Ես ծխախոտ վառեցի£
–Իսկ հետո ընդունվեցի ինստիտուտ,– միանգամից ասաց Մարինեն,– ոչ բժշկական, իհարկե£ Առևտուրը չէր ձգում, թողեցի տեխնիկումը, ընդունվեցի քիմիայի ինստիտուտ£ Այդ բնագավառում էլ աշխատում եմ£
–Իսկ նա՞£ Ստեփանը£ Ի՞նչ եղավ£
–Շուտով ուղարկեցին Մոսկվա՝ սովորելու£ Գնալիս եկավ կանչեց, դուրս եկանք£ Խնդրում էր, որ սպասեմ£ Կսպասեմ, ասացի£ Հինգ կոպեկանոց գցեց ծովը£ Ասում էր, երբ հինգ կոպեկանոց ես գցում ծովը, անպայման բարեհաջող ետ ես գալիս£
Մարինեն լռեց£
–Խմիր,– ասացի ես£– Մեր անցած օրերի կենացը£
–Այսքան ինձ չի կարելի, -ասաց Մարինեն£– Բայց խմում եմ® Ուխտավորի երկյուղածությամբ խմում եմ մեր անդարձ, մեր անցած, մեր կորած օրերի կենացը® Ես հաճախակի գիտե՞ս ինչ եմ հիշում,Վահրամ, մեր այն համբյուրը ձեր անտառում՝ հորդ անձրևից հետո® Քո միամիտ մաքրությունն այնպես էր գերել ինձ, որ ես համարյա թե համաձայն էի ամեն ինչի® Ի¯նչ լավ էին, ի¯նչ թարմ էին վարդերը®
Ես նայեցի նրան£ Նա արտասվում էր£
–Գնանք պարելու,– ես կիսաբարձրացա տեղից£– Այսքան տարիներ քեզ հետ չեմ պարել£
–Գնանք£
Սկսեցինք պարել£ Ես իմ կրծքին զգում էի նրա մարմնի փխրուն ջերմությունը, իմ ռունգերում նրա ոսկեզօծ մազերի բուրմունքն էր, նրա ողորկ պարանոցի մանուշակաբույրը® Իմ գլուխն ասես պտտվում էր պարի պտույտների հետ, ու չգիտեի՝ կոնյակի՞ց էր, թե՞ Մարինեի այդքան մոտիկությունից£
–Մարինե,– կամացուկ, ասես Մարինեն հանկարծ քնից կարթնանա, շշնջում էի ես®– Դու իմն էիր® Ես քեզ խելահեղորեն սիրում էի® Ինչո՞ւ ամեն ինչ այսպես ստացվեց®
Մարինեն չէր պատասխանում£
–Ախր ինչո՞ւ այսպես դառավ£ Ինչո՞ւ,– ասացի ես՝ Մարինեին սեղմելով իմ կրծքին£
–Կարծում ես՝ ես գիտե՞մ,– տխրաձայն ասաց Մարինեն, գլուխը սեղմելով իմ ուսին£– Հետաքրքիր է, ինչո՞ւ կյանքն այնպես է դասավորված, որ ինչ հարկավոր է, քիչ է պատահում, ինչ որ պետք չէ՝ կա ամեն քայլափոխի£
Նվագը վերջացավ£ Կրկին նստեցինք սեղանի մոտ£ Ես կանչեցի մատուցողուհուն£
–Ի՞նչ սիգարետ ունեք,– հարցրի£
–Իսկ ի՞նչ եք ուզում£
–«Պառլամենտ»£
–Հիմա կբերեմ,– ասաց մատուցողուհին£
Մարինեն նայեց ինձ£ Երկար նայում էր, հետո ասաց.
