– Και θα έφτανε αυτό για ν’ αλλάξεις γνώμη; είπε ο Ντένεθορ. Θα είχες κάνει ακριβώς τα ίδια, νομίζω. Σε ξέρω καλά. Η επιθυμία σου είναι πάντα να εμφανίζεσαι αρχοντικός και γενναιόδωρος σαν αρχαίος βασιλιάς, ευπρεπής και ευγενικός. Αυτό μπορεί πολύ ωραία να ταιριάζει σε κάποιον που κατάγεται από μεγάλη γενιά, αν είναι ισχυρός και βρίσκεται σε περίοδο ειρήνης. Αλλά σε ώρες δύσκολες την ευγένεια μπορεί να την πληρώσεις με θάνατο.
– Ας γίνει κι έτσι, είπε ο Φαραμίρ,
– Ας γίνει κι έτσι! φώναξε ο Ντένεθορ. Μα δε θα είναι μόνο ο θάνατός σου, Άρχοντα Φαραμίρ: θα είναι και ο θάνατος του πατέρα σου επίσης και όλου του λαού σου, που είναι ο ρόλος σου να προστατεύεις τώρα που έφυγε ο Μπορομίρ.
– Θα ήθελες λοιπόν, είπε ο Φαραμίρ, να είχαμε ανταλλάξει θέσεις;
– Ναι, πολύ θα το ’θελα, είπε ο Ντένεθορ. Γιατί ο Μπορομίρ ήταν πιστός σ’ εμένα κι όχι μαθητής μάγου. Θα είχε θυμηθεί την ανάγκη του πατέρα του και δε θα είχε σκορπίσει στους πέντε ανέμους το δώρο της τύχης. Θα μου είχε φέρει ένα σπουδαίο δώρο.
Για μια στιγμή η αυτοκυριαρχία του Φαραμίρ έσπασε.
– Θα ήθελα να σου ζητήσω, πατέρα μου, να θυμηθείς γιατί ήμουν εγώ κι όχι αυτός στο Ιθίλιεν. Σε μία περίπτωση τουλάχιστον η συμβουλή σου υπερίσχυσε, όχι και τόσο παλιά. Ο Άρχοντας της Πόλεως ήταν αυτός που ανέθεσε την αποστολή σ’ εκείνον.
– Μην ανακατεύεις την πίκρα στο κύπελλο που μόνος μου ετοίμασα, είπε ο Ντένεθορ. Δεν το δοκιμάζω τώρα πολλές νύχτες με τη γλώσσα μου, και φοβάμαι πως ακόμα χειρότερα κρύβονται στα κατακάθια; Όπως στ’ αλήθεια βρίσκω τώρα. Μακάρι να μην ήταν έτσι! Μακάρι το κακό να έβρισκε εμένα!
– Παρηγορήσου! είπε ο Γκάνταλφ. Σε καμιά περίπτωση ο Μπορομίρ δε θα σου το έφερνε. Είναι νεκρός και πέθανε καλά· ας αναπαύεται εν ειρήνη! Εσύ όμως απατάς τον εαυτό σου. Αν θα είχε απλώσει το χέρι του σ’ εκείνο το πράγμα, παίρνοντάς το, θα είχε πέσει. Θα το είχε κρατήσει για τον εαυτό του και όταν γύριζε πίσω σ’ εσένα, δε θα είχες αναγνωρίσει το γιο σου.
Το πρόσωπο του Ντένεθορ πάγωσε και σκλήρυνε.
– Βρήκες τον Μπορομίρ λιγότερο του χεριού σου, έτσι δεν είναι; είπε σιγανά. Όμως εγώ, που ήμουν πατέρας του, σου λέω πως θα το είχε φέρει σ’ εμένα. Είσαι σοφός, ίσως, Μιθραντίρ, όμως, παρ’ όλη σου την οξυδέρκεια, δεν έχεις αποκλειστικότητα στη σοφία. Μπορεί να βρεθούν τρόποι που να μην είναι ούτε δίχτυα μάγων ούτε βιάση ανοήτων. Σ’ αυτή την υπόθεση έχω γνώση και σοφία περισσότερη απ’ ό,τι κρίνεις.
