Выбрать главу

Адразу ж па выездзе Міхал накіраваўся да карэты. Ён пакланіўся ў сядле, вітаючы княгіню і паннаў, і стаў вачыма шукаць Басю. Хаця княгіня і сказала, што дзяўчынка будзе тут, яе нідзе не было відаць. Міхал нават уявіць не мог, як яна будзе выглядаць. Ён жа прызвычаіўся, што Бася – «хлапчук»! Раптам над вухам пачуўся дзявочы голас:

– Пане Міхалу, ці вы мяне не пазнаеце?

Міхал з маркотным тварам абярнуўся і ледзь не паваліўся з каня. Панны вакол захіхікалі, а княгіня сказала:

– Вось жа! А мне заўсёды так хвалілі пана Саколіча! Маўляў, ён вельмі выдатна трымаецца ў сядле!

Панны зарагаталі яшчэ гучней, а Міхал, разявіўшы рот і вылупіўшы вочы, то чырванеў, то бялеў: перад ім на беласнежнай кабылцы сядзела прыгожая паненка ў багатым, сшытым па апошняй модзе строі і футры. Раптам яна пакінула ўсміхацца і, нахмурыўшыся, з такой знаёмай інтанацыяй ціха спытала:

– Ну што ты ўтаропіўся ў мяне, нібы я страшыдла якое?

Не знайшоўшы, што адказаць, Міхал прыдуркавата ўсміхнуўся і пачаў разглядаць вуха Сарацына. Бася збянтэжана паглядзела на сябра, а ён узяўся цяжка ўздыхаць. Міхал намагаўся прыгадаць, як належыць трымаць сябе рыцару сярод прыгожых паннаў, але дарэмна – усе правілы этыкету былі бясследна пазабываныя. Бася заклапочана паглядвала на юнака, усё чакаючы, што ён нарэшце штосьці скажа. Але, так і не дачакаўшыся адказу, вырашыла ўзяць ініцыятыву ў свае рукі і перарваць маўчанне.

– Міхалачак, што з табой? Ты здаровы? – спытала дзяўчынка. Юнак нешта невыразна прамармытаў і пачырванеў яшчэ больш.

Бася занепакоілася:

– Ты добра сябе адчуваеш? Мабыць, лекара паклікаць?

Урэшце, успомніўшы нешта са старых дурных кніжак, якія ён ніколі не любіў, але зараз знайшоў надта карыснымі, Міхал асабліва цяжка ўздыхнуў і, засяроджана пазіраючы перад сабою, млявым голасам пачаў казаць:

– Ах, пані Барбара, ніводны лекар не здолее мне дапамагчы! Мая хвароба невылечная.

Бася папярхнулася:

– Чаго?! Як невылечная?

– Пані Барбара, маё сэрца…

– Сэрца?! – з жахам усклікнула Бася.

– Так, сэрца… Маё сэрца працяла страла, і зараз…

– Калі? – здзівілася дзяўчынка.

– Што калі? – збянтэжыўся Міхал.

– Калі цябе працяла страла? Хто?

– Ды не тая страла… – пакруціўшы галавой, са скрухай прамовіў юнак.

Бася разгублена пазірала на Міхала. Крыху памаўчаўшы і сабраўшыся, ён працягнуў:

– Смяротны боль катуе маё спакутаванае сэрца…

– Гэта з-за стралы, так? – зразумела спытала Бася. Міхал незадаволена скасавурыўся на яе.

– Ты ўпэўнены, што лекар не здолее дапамагчы? Ён, мабыць, табе нейкіх зёлак дасць, і боль крышку адпусціць? – паспрабавала пераканаць яго дзяўчынка.

– Не-не, што вы, пані Барбара.

– Ды кінь ты мяне так клікаць! Якая я табе пані? – ужо ў які раз Бася перапыніла Міхала.

Ён цярпліва ўздыхнуў і пачаў казаць далей:

– Я кажу не пра той боль у сэрцы. Лекары не здолеюць дапамагчы мне. Яны не ведаюць лекаў ад гэтай хваробы…

– Ну што ты, Міхал! Яны абавязкова знойдуць для цябе лекі! Прынамсі, валяр’янка табе мусіць дапамагчы! – бадзёрым голасам сказала ўрэшце заблытаная Бася.

– Якая валяр’янка?! – абурана закрычаў Міхал. – Якое дачыненне тут мае валяр’янка? Баська, вось ты як была хлапчуком, так ім і засталася. Толькі сукня на табе жаночая! Любая іншая паненка слухала б мяне і не перапыняла так бесцырымонна, як ты!

Юнак насупіўся і зноў узяўся ўздыхаць. Да Басі данеслася незразумелае мармытанне пра разбітае сэрца і каварных паннаў. Дык вось у чым рэч! Бася выпрасталася ў сядле, расчырванелася і хіхікнула. Потым яна ўзгадала, што яе валасы ўбраныя ў залатую сетачку, якую падарыў Міхал, і, скасавурыўшыся на яго, какетліва дакранулася да галавы. Але ён на гэта не звярнуў аніякай увагі. Пыхкаючы, сапучы і крывячы страшэнныя морды, ён, відавочна, працягваў моўчкі спрачацца з Басяй і нешта ёй даводзіць. Дзяўчынка яшчэ раз паправіла сетку, але Міхал зноў ніяк не адрэагаваў. У рэшце рэшт, Бася штурхнула яго ў бок:

– Міхал, ну ты хіба не бачыш, ці што?

– Што? – спытаў ён.

Бася зноў дакранулася да сетачкі.

– І што? – усё роўна не зразумеў Міхал.

– Сетка! – усклікнула дзяўчынка. – Ты сетку для валасоў мне падарыў, памятаеш?

– Сапраўды, – пацяплеўшым голасам прамовіў Міхал.

– Эх ты! – працягнула Бася.

Абодва зарагаталі і, весела балбочучы, рушылі далей. Міхал распавядаў Басі пра сваё падарожжа, калі раптоўна дзяўчынка перапыніла яго на паўслове: