Mia kolego, kiu ardis de la deziro pliprofundigi siajn esplorojn, respekte demandis:
Silas amika, ni en la mondo ĉeestas multegon da sentimentaj konfliktoj, kiuj iafoje kulminas per terurega krimo... Viroj formetas de si la sanktajn hejmajn devoj n, virinoj defalas de la nobligaj ŝuldoj kontraŭ la fa- milio... Patroj forlasas siajn infanojn... Patrinoj for- ĵetas apenaŭ naskitajn idetojn aŭ eĉ ilin malnoble murd- as... Cio ĉi pro la soifo al seksaj plezuroj, kiuj ne malofte pelas ilin sur la mallumajn vojon de la krimo... Cu ĉiuj tiuj deflankiĝoj iras kune kun la Spirito trans la karnan envolvaĵon, kiun la morto forkonsumas?
Kial do ne? - respondis malgaja la Asistanto. - Cia konscienco estas kreaĵo de Dio kaj ĉiu enkarniĝo estas sankta ero de la ĉeno de la vivo, en kiu Dio vibras kaj manifestiĝas. Ni respondas por ĉiaj detruaj frapoj, per kiuj ni vundas aliulan koron, kaj ni ne konsentos al ni ripozon tiel longe, ĝis ni brave repagos al la ofen- dito nian ŝuldon.
Absorbita de la temo, mia kamarado insistis:
Ni prezentu al ni la okazon, ke iu viro, por nura sensa plezuro, pelis junulinon al sekskuniĝo kun li, pro- mesante al ŝi decan edziĝon, sed satiginte sian deziron, li ŝin malnoble forlasis al la propra elreviĝo... En sia seniluziiĝo, sen iaj rimedoj por sin savi en dignan labo- radon, jen la kompatinda virino sin fordonas al prosti- tuado. Konsiderante, ke li ne iris tute sola al tia aven- turo, ĉu oni povus diri, ke la viro respondas por la mal- saĝaĵoj, kiujn lia malfeliĉa kamaradino eble iam faros?
Estas necese konfesi, ke ĉiu respondas por siaj faroj - klarigis la aldemandito -; tamen, en la pripa- rolata okazo, se la viro ne respondas por la eraroj, en kiujn eble falos la malfeliĉa virino, li sendube estas la kaŭzinto de ŝia malfeliĉeco. Kiam li elkarniĝos sub la konsciencoriproĉo por lia perfido, ju pli la lumo fariĝos en lia menso, des pli akra estos lia ĉagreno pro sia eraro. Li do klopodos por ŝin levi el la abismo, en kiun ŝi sin ĵetis pro tio, ke ŝi lin plenfide sekvis, kaj rekondukos ŝin en reenkarniĝon, en kies ligiloj li kelkan tempon rest- os; tiam li akceptos ŝin kiel edzinon aŭ filinon, por doni al ŝi la promesitan puran amon, suferos por rebonigi ŝian perturbitan menson kaj tiel purigos sian konscienc- on iam makulitan de la kulpo.
Tiel same - aldiris Hilario - ni vidas en la sur- tera socio virojn ruinigitajn de mallojalaj virinoj, kiuj ilin ĵetis en malvirtecon kaj krimecon...
La procedo de rebonigo estas tia sama. Virino, kiu pelis sian kamaradon en la ombron de malbono, vek- iĝinte en la lumo de bono ne ripozos, ĝis ŝi lin relevos por la morala digno antaŭ la Leĝoj de Dio. Kiom da patrinoj ni vidas en la mondo, gloriĝintajn pro la mal- facileco de la vojo kaj pro sia abnegacio, mortantajn ĉiutage ĉe afliktoj kaj sinoferoj, por prizorgi monstr- ajn infanojn, kiuj torturas ŝian animon kaj karnon? Sur multaj el ĉi tiuj teruraj, emociaj bildoj estas kaŝitaj, en sia dia esenco, la laboro de regenerado, kiun nur la tempo kaj doloro sukcesas plenumi.
Ĉio ĉi, mia amiko - rediris Hilario kun videbla amara sento -, devigas nin konfesi, ke ĉe la malsukces- oj en la genera sfero ni devas preni en kalkulon antaŭ ĉio la mensajn kruelaĵojn, kiujn ni faras en la nomo de amo...
Ĝuste tiel - jesis la Asistanto. - Strebante al la plezuro de la sentumoj, ni ordinare plektas la plej fi- ajn insidojn kontraŭ la nesingardaj koroj, nin aŭdant- aj... Tamen, forturniĝante de nia ligita vorto aŭ ne plenumante niajn ŝuldiĝojn kaj promesojn, ni nin ne an- taŭgardas rilate la respondoleĝon, kiu rebatas kontraŭ nin la tutan malbonon, kiun ni faris, kaj laŭ kiu la benoj de la supera konado pligravigas niajn dolorojn, ĉar ja, en la brileco de la spirita lumo, ni ne pardonas al ni la makulojn kaj vundojn ĉe nia animo. Estus menciindaj ankaŭ la pasiokrimoj, kiujn en la homa socio ĉiutage faras la trouzoj de la seksaj kapabloj, destinitaj por krei la familion kaj por la edukado, la bonfarado, la arto kaj la beleco inter la homoj. Tiuj trouzoj respondas ne nur por longaj turmentoj en la inferaj regionoj, sed ankaŭ por multaj malsanoj kaj monstraĵoj, kiuj mallum- as la surteran vivon. Tiuj sekskrimuloj, kiuj murdis ma- turaĝulojn aŭ infanojn, tiuj, kiuj pelis aliajn al frenezo, memmortigo, bankroto aŭ frakasas aliajn, ili revenas en la karnon sub la potenco de la perturbantaj vibroj, kiujn ili agigas kontraŭ sin mem; ilin tial ofte trafas denaska mutilo, alieneco, paralizo, tro frua senileco, diversaj ner- vomalsanoj, nekuraceblaj patogenaj okazoj kaj multego da malbonaĵoj, venantaj de la perispirita traŭmo, kiu naskante malordojn en la delikataj fibroj de la animo, postulas longan kaj komplikitan rebonigadon, manifest- iĝantan per maltrankvilo, angoro, malsano, aflikto, mal- feliĉo, idioteco, sufero, mizero. Cetere, multe pli frue ol la pompa terminaro de la hodiaŭaj psikanalizaj skoloj, kiuj permesas al si aŭdacajn konjektojn pri la mensaj torturoj, Jesuo antaŭ preskaŭ dudek jarcentoj instruis al ni, ke "ĉiu, kiu faras pekon, estas sklavo de peko" ( ); ni povas aldiri, ke por sanigi de la malbono la koron, kiun ni al ĝi sklavigis, ni nepre devas traelporti la el- purigadon, kiu ĝin eliminas.
Ŝajnis, ke la konversacio fariĝas malpli vigla, sed Hilario, kun la interesiĝo solvi la dubojn, bolantajn en lia kapo, reprenis la parolon kaj rekte demandis:
Kaj la zorgiga problemo de aliseksiĝo?
Silas rapidis klarigi:
Longa parolado pri tio ne estas necesa. Se ni konsideras, ke la sekso estas esence la sumo de la kvali- toj pasivaj aŭ aktivaj de la homa mensa kampo, estas do nature, ke forte inkaraktera spirito jarcentoj post jar- centoj iradas la evoluovojojn de virino, kaj ke nete mas- la spirito longe restadas en la travivaĵoj de viro. Tamen ĉe multo da okazoj, nome, kiam viro tiranas virinon, senigante ŝin je ŝiaj rajtoj kaj farante ekscesojn en la nomo de sia pseŭdo-supereco, li sin mem konfuzas ĝis tia grado, ke sen memkonscio kaj mensa ekvilibro li estas kondukata de la agentoj de la Dia Leĝo al dolora renaskiĝo en virina korpo, por ke en la grandega interna malkomforto li lernu respekti en virino sian fratinon, kunulinon, filinon aŭ patrinon antaŭ Dio. Same estas kun krima virino, kiu, entirinte viron en diboĉon kaj krimon, kreas al si mem teruran alienecon trans la tombo: ŝi devas tial preskaŭ ĉiam ricevi korpon viran, por ke en la reto de la malfeliĉo de sia sentemeco ŝi sciu konstrui en si mem la respekton, kiun ŝi ŝuldas al la viro antaŭ la Sinjoro. En ĉi tiun kadron ni ne enkalkulas la grand- ajn korojn kaj la belajn karakterojn, kiuj, ĉe multaj okazoj, reenkarniĝas en korpojn, ne alkonformiĝantajn al iliaj plej profundaj sentoj; tian staton petas ili mem, ne nur por pli sekure kaj brave sin morale perfektigi, sed ankaŭ por plenumi specialajn taskojn tra danĝeraj provotempoj de soluleco favore al la surtera socia kampo, kiu tiel uzas ilian konstruan abnegacion, por akceli sian iradon en la komprenado de la vivo kaj en la spirita progresado.
(*) Evangelio laŭ Johano, 8:34. - Noto de la Aŭtoro.
Ni konstatis, ke Silas brile sukcesis klarigi al ni, per senartifikaj vortoj farante plastikan resumon de vasta temo, kiu, laŭ sia prezento al nia menso, certe postulus plurajn volumojn por deca analizado.