билбэтиҥ ордук да буолуо. Чэҥ курдук баттахтаах Сүөкүлэ сити курдук саныы турбута.
Хас да хонук ааспыта, маҥнай тугу да билбэтэхтэрэ. Арай биирдэ Сүөкүлэ түбэһэ түһэн көрбүтэ уонна, Ырыачай дьиибэтик чаҕылыҥныыр харахтарын өйдөөн одуулаһаат, барытын сэрэйбитэ.
Ырыачай оҕотун аһата олороро уонна аргыый аҕай ботугуруура:
– Кып-кыра илиилэрдээх, эмиэ да атахтардаах, эмиэ киһибин диэн кулгаахтаах, харахтардаах…
Ырыачай куттаммыттыы тула өттүн эргиччи көрөн ылбыта итиэннэ, тонолуппакка көрдө-көрбүтүнэн, сөмүйэтин уун-утары тутан, аргыый аҕай оҕо хараҕар чугаһатан испитэ, чугаһатан испитэ… Дьахтар саннылара ибигирээн, күлэ-күлэ сөмүйэтин чоротуоҕунан-чоротон, быыкаа хараҕы батары анньан эрдэҕинэ, Сүөкүлэ хаһыытыы түспүтэ. Ырыачай, куттаммыттыы, илиитин кистии туттубута уонна тоҥмут киһилии ибигирии олорбута.
Сүөкүлэ бэйэтэ даҕаны куттанан, соһуйан, уолуйан, кырыытынан хааман тиийэн, Ырыачайтан оҕону ылбыта.
– Түксү, топпут… утуйбут… – диэбитэ кини уонна дьахтартан хараҕын араарбакка эрэ, кэннинэн тэйэ хаампыта.
Ырыачай илиититтэн оҕону ылбыттарын билбэтэх курдук, хамсаан да көрбөккө эрэ, түөһүн аҥаар илиитинэн көтөҕө-көтөҕө, оҕону эмнэрэр курдук, таалан олорон хаалбыта.
Кыра балаҕан иһигэр Ырыачайтан харахтарын араарбат буолбуттара, Сүөкүлэ этиитинэн оҕону таһараа, хамначчыттар атын биир балаҕаннарыгар, кистээбиттэрэ да, Ырыачайы көрө-көрө тугу да гыныахтарын булбат этилэр. Тойон даҕаны ол биирдэ өҥөйөн көрүөҕүттэн ылата, быган көрө илигэ, адьас да көстүбэт этэ, ханна эрэ барбыт быһыылааҕа. Кини Ырыачай сордоох туһунан биирдэ да өйдөөн көрбөтөҕө быһыылаах. Ырыачай буоллаҕына күнү быһа кыһалҕалаах аҕайдык балаҕан хас хайаҕаһын барытын өҥөйөн көрөрө, бэл, үөлэһи эмиэ өҥөйөрө.
– Хайдах-хайдах баҕайыный… – диэн кини икки чэчэгэйин тутта-тутта ботугуруура. – Мин оҕолоох этим ээ… Ханна барда? Ханна уурбут буоллахпыный?.. Адьас өйдөөбөппүн… ханна эрэ уурбутум ээ… Бып-быыкаайык этэ уонна эмиэ да атахтардаах, илиилэрдээх…