Sabeno, la malhumila nobelo, donis nenian atenton al Sabeno, la paralizita nano. En absoluta introspekt- ado, li revivigis la pasintecon kun ekstrema egolatrio, montriĝante kiel homo, sin iluziinta per trompa supereco antaŭ siaj similuloj.
Rimarkinte nian konfuzitecon, Silas diris:
Ni efektive ne aŭdos lian artikigitan parolon, de li, nun muta kaj surda, sed ni ja povas sondi lian pens- adon, ĉar li reagos pense, respondante niajn eldemandojn per idea konversacio. Sed por tio ni devas trakti lin kvazaŭ la personon, pri kia li pensas, ke li ĝi estas... Ni bildigu lin en nia menso kvazaŭ Baronon de S..., titol- on, kiun li havis en sia lasta ekzistado kaj kun kiu li ruinige translimiĝis en la mallumo de krimo kaj vantamo.
Rimarkinte la ruĝajn makulojn sur la vivantaj bild- oj de la klaraj rememoroj, en kiuj li sin enŝlosis, mi de- mandis kun la natura seriozeco, kiun la provo postulis:
Via barona moŝto, kial tia multo da sango sur via vojo? Ĉu eble multaj ploris pro vi?
Mi klare rimarkis, ke li ricevis mian demandon ne per la ordinaraj timpanoj, sed ĝin enkaptis sub la formo de ideo, kiun li kreis interne de si mem. Li tiam resend- is al ni jenan konsideradon tra la mensaj fadenoj, per kiuj ni estis reciproke ligitaj, sed li ne identigis min kiel sian nevideblan alparolinton.
"- Jes ja, sango kaj larmoj! Mi bezonis multegon da tia materialo por miaj entreprenoj... Kia monda venkinto ne havas sangon kaj larmojn ĉe la bazo de la piramidoj de riĉeco aŭ politika superregado, sur kiuj ili ĉiuj sin apogas? Vivo estas kvazaŭ batalado, en kiu la homaro estas dividita en du antagonismajn kampojn: tiun de la konkerantoj kaj tiun de la konkeratoj... Mi estas nobelo... Mi ne havas la inklinon perdi... Kio grava estas la afliktiĝo de la malfortaj, se la morto est- as por ili tio sama, kiel ripozo kaj favoro?"
Mi disiĝis de la mensa fokuso, kie manifestiĝis liaj pensoj, kaj, post kelke da momentoj, dum kiuj Hilario sin donis al tiu sama esplorado, kiu antaŭe tenis ĉe si mian atenton, la Asistanto klarigis:
Kiel facile konkludeble, laŭ la ordinara surtera scienco Sabeno estas paralizita idioto, surda kaj muta de sia naskiĝo... Sed en niaj okuloj li estas malliberulo ankoraŭ danĝera, katenita al la materiaj ostoj, kies strukturon li mem tute ne konscias, tia estas la nere- tenebla kreskanta egoismo, ankoraŭ nebuliganta lian ani- mon... La soifo al malnobla posedo kaj la pereiga mal- humileco difektis lian internan vivon, ligante lin al te- rurega labirinto da fatalaj eraroj, kiuj kaŭzas ĉe li absolutan apartiĝon de lia menso for de la medio en la tempo; efektive, la horloĝo antaŭeniras ĉe la kalkulado de la tagoj, sed Sabeno staradas ĉe la rememoroj, ĉe kiuj li opinias sin superreganto sur la Tero, travivante la inkubon, kiun li al si mem kreis...
Konsiderante la problemojn, kiujn elvokis tiu stud- ado, demandis Hilario kun miro:
Sed... kia ja estas la profito el tiaj suferoj?
La vizaĝon de Silas ekkovris ia ombro de malĝojo kaj li respondis:
Ni nun observadas bedaŭrindan nepagatan ŝuldon. Nia kompatinda, plorinde falinta kamarado multe kri- madis sur la Tero kaj en la Spirita Sfero, kaj jam pli ol mil jarojn pereas, vantama kaj sin neantaŭgardinta, de la ungegoj de krimo... En ĉiu ekzistado, unu post alia, li faris nenion pli ol forkonsumi la rimedojn de la materia medio, tumultigante la societojn, kie li vivis laŭ la konsento de la Sinjoro. Diversaj malfeliĉegoj, kiel mur- doj, ribeloj, eltrudoj, kalumnioj, bankrotoj, memmort- igoj, abortoj kaj obsedoj, tra longa vico da jarcentoj okazis laŭ lia instigo, ĉar nenion alian li vivadis, antaŭ si, ol sian nepre satigendan egoismon. Inter lulilo kaj tombo la senĉesa senprudenteco, kaj de tombo ĝis lulilo jen malvarma, senpripensa malico, malgraŭ la petoj de sindonaj amikoj, subtenantaj liajn novajn provojn por regeneriĝo kaj leviĝo el la ŝlimejo.
"Preskaŭ ĉiam inspirata de la pensmanieroj de Po- liana, lia ĝisnuna kunulino tra multe da migradoj, li hardiĝis kiel bedaŭrinda entreprenisto de krimoj. Ĝis tia grado ŝvelis lia senprudenteco en lia lasta ekzistado, kiu finiĝis per nerekta memmortigo sekve de la intenca en- ĵetiĝo en malvirtan vivadon, ke oni ne povis agi kon- traŭ li alie, ol per lia absoluta izolado en la karno, en- volvante lin en la nebulegon de la nuna migrado. Tiel ni lin renkontis kvazaŭ sovaĝan beston en la kaĝo de malhonoraj ĉeloj, sub la gardado de tiu virino, kiu kunhelpis al liaj sinsekvaj faloj kaj nun altiĝinta ĝis la situacio de patrineca flegantino de lia longa malfeliĉo.
"Poliana, lia kamaradino frivola kaj deviinta de bono, tiu virino, kiu kutime elektadis por si la rolon de pupo de krimaj plezuroj, vekiĝis trans la tombo, por la realaĵoj de la vivo, pli frue ol li... Ŝi vekiĝis kaj multe suferis, akceptinte la taskon helpi lian renobliĝon, por kiu ili certe uzos ankoraŭ multe da tempo..."
En la perispirita sfero de tiu enmemiĝinta nano ni rimarkis, tra lia malhelverda elspiraĵo, ke la tuta ener- gio de liaj vibraj centroj refluadis al siaj fontoj, kio aspektis al ni kvazaŭ Sabeno estas tute buliĝinta en sin mem, simile al raŭpo enfermita en la kokono, kiun ĝi mem naskis.
La demandojn, kiujn ni ne povis reteni, Silas tuj respondis:
- Tiel longe ĝis li spirite maturiĝos, por la necesa revirtiĝo, nia amiko tenadas la menson en cirkla labor- ado, t.e. li konstante pensas pri si mem, nekapabla por interŝanĝi vibrojn kun siaj similuloj, ekster Poliana, de kiu li fariĝis muta kaj observanta satelito, simile al pa- razito sur sukriĉa branĉaro. Sabeno prezentas okazon de nepagata ŝuldo, ĉar, kiste enfermita en sia propra interno, por la bono mem de Spiritoj ekster kaj en la karno, li kuŝas en spirita dormado; efektive, tiel espri- moplenaj elmontriĝas liaj materialaj kaj moralaj kulp- oj, ke lia konscia ĉeesto, ĉu sur la Tero, ĉu en la Spa- co, naskus konfuzojn kaj tumultojn kun neantaŭvideblaj sekvoj. Li do travivas batalhalton, kiel provon de for- geso, por estonte povi alfronti la sumon de la ŝuldoj, en kiujn li implikiĝis, ilin digne pagante en la plej proksi- maj jarcentoj per fera energio en memvola rifuziĝo.
Sed - demandis Hilario maltrankvila -, ĉu la Superega Spirita Regantaro ne disponas rimedojn por en- karcerigi lin ekster la karno?
Ho ne - reespondis Silas -, tio ne estas neebla. Tamen, se ni havas dolorajn karcerojn por la pagado de la krimoj, nigrigantaj la homan menson - kaj multaj mensoj aspektas kvazaŭ abismoj de mizero kaj teruro -, estas necese konsideri, ke la tie apartigitaj kulpuloj sin reciproke altiras, infektante unu alian per siaj moralaj vundoj, kreante al si la inferon, en kiu ili kelkatempe ekvivas. Aliflanke ni havas multe da institucioj, funkci- antaj kvazaŭ oranĝerioj, kie elkarniĝintoj kviete dorm- adas longan tempon, dronante en inkuboj, kiun ili en certa grado meritas, post sia transiro tra la tombo...
"Sed ĉe Sabeno estas escepta okazo de sistemaj ri- belemo kaj krimemo, en kies ombro li unu tagon eksent- is, ke liaj fortoj disfalas. Riproĉo de konscienco tra- pikis al li la koron, simile kiel mortiga kuglo frapas libere irantan tigron... La preĝo ekfulmis en lia konscienco, kaj antaŭ ol lia nova teniĝo naskus fiajn reagojn kaj venĝojn kontraŭ la homoj, kiuj lin kompaniis sur la ma- lica vojo, li estis enloĝigita en la Domon, kie kompren- eble li estis hipnotigita kaj longe ekdormadis; iam pli malfrue lin ricevis la kareso de Poliana, kiun tiam ŝia propra sinofero izolis por regeneriĝo.
"Kiel do ni vidas, tiel fortikaj estis la ligiloj de nia kamarado en la inferaj regionon, ke per favoro de Jesuo li estis kelkatempe kaŝita en ĉi tiun monstran korpon, en kiu li ne nur havas neniajn rilatojn kun la ekstera medio, sed ankaŭ estas iel nerekonebla, por sia propra utilo. Estas nepre necese, ke la tempo kune kun la Dia Boneco subtenu liajn afliktantajn kompleksajn pro- blemojn."
Kaj fiksante sur ni serenan rigardon, li aldonis:
Cu vi komprenis?
Jes, ni komprenis.
La sperto, en niaj okuloj, estis amara sed logika, terura sed justa.
Kaj povante doni al tiu malfeliĉa amiko nenion ali- an ol la koron, Silas ekkaresis lian malpuregan kapon kaj emociita donis al li la benon de preĝo.