Via rimarko estas komprenebla - pacience respondis Silas -, tamen nia fratino, kun la helpo de sin- donemaj kamaradoj, rekomencis iom post iom pagadi siajn ŝuldojn, denove alproksimiĝinte al reenkarniĝintaj kreditoroj, ĝuante la benindan kelkatempan forgeson pri la pasinteco; per tio ŝi povis ricevi altvaloran revigliĝon.
Sed ĉu ja prosperis al ŝi iel pagi tiujn ŝuldojn, en kiujn ŝi implikiĝis?
Iamaniere, jes, ĉar ŝi ricevis terurajn batojn kon- traŭ la malhumilecon hardiĝintan en ŝia koro... Sam- tempe ŝi tamen sin ŝarĝis per novaj ŝuldoj, ĉar ŝi iafoje ne sukcesis venki la instinktan abomenon al tiuj siaj mal- amikoj, al kiuj ŝi devis servi kaj obei; por vundi la koron al la sinjorino, en kies domo ŝi servis kiel vartistino, celante venĝi sin por ricevitaj kruelaĵoj, ŝi eĉ faris la abomenan krimon dronigi infaneton, kiu apenaŭ venis sur la scenejon de la vivo. Post ĉiu elkarniĝo ŝi regule revenadis al la purigaj regionoj, el kiuj ŝi antaŭe eliris, kun kelka profito ĉe la reguligo de siaj kontoj, sed ne kun aldonitaj valoraĵoj, nepre necesaj al ŝia definitiva liberiĝo el la ombro: ni ĉiuj ja nur tre malfrue decidas pagi niajn ŝuldojn ĝis plena sinofero...
Tamen - intermetis Hilario - ĉiun fojon, kiam ŝi revenis al la spirita sfero, ŝi supozeble havis apud si tiujn bonfarantojn, kiuj penas bridi ŝiajn malsaĝaĵojn, kvankam ŝi longe restadis en la mensa mallumo...
Ĝuste tiel - jesis Silas -; neniu estas kondamn- ita al forlaso. Vi ĉiuj ja scias, ke la Kreinto helpas ĉiun kreiton pere de la kreitoj mem. Ĉio apartenas al Dio.
Eĉ la infero? - demandis Leonel, maltrankvila.
La Asistanto ridetis kaj klarigis:
Ĝustadire, la infero estas kreaĵo de ni, vere de ni, tamen ni ĝin prezentu al ni kvazaŭ ian malnoblan kaj suferplenan konstruon sur la tereno de la Vivo, Kre- aĵo de Dio. Misuzinte nian prudenton kaj klerecon en tia grado, ke ni naskas tian monstraĵon en la Dia Spaco, ni mem devas ĝin disbati, por konstrui la Paradizon sur tiu loko, kiun ĝi perforte okupas. Por ĉi tio la Senlima Amo de la Ĉiela Patro en mil manieroj nin helpas, por ke ni observu la Perfektan Justecon. Ĉu komprenite?
Ĉi tiu informo ne povus esti pli klara; Hilario tamen laŭŝajne deziris glatigi ĉian dubon kaj eble tial denove demandis:
Ĉu vi tion trovas ebla, ke ni ekscius, kiaj estis la ekzistadoj de Laŭdemira, antaŭ ol ŝi apartenis al la kortego de Johana II?
Jes - komplezeme respondis Silas -, ilin ekkoni estus facile, tamen ĉe simpla studado de tiaj aferoj ne estas oportune al ni ĝin provi, ĉar ĉi tiu objekto postulus streĉan atenton kaj longan tempon. Sufiĉas al ni es- plori ŝian supre diritan situacion, por ke ni klare pre- zentu al ni ŝiajn nunajn kulpelpagajn luktojn. Efektive, nia sidado sur ia ajn reliefa loko en la monda socio, en la sfero ĉu de prestiĝo, ĉu de financoj, ĉu de kulturo, ĉu de la ideo, servas kiel vivanta bazo por la taksado de nia nobla aŭ malnobla konduto dum la uzado de la oportunaj okazoj, kiujn la Sinjoro al ni prezentas; tiuj stadioj ja klare elmontras nian progreson en la direkto al lumo aŭ nian pli aŭ malpli longan staradon en la rond- oj de mallumo, laŭ la akiritaj virtoj aŭ la faritaj ŝuldoj.
Ĉi tiu luma parolo de Silas estis efektiva fasko da sunradioj en mian intelekton... Mia kamarado tamen insistis:
Malgraŭ via altvalora klarigo pri la memoro en la malsuperaj regionoj, estus tamen interese ekscii, ĉu Laŭ- demira, antaŭ la nuna enkarniĝo, klare memoris tiujn fazojn, kiujn ŝi travivis ĉe la malfacilaj provoj, pri kiuj vi parolis...
Nia amiko plej pacience rediris:
- Mi oficas en la Domo jam ok jarkvinojn kaj ĉe- estis ŝian engastigon en nian organizaĵon ĝuste antaŭ tridek jaroj. Ŝi estis fininta sian lastan enkarnan ek- zistadon en la komenco de ĉi tiu jarcento kaj spertinta longedaŭrajn suferojn en la malaltnivelaj regionoj. Ŝi venis en nian institucion terure freneza kaj, submetita al hipnoto, malkaŝis tiujn faktojn, pri kiuj mi ĵus ra- kontis kaj kiuj kompreneble estas registritaj sur la slipo, kie estas difinita ŝia persono, en la arkivo de la nin gvid- antaj observoj. Por helpi al ŝi, niaj instruantoj ne trovis necesa pli grandan repaŝon de ŝia rememorado, almenaŭ en la nuna momento; sed mi scias, ke, kun malordigita menso, kiel ŝi tiam troviĝis, Laŭdemira ne havis fort- ojn sufiĉajn por ĉia ajn rememoro dum la ordinara mal- dormo, des pli ke, sub la protekto de bonfarantoj, zorg- antaj pri nia organizaĵo, ŝi estis kondukita en la nunan enkarniĝon ankoraŭ mense harmonianta kun ne tute no- blaj korinklinoj tra la vojo, kiun ŝi al si elektis. Ŝi nun devas preni al si kvin el siaj iamaj kunkulpintoj ĉe la morala falo, por relevi iliajn sentimentojn direkte al la lumo per beninda longa patrineco. De ŝia sukceso en la estanteco dependos la facilaĵoj, kiujn ŝi esperas rikolti en la estonteco, por definitive liberiĝi el la ombro, kiu ankoraŭ nebuligas ŝian Spiriton, ĉar, se prosperos al ŝi prepari kvin animojn en la lernejo de bono, ŝi estos kon- kerinta brilegan premion antaŭ la amplena kaj justa Leĝo.
La afero de Laŭdemira, pri kiu ni, revenante al la Domo, diskutadis, prezentis altvaloran kontribuon al la temo "kaŭzo kaj efiko", kiun ni estis decidintaj studi.
Rimarkinte, ke nia scivolo, nun kontentigita, kviet- iĝis, Silas pli kore sin turnis al Leonel kaj Klarindo, por sondi iliajn pensojn. Certe por ekkoni iliajn esperojn, li denove parolis pri sia propra sopiro, koncerne siajn es- tontajn laborojn kiel kuracisto. Li deziris perdi neniom da tempo. Li nun soifis lerni kaj servi, por veni sur la homan kampon kun la plej riĉa spirita kapitalo, kiu mon- triĝos en lia menso, kiam li troviĝos en la karno, en la formo de inkliniĝo kaj facileco, la tiel nomata "denaska alvokiĝo".
Saĝe tuŝitaj de la parolo de la amiko, kiu kaptis ilian konfidon, ambaŭ fratoj nun sentis sin pli senĝenaj. La konfeso de la Asistanto kaj la ekzemplo de humileco, kiun li propramove donis al ni, profunde en ilin penetris.
Klarindo, impulsiĝema kaj sincera, ekparolis pri la idealoj, por kiuj li antaŭ kelke da jaroj flamadis. Li plej kore amis la grundon kaj en sia juneco li planis la orga- nizon de terkultivejo, kie li povos fari nobligajn ekspe- rimentojn. Li sopiris longe vivi en la familia bieno, kre- ante kampon kun aparta aktiveco. Tamen - li iom malĝoje konsideris, sed ne per tiu ribela tono de siaj antaŭaj konversacioj - la krima decido de Antono Olim- po disblovis liajn revojn. Li vidis sin rabita pri siaj idealoj, en terura fiasko, kiu trans la tombo lin senprudent- igis... Li ne sukcesis ekhavi mensan humoron por ia nova espero... Li sentis sin kvazaŭ la senespereco per- soniĝinta, kvazaŭ homo, vidanta sin nesaveble katenita al malhonora piloro...
La voĉo de Klarindo nun ricevis ploran nuancon kaj li aspektis profunde aliiĝinta homo.
Leonel, kies rafinita inteligenteco trudis al ni singar- dan respekton, stimule de Silas, komencis parolante pri sia inkliniĝo al muziko... Kiam knabo inter la homoj, li kredis sin antaŭdestinita por la supera arto. Juna, li pasie amis la verkon de Beethoven, kies biografion li sciis parkere. Li tial ne strebis nur al la diplomo pri jur- scienco, por kiu li sin preparadis, sed ankaŭ al la laŭroj de pianisto, pro kiuj li sentus sin treege feliĉa... Tamen - kaj nun lia voĉo ricevis tonon de neretenebla amar- eco - la murdo, kies viktimo li iam estis, nebuligis lian menson. En sia brusto li nutradis sole nur malamon, kiu ekregis lian ekzistadon, kaj kun la malamo en la koro li ne kapablis rekonstrui la kastelojn de siaj unuaj jaroj...
Leonel longe haltis kaj ĉe nia agrabla surpriziĝo akcente daŭrigis:
Sed dank'al niaj interparoloj dum la ĵus pasint- eaj tagoj mi ekkomprenas, ke nia enkarna provado estis forfinita en la plena florado de la korpo certe tial, ĉar nin ja ŝarĝis kulpoj, kiuj pravigis tian kruelan travivaĵ- on, kvankam tio ne liberigas Antonon Olimpon, la mal- bonan fraton, el la krimo, kiun li portas sur si, respond- ante por la abomeninda murdo, per kiu li pelis nin en la ombron.