–Չե՞ս ամուսնացել, Վահրամ£
–Ամուսնացել եմ,– ստեցի ես, Մարինեից փախցնելով հայացքս£
–Չգիտեի,– տխուր ասաց Մարինեն£– Վաղո՞ւց£
–Վաղուց,– ասացի ես՝ դարձյալ առանց Մարինեին նայելու£
Մատուցողուհին բերեց ծխախոտը£
–Եվ սիրո՞ւմ եք իրար,– մտախոհ հարցրեց Մարինեն£
–Չգիտեմ®– Ես նոր սիգարետ վառեցի£– Առհասարակ չեմ ծխում,– ասացի ես£– Միայն երբ խմում եմ£ Ուզո՞ւմ ես£
–Տուր£– Մարինեն սիգարետ վերցրեց£
«Ճշմարիտ է, նախկին Մարինեն չկա այլևս,– դառնությամբ մտածում էի ես, նա մնացել է տարիների խորքում, հեռու®»£
–Հետո՞,– հանկարծ ասացի ես£– Դու բոլորն ինձ պատմիր£ Ինչ քեզ հետ եղել է£
–Ինչ է, ուզում ես գրե՞լ,– քմծիծաղեց Մարինեն՝ ծխից մշուշված աչքերով մի ակնթարթ նայելով ինձ£
–Դիցուքև£
–Խորհուրդ չէի տա£ Իմ կյանքը չի տեղավորվի թերթում£ Ինձ հետ այնքա¯ն բան է եղել®
–Չեմ գրի£ Ինչո՞ւ գրել,– ժպտացի ես ու փորձեցի կատակել£– Միևնույն է, դու հայերեն կարդալ չգիտես£
–Կսովորեմ,– Մարինեն նույնպես ժպտաց£
–Դու պատմիր ինձ բոլորը,– կրկին ասացի ես£– Բոլորը, ինչ եղել է£ Սպասեցի՞ր նրան£
–Ո՞ւմ£
–Ստեփանին£
–Սկզբում սպասում էի£ Հետո ինձ ասացին, որ նա շատերի հետ է ման եկել ու թողել£– Մարինեն լռեց, այդպես լուռ մնաց երկար£– Բայց ահա մի օր,– շարունակեց նա,– հիշում եմ, արևոտ օր էր, ավելի ճիշտ՝ իրիկնամուտ էր, արևը մայր չէր մտել դեռ, փողոցի մի մասն արևի մեջ էր դեռ, մյուսը՝ ստվերի£ Ահա այդ արևի միջով գալիս եմ, և հանկարծ մեկը տնկվում է կողքիս՝ հեծանիվի վրա, ժպտերես, սև մազափունջը ճակատին, որ նա գլխի թեթև շարժումով շարունակ ետ էր նետում, ու ասում է. «Ես քեզ ինչ-որ տեղ տեսել եմ»£
–Ես քեզ ինչ-որ տեղ տեսել եմ,– ասաց տղան, առանց հեծանիվից իջնելու£
Մարինեն նայեց նրան, չէր ուզում պատասխանել, բայց տղան ժպտում էր բարեհոգի ժպիտով, և նա ասաց.
–Ես այնտեղ հաճախակի եմ լինում£
–Իսկ գեղեցկուհու անունն ինչպե՞ս է,– հարցրեց տղան՝ շարունակելով ճանապարհը£– Իմ անունը, օրինակ, Արմեն է£
Մարինեն չպատասխանեց, առանց տղային նայելու, գնում էր, իսկ տղան ձեռք չէր քաշում, հեծանիվով գալիս էր կողքից£
–Այդքան բարի, այդքան գեղեցիկ, այդքան լավիկը,– շարունակեց տղան,– ու այդքան նեղացկոտ£
–Իսկ ինչո՞ւ նեղացկոտ,– հանկարծ ասաց Մարինեն ու նայեց տղային, որի դեմքից չէր իջնում ժպիտը£
–Որովհետև բարև չտվի, նեղացար,– ժպտաց տղան£
Մարինեն նույնիսկ չկարողացավ պահել ժպիտը£
–Հարազատ մարդիկ պետք է իրար հետ դու-ով խոսեն,– ասաց տղան£
–Մենք ի՞նչ հաազատ ենք որ,– զարմանքով ասաց Մարինեն£– Ես ձեզ կյանքում տեսած չկամ անգամ£
–Դա նշանակություն չունի,– ասաց տղան,– այսուհետև ամեն օր տեսնելու ես® Դու դեռ կսիրահարվես ինձ£
Մարինեն կողքանց նայում էր նրան, ու նորից ժպիտը չէր կարողանում պահել£
–Հաստատ բան եմ ասում,– շարունակեց տղան,– սիրահարվելու ես£ Ես խոսքը քամուն տվողներից չեմ£ Ուզո՞ւմ ես գրազ գանք£