Ньукуулаах Сабыстай эмээхсиҥҥэ олорбуттара хас да хоммута. Эмээхсин аны күнү быһа балаҕаныттан ампаарыгар, ампаарыттан балаҕаныгар төттөрү-таары көһөн тахсара уурайбыта. Аны атын идэлэммитэ – сарсыарда, уһуктаат, кини Ньукууну ыҥыран ылара:
– Ньукуу, – диирэ кини, – чэ, тоойуом, ити олоппоһу ыл, сыттыгы кыбын. Бардыбыт. Ийэҥ таһырдьа дуо?
Алтан сирэй кэлэн, илиититтэн эҥин өйөөрү гыннаҕына, эмээхсин тайаҕынан дайбаан ыытара:
– Киэр буол, ньимиликээн, киэр буол! Эйиэхэ эрэ кыһаллыбаппын! Ынахтары ыа, аһы бэлэмнээ. Киэр буол диэтим!
Ньукуу улахан олоппоһу таһырдьа соһон күрүлэтэн таһаарара, сыттыгы уурара, эмээхсин онно дьоһумсуйа-дьоһумсуйа олорунан кэбиһэрэ.
Ырыачай сарсыарда аайы балаҕан иннигэр күөх хонууга олорор буолара, кини тугу эрэ ботугуруура эбэтэр иһиллэр-иһиллибэт киҥинэйэн ыллыыра, арыт сөмүйэтин хараҕын иннигэр чороччу тутан олорон өөр да өр одуулаһара, онтон тоҕо эрэ сүрдээх улаханнык күлэрэ, онтон эмиэ ыллыыра.
Сабыстай эмээхсин олоппоһугар дьиппинийэн олоро-олоро быар куустубута итиэннэ манньыйбыт куолаһынан эппитэ:
– Тоойуом, ийэҥ бүгүн тоҕо ыллаабат?
Ньукуу бу ынырык эмээхсинтэн толлоро, өрүү ийэтин туһунан ыйытарын, одуулуурун абааһы да көрдөр, хардарарыгар тиийбитэ:
– Ээ… ыы… билбэппин.
– Харах уута, харах уута… хаары кытары хаар буолан түһэр, мууһу кытары муус буолан тоҥор харах уута, – диэбитэ Ырыачай уонна сиргэ тугу эрэ таба көрөн, ону тонолуппакка одууласпыта.
Сабыстай эмээхсин Ырыачай ити туох айылааҕы одуулаһарын өндөйө-өндөйө көрө сатаан баран, Ньукууттан ыйыппыта:
– Нохоо, ити тугу көрөр, ээ?
– Би-билбэппин… бэйэтэ.
Ырыачай былаатын оҥосто-оҥосто ыллаан барбыта:
– Нохоо, – диэн эмээхсин кыйахаммыттыы ыйыппыта, – тоҕо ити наар биири санньылытар? Киһи салгыах, – кини кэлэйбиттии сапсыйан кэбиспитэ, онтон тугу эрэ өйдүү охсоот, Ньукуу диэки хайыспыта:
– Чэ, эрэ, кэпсээ, кими көрдүүбүт диэтиҥ этэй, ээ? Ити дьахтар ырыатыттан киһи ытаан барыах, салтым.
Ньукуу күн аайы эмээхсин туоһулаһарыттан салҕан да хаалла, умса көрөн кэбиһэн баран, ботугураабыта:
– Ээ, биир киһини…
– Аһа-һа-һа… – эмээхсин күлэн, олоппостуун баҕастыын дьигиһийэ олорбута. – Аны «биир киһи» буолан хаалла дуо? Аһа-һа-һа… булан этэр ээ, сатана уолаҕын! Ньукуу, нохоо, Уот Дьулустаан диэбитиҥ буолбат дуо? Аһа-һа-һа… Уот Дьулустааннаах ээ…
– Ээх, Уот Дьулустаан… биһи барыа этибит.
– «Ээх» даа?.. аны «биир киһи» буолан хаалбыт, бэҕэһээ «бухатыыр» диэбитиҥ буолбат дуо? Үнүр Уот Дьулустаан этэ. Аһа-һа-һа… Хайаларын көрдүүгүт? Үһүөннэрин дуо?
– Ээх, үһүөннэрин… барыа этибит.
– Барыа этибит даа? Ханна ол?
Бу тиэйиилээх от саҕа сүдү эмээхсин бүтүн бэйэтэ бүтүннүү дьигиһийэ-дьигиһийэ тоҕо күлэрин Ньукуу өйдөөбөтөр даҕаны, Сабыстай итинник эрэ күллэр, кини этэ тардара, куйахата күүрэргэ дылы гынара, илиитэ-атаҕа ибигирии түһэрэ.
– Барыа этибит даа? Ханна ол? – эмээхсин иккиһин ыйыппыта.
– Ээ, таах… көрдүү…
– Көрдүү даа? – эмээхсин эмиэ дьигиһийэн барбыта. – Ханна ол?
– Би-билбэппин… мээнэ таах…
– Нойоон, миэхэ олороргут куһаҕан дуо? Ким эмэ атаҕастыыр дуу? Аскар топпоккун дуу?
– Суох, тотобун… үчүгэй…
– Хата, инньэ диэ. Ол мээнэ ханна барыаххытый? Манна үчүгэй буолбат дуо, ээ?
Ньукуу саҥата суох умса көрөн кэбиспитэ.
– Үчүгэй оҕо буоллаххына, мин тылбын истэр буоллаххына, өрүү илдьэ сылдьыам. Бар, ийэҕэр, атыны ыллаа диэ эрэ, аата биири онолуттаҕын.
– Атыны… атыны билбэт ээ, өрүү итини эрэ ыллыыр.
– Чэ, оччоҕо ол Уот Дьулустааныҥ туһунан кэпсээ!
«Тоҕо бу эмээхсиҥҥэ кэпсээн кэбиспитим буолуой? Аата, күн аайы ыйытан таҕыстаҕай», – диэн санаатар да, Ньукуу симиктик эппитэ:
– Уот Дьулустаан дуо? Охоноон дьиҥнээхтик, үчүгэйдик олоҥхолуур, кини баара буоллар… баҕар, манна кэлиэ, оччоҕуна кини олоҥхолоон биэриэ этэ.
– Ханнык Охоноон, нойоон?
– Олоҥхоһут Охоноон.
– Ол кини хайаабытай?
– Олоҥхолообута. Мин ону таах кэпсиибин эрэ дии.
– Чэ, буоллун, кэпсээ. Өссө ыарыы тураҕын дуо?! – эмээхсин күөмэйин соноппута, Ньукуу дьигис гына түспүтэ, саҕалыырыгар тиийбитэ:
– Ити буоллаҕына, биир да киһи төрүү-үөскүү илигинэ олорбут эбит…
– Чэ, нохоо, түксү! Айыкка сылайдым. Бар, киэр буол! Ийэҕин эмиэ илдьэ бар. Иһирдьэ киирэн олоруҥ, – эмээхсин икки хамначчыта киниэхэ ас бөҕөнү көтөҕөрүн көтөҕөн, тутарын тутан иһэллэрин көрөн, уончата истибит олоҥхотун кэлин кэпсэтэргэ соруммут быһыылаах, аһын үрдүгэр түспүтэ. Ньукуу диэки кынчыатанан кэбиһэн баран эппитэ: