Сарсыарда кинини ким эрэ санныттан тардан туруорбута. Уутугар аҥаарыйа сылдьар уол үрүт-үөһэ ботугураамахтаабыта:
– Олоҥхоһут Охоноон… олоҥхоһут Охоноон…
– Уһугун, уһугун! Ынахтары булан аҕалтаа! – балыксыт эмээхсинэ утуйан бара турар уолу санныттан илгиэлээмэхтээбитэ. – Охоноону тоҕо туоһуластыҥ? Сибилигин барда.
– Барда даа? – Ньукуу таһырдьа ыстанан тахсыбыта. Дьиэ таһыгар Охоноон ата суоҕа. Олоҥхоһут Охоноон барбыт этэ.
Ньукууска төбөтүн умса туттан баран, тобугар дылы сииктээх оту кэһэн, сарсыардааҥҥы ыамҥа балыксыт эмээхсинин ынахтарын көрдүү барбыта. От-мас онон-манан хагдарыйан эрэрэ. Күһүҥҥү ынахтар ырааппыт да буоллахтарына көҥүллэрэ. Оттон ынахтары ыамҥа аҕалтаабатаҕына эбэтэр хойутаттаҕына, Ньукуусканы балыксыт эмээхсинэ, Аҥар Харах курдук, кырбаатаҕына да көҥүлэ. Кырбыыра диэн кыра, өссө үүрэн кэбиһиэ турдаҕа дии. Оччоҕуна ханна барыахтарай? Эмиэ Аҥар Харахха дуо?.. Сүөкүлэ тугу эрэ гынан эрдэ? «Дьоҥҥо ийэҕин атаҕастатар эрэ буолума, – диэбитэ. – Дьоллоох-соргулаах эргиллээриҥ!» Ньукуу ийэтинээн дьоллоох үһүлэр дуо? Дьол ханна баара буолуой?..
Мохсоҕолун имэрийэ-имэрийэ, хаппыт бугул сылааһыгар тартаран, Ньукуу бэйэтэ да билбэккэ утуйан барбыта.
Санаатыгар саҥардыы утуйан иһэн, Ньукуу туохтан эрэ дьик гыммыттыы уһуктан кэлбитэ. Көрбүтэ – ийэтэ бураллан баран олорор эбит, хараҕа-сирэйэ эмиэ туохтан эрэ уолуйбут, куттаммыт көрүҥнээх. Бугул үрдүттэн сибилигин туохха эрэ ыстанан кэбиһиэх биир сири тобулу көрбүтүнэн титирэстии олороро, онтон харса суох илиитинэн-атаҕынан бугулу биир гына үрэйэн барбыта.
– Ийээ, ийээ! – диэн Ньукуу хаһыытыы түспүтэ. Кини аллара уоһа ибигирээн ылбыта, ону быһа ытыран баран, иккиһин ыҥырбыта: – Ийээ, туох буоллуҥ? Сыт, утуй!
Ырыачай бугул отун сыымайдыы-сыымайдыы эппитэ:
– Ханна барбыт буоллаҕай?.. Кып-кыра оҕолоох этим ээ, наһаа кыра этэ… Хайдах баҕайыный, ээ? Миитэрэй кистээбит буоллаҕа дуу…
Эрэй үөрэтэр дииллэрэ кырдьык буолуо, уон иккилээх уолчаан тугу гыныахтааҕын өйүнэн буолбакка, сүрэҕинэн таайа охсубута:
– Ийээ, уоскуй, сыт. Бу баар дии, баар эбээт! – кини ийэтин көхсүн, саннын имэрийэ-имэрийэ түүрэ сууламмыт куулун ууммута.
– Ээ… – диэн сэҥээрэ түһээт, Ырыачай уол илиититтэн куулу мүччү харбаан ылбыта уонна үөрэн, мичээрдии-мичээрдии, онтун кууспутунан сытынан кэбиспитэ.
Ньукуу өссө даҕаны өр хараҕын симпэккэ эрэ ийэтин көхсүгэр иһийэн сыппыта. Кини хараҕар олоҥхоһут Охоноон ойдом турар бып-быыкаайык балаҕана көстө түспүтэ. Ол үчүгэй да кэм этэ!
Балыксыт оҕонньордооххо кинилэр ый эрэ курдук буолтара. Алтынньы ыйга кыстык хаар көбүччү түһэ охсубута. Тыаллаах тымныы күннэр этилэр. Ичигэс күннэр кэннилэриттэн эмискэ тымныйан, от-мас киллэрэр, таһаарар тырыттыбыт таҥастаах Ньукууга ордук тымныы, ордук сытыы тыаллаах курдуга, чэҥнээх хотоҥҥо өрүү титирии сылдьыах муҥнара кэллэҕэ.
Биирдэ Ырыачай хотоҥҥо тилигирэһэ мөхсөр алта торбоһу баайталыырын умнан кэбиһэн дуу, өйдөөбөккө дуу ынахтарын киллэртээн, дэлби кэйтэрэн, быһа эмтэрэн айдаан бөҕөтүн тарпыта. Дьиҥэр кини, орто дойду олоҕун, кини кыһалҕатын, эрэйин умнубут киһи, буруйа да суоҕа эбитэ буолуо. Балыксыт эмээхсинэ маны гын, ону гын диэн ыйан, көрдөрөн биэрэр үгэстээҕэ да, бу сырыыга торбостору баайталаа диэн өйдөөн ыйбатах, көрдөрбөтөх, ол да буоллар буруйа барыта ону эрэ улахаҥҥа уурбат, кини эрэ хаһыытыгар-ыһыытыгар, суланыытыгар кыһаллыбат буолаахтаабыт Ырыачайга түспүтэ.
– Ол иһин даа, иирээки дьахтар хайаан да тугу эмэ оҥороро буолуо диэн сүрэҕим ыттарара ээ! – Балыксыт эмээхсинэ Ырыачайга тиийэн илиитинэн-атаҕынан түһүөх киһи син туохтан эрэ туттуммута. Ырыачай айдаантан-хаһыыттан уолуйбут сирэйиттэн-хараҕыттан куттаммыта эбитэ дуу, эмээхсин сиргэ силлээн кэбиһэн баран, хотонун диэки бэйэтэ батыччахтаабыта.
Эмээхсин абарбыт-сатарбыт сутуруга мас көтөҕөн ныһырытан киллэрбит Ньукуу төбөтүгэр түһүтэлээмэхтээбитэ.
– Көмөлөспөккө быччайан туруоҥ дуо?! Кэл, торбосто баайыс! Ийэҥ дьэ үлэлээн абыраата… Туй-сиэ, сатаналар киһи атаҕын сиэтилэр! Кэл, маны тардыс!
Ньукуу сыгынньах атаҕын быһа үктэтэ-үктэтэ торбостору баайталаабыта.
– Сэлиэнэй да үүтү ордорботохтор, барытын быһа эмпиттэр!.. – эмээхсин алта ынаҕын сириннэрин харбаталаан көрө-көрө кыйахана сылдьыбыта.