язизляйя-язизляйя йемляйир. Хош-бешдян
сонра гонаг сорушду ки, гардаш, гуш сяня неъя
хидмят едир?
Ев йийяси деди:
- Гардаш, щалал олсун сянин гушуна! О,
мяня няинки чохлу хябяр верди, щятта мяним
намусуму чякди.
Гонаг деди:
- Гардаш, о ки беля иэидлик еляйиб, эял биз
дя ону азад едяк.
Ев йийяси разылашды. Гапыны ачдылар.
Саьсаьан учуб эетди.
ДЕЙИНЭЯН ФАТМА
282
Бири вармыш, бири йохмуш чох дейинэян,
щайы-кцйц кясмяйян бир Фатма вармыш.
Фатманын дейинэянлийи аилядя щамыны ъана
эятирибмиш. Онун ялиндян безар олан яри бир
эцн ону апарыб гуйуйа салыр ки, бялкя бир аз
аьыллана, дейинмяйин дашыны ата. Ики-цч эцн
кечир. Яр дюзмцр. Фатманы гуйудан чыхартмаг
истяйир. Гуйуйа йахынлашыб орайа бир кяндир
саллайыр. Бирдян эюрцр ки, гуйунун бир
тяряфиндя бюйцк бир илан вар. Илан кишини
эюряндя адам кими дил ачыб йалвармаьа
башлайыр:
- Ня олар, мяни бу гуйудан чыхарт. Сяни
дцнйа малына гяни едярям. Аманын бир
эцнцдцр, йохса бу арвад мяним бейними тамам
дянэ едяъяк. Эюр цч эцндя мяни ня кюкя салыб?
Кишинин илана йазыьы эялир. Кяндири
саллайыб ону гуйудан чыхарыр. Илан кишийя
дейир:
- Мян эедиб падшащын аман-заман,
эюзцнцн аьы-гарасы олан биръя гызынын
бойнуна доланаъаьам. Ня гядяр овсунчу эялся
дя ачылмайаъаьам. Сян эялярсян, додагларыны
йавашъа тярпядярсян, онда ачылыб эедярям.
Падшащ да сяня ня истясян веряр. Анъаг
сянинля бир шяртим вар: цч дяфядян артыг
мяним далымъа эялсян, сяни чалаъаьам.
Илан дедийи кими дя едир. Эедиб
падшащын гызынын бойнуна доланыр. Ня гядяр
овсунчу эялирся дя илан ачылмыр ки, ачылмыр.
Хябяр Фатманын яриня чатан кими тез юзцнц
сарайа йетирир. Гызын йанына эялир. Дярщал
иланы таныйыр. Падшаща дейир:
283
- Падшащ саь олсун, мян сянин гызыны бу
бяладан хилас еляйя билярям.
Падшащ кишинин ял-айаьына дюшянир.
Киши сорушур:
- Мяня ня гядяр янам верярсян?
Падшащ дейир:
- Сяня юзцн аьырлыгда гызыл верярям.
Киши разылашыр. Башлайыр додагларыны
тярпятмяйя. Илан бир эюз гырпымында гызын
бойнундан ачылыб эедир. Киши иланы цч
падшащ гызынын бойнундан ачыб варланыр.
Бир эцн кишинин йанына эялиб
башлайырлар ки, бяс демязсянми филан
падшащын да гызынын бойнуна илан доланыб.
Эедяк, ону хилас еля. Иланын дедийи шярт
кишинин йадына дцшцр. Она эюря дя эетмяк
истямир.
Йалварыб-йахарырлар.
Киши
йумшалыр, эетмяйя мяъбур олур. Сарайа
чатанда бахыб эюрцр ки, бяли, йеня дя щямин
иланды. Киши горхудан айаг цстя гуруйуб галыр.
Ня гядяр истяйир ки, додагларыны тярпятсин,
тагяти чатмыр. Бирдян киши уъадан баьырыр:
- Илан, Фатма эялир! Фатма эялир! Мян
эетдим, сян юзцн билярсян, – дейиб гачмаьа
башлайыр.
Илан «Фатма» сюзцнц ешидян кими гызын
бойнундан ачылыб далдаланмаьа йер ахтарыр.
КЯНДХУДА ВЯ БИЧИНЧИ ОЬЛУ
Муртуз адлы бир кяндхуда варыймыш. Она
ел арасында кяндхуда дейярлярмиш. Ъамаатын
284
гяними имиш, иллащ да якинчилярин. Мящсулун
ондан бирини онлара верярмиш, галаныны ися
юзц мянимсяйярмиш. Бу залым кяндхуданы щеч
кимин эюрмяйя эюзц йохуймуш.
Бир дяфя дя мящсул йыьыланда кяндхуда
бичинчиляри башынын цстцнц кясдирибмиш.
Аьсаггаллар эизлин-эизлин пычылдашырлар ки,
неъя едяк кяндхуда рядд олуб эетсин. Бичинчи
Мурадын оьлу онларын сюзляриня гулаг
асырмыш. Истяйир ки, аьсаггалларын сюзцня
гошулсун. Атасынын сюзц йадына дцшцр:
«Гашыг чюмчядян бюйцк олмаз». Фикирляшир ки,
онлар мяндян бюйцкдцрляр, инъийярляр. Амма
аьсаггаллардан биринин дедийи: «Неъя едяк ки,
кяндхуда бурадан рядд олуб эетсин», - сюзц ону
ращат бурахмыр ки, бурахмыр. Ахыры сющбятя
гарышасы олур:
- Онун ялаъы мяндя. Мян еля бир фянд
ишлядярям ки, кяндхуда бурадан эедяр.
Буну ешидян Щясян адлы бир киши дейир:
- Ещ, ай оьул, онун ялаъы биръя «дайан
долдурум» тцфянэиндядир. Она да цряк
лазымдыр.
Мурадын оьлу бир дя дейир:
- Йох, Щясян дайы, мян еля еляйярям ки,
кяндхуда лап папаьыны гойуб гачар.
Щясян киши марагла сорушур:
- Ахы неъя еляйярсян, ай оьул?
Мурадын оьлу дейир:
- Щяр бир ишин дя юз цсулу вар. Аллащ
гойса бир-ики эцня эюрярсиниз.