Մարինեն ուզում էր Արմենին պատմել, որ Ստեփանը բռնի ուժով տիրեց իրեն, ուզում էր ամեն ինչ բացատրել նրան, բայց վերջին պահին, չգիտես ինչու, ասաց.
–Մինչև քեզ մեկի հետ հանդիպել եմ®Ստեփան է անունը® Մենք պիտի ամուսնանայինք®
–Հետո՞,– ցածր ասաց Արմենը£ Ձայնն ասես ինչ-որ հեռավոր տեղից էր գալիս£ Թվում էր հիմա կընդհատվի շնչառությունը£
–Մենք նրա հետ պիտի ամուսնանայինք,– շարունակեց Մարինեն®-Սակայն® սակայն մինչև հարսանիք չսպասեցինք® հիմարություն, երեխայություն էր դա® իսկ հարսանիքից երկու օր առաջ նրա մեքենան վթարի ենթարկվեց, և նա զոհվեց®
Մի պահ Արմենը նստել էր անշարժ, այտամկանն էր միայն ցնցվում շարունակ£ Հետո ծանր վեր կացավ տեղից, գնաց£ Գնում էր գլխիկոր, առանց ետ նայելու£ Մարինեն նայում էր նրա ետևից ու չգիտեր ինչ անել£ Իսկ հետո լաց եղավ£ Երկար ու դառը լաց եղավ Մարինեն£
–Իսկ հետո՞,– առանց Մարինեին նայելու, հարցրի ես£-Այդպես էլ գնա՞ց£
–Ոչ,– պատասխանեց Մարինեն£– Սիրում էր£ Մի շաբաթից եկավ®
Մի շաբաթ հետո Արմենը եկավ անթրաշ, աչքերը կարմրած£ Լռին նայում էր Մարինեին, ինչպես հավատացյալը սրբապատկերի£
–Չեմ կարող առանց քեզ,– ասաց նա,– սիրում եմ, չեմ կարող, ուժ չունեմ£
Նորից սկսեցին հանդիպել Մարինեն ու Արմենը£ Նոր տարվա նախօրյակին Արմենը աշխատանքից ուղիղ գնաց Մարինեենց մոտ£ Տանը միայն Մարինեն էր£
–Մի տուն եմ գտել,– ասաց Արմենն ուրախ տրամադրությամբ£– Կապրենք վարձով, մինչև բնակարան կտան£ Խոստացել են£
Առանց հարսանիքի, երաժշտության ամուսնացան£ Ամեն ինչ լավ էր, աշխատավարձն Արմենը ստանում, մինչև վերջին կոպեկը բերում էր Մարինեին£ Մարինեն նույնպես աշխատում էր£ Հաշվառող էր տրամվայի հավաքակայանում£ Երեք ամիս էր, ինչ միասին էին, պլանավորում էին, թե ուր գնան ամառը£
–Կգնանք մեզ մոտ, Շահումյան,– ասում էր Արմենը£– Երկրագնդի վրա մեր Սառնաղբյուր գյուղի պես գյուղ չկա£ Հորդահոս գետակներով, բարձր, մինչև երկինք հասնող Դոտսար ու Ալհրակ սարերով ու անտառներով շրջապատված, ծաղիկների ու վարդերի մեջ կորած® Ինչպես որ հայկական բոլոր տեղանուններն այդ կողմերում՝ ադրբեջանցիներն, ասում էր, փոխել են նաև մեր գյուղի անունը, Բուզլուխ են կոչում, իսկ Ալհրակ լեռը՝ Քյափազ£
Քաղաքում էր ապրում նա, բայց հոգով գյուղի հետ էր, շարունակ գյուղից էր խոսում, գյուղի սարերից, աղբյուրներից£ Այնտեղ էր անցկացրել մանկությունը, ավարտել միջնակարգը£ Իսկ Ստեփանի մասին չէր խոսում£ Թեպետ Մարինեն զգում էր, որ նա հաճախակի էր մտածում այդ մասին£ Մտածում էր, տանջվում, բայց ոչինչ չէր ասում£ Արմենի գլխի մեջ ամուր նստած էր իր և Մարինեի միջև կանգնած մի երրորդի ստվերը£ Եվ նա չէր կարողանում սրտից հանել դա£ Տանջվում էր, զգում էր դա Մարինեն, բայց ի՞նչ կարող էր անել£ Միայն մի անգամ Արմենն ասաց.
–Իմ գլխից դուրս չի գալիս այն, որ մեկը պարկել է քեզ հետ, Մարինե, անկողնում գրկել է քո մերկ ուսերը, սիրո խոսքեր է ասել, համբուրել է քո հրաշք մարմինը, շուրթերը® Ես կգժվեմ£– Դեմքը ձեռքերով ծածկած էր խոսում, և մատները դեմքի վրա ասես դողում էին£
–Այդ մասին այլևս խոսք չլինի, խնդրում եմ,– ասաց Մարինեն£ – Ես հասկանում եմ քեզ, Արմեն, բայց խնդրում եմ, չխոսես այդ մասին£ Նա չկա®
–Լավ,– ցածր ասաց Արմենը£ Ու այլևս չխոսեց£ Իսկ գարնան մի օր, ապրիլի կեսերին էր, Արմենը ուշ եկավ տուն£ Խմած էր£ Ձեռքին բանալի կար, բայց ինքը չբացեց դուռը£ Երկար սեղմեց դռան զանգը£ Մարինեն բացեց դուռը և տեսավ նրան՝ շեմքին կանգնած, ոնց որ երեք օրվա անքնությունից՝ աչքերը լիովին կարմրած£ Նայեց նա Մարինեին ուղիղ, անքթիթ£ Եվ Մարինեն ներըմբռնողաբար հասկացավ. որ նա ամեն ինչ գիտի£ «Ստեփանն է ասել»,– իսկույն անցավ Մարինեի մտքով£
Չէր սխալվում Մարինեն£ Իրոք Ստեփանն էր ասել£ Նա Արմենին կանգնեցրել էր փողոցում ու հենց մեքենայից հարցրել. «Ինչպե՞ս է Մարինեն, նա չի՞ կարոտում ինձ»£ «Իսկ դու ո՞վ ես»,– շվարած հարցրել էր Արմենը£ «Իրեն հարցրու,– ծիծաղել էր Ստեփանը£– Մենք Մարինեի հետ հաճելի օրեր շատ ենք անցկացրել իմ բնակարանում£ Ասա Ստեփանը բարևում է»£ Նայեց Մարինեն ու հասկացավ ամեն ինչ£ Իսկ Արմենը ներս մտավ, առանց մի խոսքի, լռին անցավ սենյակ£ Մարինեն մտել էր խոհանոց ու սիրտ չէր անում գնալ նրա մոտ£ Վերջապես սիրտ արեց, ներս մտավ£ Արմենն արդեն կապել էր ճամպրուկը£
–Հարսանիքից երկու օր առաջ մեռածները հարություն են առել,– ասաց Արմենը խուլ, հազիվ լսելի ձայնով£– Ուրեմն խաբել ես ինձ® Եվ հիմա երկուսով ինձ վրա ծիծաղում եք երևի®
Մարինեն մնացել էր կանգնած, խոսք չէր գտնում ասելու, արտասվում էր միայն® Արմենը ճամպրուկը վերցրեց, դուրս եկավ®
–Ամբողջ մի տարի մենակ էի,– հառաչեց Մարինեն£– Հետո նորից եկա մերոնց մոտ£ Մայրս հետս չէր խոսում, եղբայրս փոքր էր£ Անտանելի էր®
Ես մոխրամանի մեջ հանգցրի ծխախոտը£
–Պատմիր,– ասացի ես£-Հետո՞, այլևս չեկա՞վ£