– Ποια είναι, λοιπόν, η σοφία σου; είπε ο Γκάνταλφ.
– Αρκετή για να κρίνει πως πρέπει να αποφύγουμε δύο ανοησίες. Το να χρησιμοποιηθεί αυτό το πράγμα είναι πολύ επικίνδυνο. Την ώρα αυτή, να το στείλουμε στα χέρια ενός χαζού μικρούλη στη χώρα του ίδιου του Εχθρού, όπως έχεις κάνει εσύ κι αυτός εδώ ο γιος μου, αυτό είναι τρέλα.
– Και ο Άρχοντας Ντένεθορ τι θα είχε κάνει;
– Ούτε το ένα ούτε το άλλο. Αλλά οπωσδήποτε σε καμιά περίπτωση δε θα είχα στείλει αυτό το πράγμα να διακινδυνεύσει εκεί που ούτε τρελός δεν ελπίζει, να διακινδυνεύσω την τέλεια καταστροφή μας, αν τύχει και ο Εχθρός ξαναβρεί ό,τι έχει χάσει. Όχι, έπρεπε να το κρατήσουμε, κρυμμένο, κρυμμένο σκοτεινά και βαθιά. Όχι να το χρησιμοποιήσουμε, λέω, εκτός και φτάσουμε στην έσχατη ανάγκη, αλλά να το βάλουμε εκεί που να μην το φτάνει, εκτός από μια νίκη τόσο ολοκληρωτική, ώστε, ό,τι συμβεί τότε, να μη μας πειράζει γιατί θα είμαστε νεκροί.
– Σκέπτεσαι, όπως είναι η συνήθειά σου, άρχοντά μου, μόνο για την Γκόντορ, είπε ο Γκάνταλφ. Υπάρχουν όμως κι άλλοι άνθρωποι κι άλλες ζωές και το μέλλον που θά ’ρθει. Όσο για μένα, λυπάμαι ακόμη και τους σκλάβους του.
– Και πού θα γυρέψουν οι άλλοι άνθρωποι Βοήθεια, αν πέσει η Γκόντορ; απάντησε ο Ντένεθορ. Αν είχα αυτό το πράγμα τώρα στις βαθιές κρύπτες αυτού του κάστρου, δε θα τρέμαμε απ’ το φόβο μας σε τούτη τη σκοτεινιά, ούτε θα φοβόμαστε το χειρότερο, και θα αποφασίζαμε ανενόχλητοι. Αν δε με εμπιστεύεσαι πως θα αντέξω αυτή τη δοκιμασία, τότε δε με ξέρεις καλά.
– Πάντως εγώ δε σε εμπιστεύομαι, είπε ο Γκάνταλφ. Αν σε εμπιστευόμουν, θα μπορούσα να είχα στείλει αυτό το πράγμα στη φύλαξή σου και να γλίτωνα κι εγώ και άλλοι πολλή αγωνία. Και τώρα που σε ακούω να μιλάς, σε εμπιστεύομαι λιγότερο, όχι περισσότερο από τον Μπορομίρ. Όχι, κράτησε το θυμό σου! Ούτε τον εαυτό μου δεν εμπιστεύομαι σ’ αυτό, και το αρνήθηκα αυτό το πράγμα, ακόμα κι όταν μου το πρόσφεραν ελεύθερα σαν δώρο. Είσαι δυνατός και μπορείς ακόμα να κυβερνήσεις τον εαυτό σου σε ορισμένα πράγματα, Ντένεθορ· όμως αν είχες παραλάβει αυτό το πράγμα, θα σε είχε ανατρέψει. Ακόμα κι αν ήταν θαμμένο στα έγκατα του Μιντολούιν, θα σου έκαιγε το νου καθώς μεγαλώνει η σκοτεινιά και τα ακόμα χειρότερα πράγματα που ακολουθούν και σε λίγο θα πέσουν πάνω μας.