– Элбээн бөҕө. Ити уол ийэтинээн биһигини булбуттара уонча хонно. Урут Аҥар Харах кинээскэ сылдьыбыт үһүлэр… тойонноруттан тоҕо атах-балай барбыттарын билбэппит, туоһуласпаппыт, онно биһи кыһаммаппыт. Биһи аһынаммыт… – дьиэлээх оҕонньор итинник этэн истэҕинэ, Ньукуу хотон түгэҕэр ыстаммыта.
Хотон хараҥа муннугар, чохчойон олорон, Ньукуу хараҕын уутун ытыһын кэтэҕинэн туора-маары илгимэхтээбитэ. «Аһынаммыт…» – диэбит буола-буола… Аһынан абыраабатыннар! Ньукуу онто да суох олороо ини!
Антах дьон тугу эрэ кэпсэтэллэрэ. Балыксыт оҕонньор кинилэр тустарынан кэпсиир быһыылааҕа. «Аһынаммыт…» – диирэ буолуо. Онтон ыалдьыт киһи туох эрэ диэбитэ, Ньукуу өйдөөбөт аҕыйах тылларын эрэ истэн хаалбыта:
– Эппэтэҕим дуо?! Орто дойду очурун-чочурун ааҕан сиппэккин…
Ити тугу-тугу этэрэ буолла?
Ньукуу ол курдук чохчойон олорон, нухарыйбытын бэйэтэ да билбэккэ хаалбыта. Эмискэ ким эрэ кинини үөһэ көтөҕөн эрэрэ, уол балаҕан ортотугар биирдэ уһуктубута: маарыҥҥы ыалдьыт киһи кини иннигэр күлэ турара:
– Эппитим ээ, ааттаах киһи тахсар уола диэн! Мантыҥ бухатыыр буолар киэптээх-таһаалаах. Кэл, доҕоор, олор, аһас! – Охоноон Ньукууну аттыгар олорпута.
Саҥата суох аһаан бүтэн эрдэхтэринэ, ыалдьыт Ньукууттан ыйыппыта:
– Эр бэрдэ, эн Уот Дьулустаан туһунан билэҕин дуо? Ол мин олоҥхом, бэйэм киэнэ.
Ньукуу төбөтүн быһа илгистибитэ. Кини оннук киһини билбэт.
– Билбэккин дуо? Уот Дьулустаан диэн ааттаах айыы бухатыырын туһунан билбэккин дуо? Оччоҕуна, атаас, мин эйиэхэ иһитиннэриим. Ону истибэккэ эрэ эн хайдах… киһи буолаары гынаҕын ээ?
Ньукуу ону билбэт. Дьиэлээхтэр онуоха сэк гына түспүттэрэ: ааттаах олоҥхоһут бүгүн тоҕо эрэ манньыйбыт көрүҥнээх ээ.
– Оттон иһитиннэр ээ, – диэбитэ балыксыт эмээхсинэ. – Эчи, аатыраҕын-аатыраҕын да, биһиэхэ олоҥхолоон иһитиннэрбитиҥ суох.
– Эмээхсиэн, оттон ол иһин кэллэҕим дии. Аҥар Харах кинээс абааһыны сирэйин быһа охсон баран, кэлэ турдаҕым дии. Мин соҕотох аппар иҥсэрбит буола-буола…
– Айыы, оттон бэйэтин сылгыларын ахсаанын да билбэт ини.
– Миэнэ дьэ киниэхэ ордон көстүбүт… Ону мин сирэйин быһа оҕустум, өссө «Аҥар Харах киэбиримэ» диэтим. Онно өһүргэнэн өттүгүн тосту түһэ сыста.
– Айыы, истэригэр эмиэ тоҕо аҥар харахтаатыҥ, Миитэрэй ээ, үчүгэй аата Миитэрэй диэн.
«Аҥар Харах? Аҥар Хараҕы сирэйин быһа охсубут?!» – Ньукуу Охоноон диэки кылап гына көрөн ылбыта – кырдьык этэр быһыылаах, күлбэт. «Аҥар Харах…»
Күн киирэн, сөрүүкээн, хаамарга чэпчии түспүтэ. Мохсоҕол инники сүүрэн иһэн, эмискэ кулахачыс гына эргиллээт, Ньукуу атаҕар кэлэн сөрүөстүбүтэ: балыксыт оҕонньор дьиэтэ, олоҥхоһут Охоноон ханна эрэ симэлийэн хаалбыттара. Ньукуу, утуйан баран саҥа уһуктубуттуу, тулатын эргиччи көрүммүтэ: Мохсоҕол эккэлиирэ, атаҕар сөрүөстэрэ; кэннигэр ийэтэ иһэрэ, сыыйан, ыллаан энэлитэрэ:
Ийэтэ наар итини эрэ ыллыыр. Атыны билбэт быһыылаах. Өйүгэр иҥнэн хаалта ити эрэ, орто дойду олоҕун умнубут ээл-дээл харахтара кыһалҕата суох мэндээриһэллэрэ, ол да буоллар син биир кэрэ этилэр ол эрэйи-муҥу кистээбит хара харахтар…
Ньукуу тохтоон, ийэтин одууласпахтаабыта: Ырыачай ыллыырын ууратан, сибилигин охтон түһүөх айылаах, аргыый аҕай хааман налыйан иһэрэ. «Ыллаабат, ол аата сылайдаҕа. Сынньаныахха. Өл ыла түһүөххэ. Күн киирбит. Аны сиик түһүө. Ыалы булбатыбыт. Ханна утуйуох бэйэбитий ээ? Хаппыт оту булуохха баар эбит. Онно сылаас, сымнаҕас буолуо этэ. Ийэм хайаан да үчүгэйдик сынньаннаҕына табыллар…»
Ньукуу солооһун анараа өттүгэр былырыыҥҥы бугул турарын көрө охсоот, ийэтин сиэтэн, ол диэки суһал соҕустук хаама турбута.
Бугул, кырдьык, абыраабыта. Хонууга таах сытыахтааҕар, сылааһа, сымнаҕаһа сүрдээх этэ. Ырыачай, өлүү лэппиэскэтин сиэт, утуйан хаалбыта.
Сайыҥҥы сөрүүн түүн үөмэн тиийэн кээлтэ. Кэннилэригэр, иннилэригэр чуумпурбут тыа аргыый куоҕайан турара. Сымнаҕас мутукча биллэр-биллибэт хамсаан, бигиир курдуга.
Мохсоҕол лэппиэскэтин хачыгыратаат, Ньукуу харыстаан тула өттүттэн салыы-салыы кыра-кыратык кэбийэ олорор өлүүтүн диэки ымсыырбыттыы көрүтэлии олорбута.
– Көр эрэ маны! Бэйэтин киэнин хап гынаат, миэнигэр ымсыырар, – диэбитэ Ньукуу. – Чэ-чэ, мэ!
Ньукуу лэппиэскэтиттэн ойо ыстаан ылан, ытыгар бырахпыта. Мохсоҕол үөрэн, сахсараҥныы түспүтэ.