— А вопратка?
— Цьху на вас, — вызверыўся Адась. — Мне выйсці трэба праветрыцца, піва наружу просіцца.
Пастаяўшы некаторы час пад хмызамі, вярталіся яны з Уладзімірам да карчмы.
— Пранкі-дыранкі, — соп і злаваўся Адась. — Ты ж нармальны чалавек. Адукаваны, абазнаны! Інтэлігентны, бадай! А хіба такі чалавек на нізкапробшчыну купіцца? Трыллер нейкі, паршывы беларускі, бабкі вясковыя не павераць. А ты сядзіш вушы развесіўшы.
— А няблагі сюжэт. Цікава толькі, што там сядзіць у сярэдзіне. І Надзейка Яноўская тут прі чым?
— Твой крытык сядзіць, — чмыхнуў Адась. — Узнаўляе твой сусвет, як ён яго разумее, і глядзіць на рэакцыю. А можа, цёмны ўладар які, Кашчэй. Здыхлік Неўміручы.
— Тады як у гэтае асяроддзе трапіў Раман? Ён мяне не чытаў нават.
— Прыкідваецца. Артыст!
Уладзімір узяўся за клямку:
— Ну, а калі яно сапраўды?
— Ну, ты ж тут рыбку лавіў, мроіў, — пакпіў Адась, — сюжэты абдумваў… Сядзеў часамі ў аблокі таропіўся. Яно слухала, а пасля матэрыалізавала.
— Яно — што?
— Штучны розум, разумны павук, іншапланетны зоркалёт, чорт з кікімарай, кіношнікі — выбірай, што падабаецца.
— Ага ж, высунула з рэчкі перыскоп, а па дне падводны човен поўзае.
Яны переглянуліся і зарагаталі. Калючы дрот страху і адбываючагася непаразумення распаўся асклепкамі.
— Пайшлі далей слухаць. Хлопец, пэўна, зачакаўся ўжо.
І не памыліўся. Карцела Раману падзяліцца хоць з кім.
— …Жонка сумавала, у папа адмаўляла, плёткі папаўзлі, а потым сама раптам знікла. Пустую хату сёмай дарогай абыходзяць.
Хлапец уздыхнуў.
— Такіх, кранутых мрояй, забвеннем усяго, больш і больш.
— Каб стаць манкуртам, знешні ўплыв не абавязковы, — пасупярэчыў пан Уладзімір.
— Ну так, — Раман замовіў яшчэ піва. — Некаторыя злу аддаюцца самі, наўперадкі бягуць. Самастрэлы носяць пры боку, чорныя балты, і цемру ў сэрцы. Тыя не забываюць, але грэбуюць святлом, лічаць сябе ўладарамі. Як Мураўёў-вешацель, тлустая азызлая жывёліна.
— Ты гаварыш аб ім, быццам ён не памёр больш веку таму? — Уладзімір пакруціў галавой, быццам ворат стаўся занадта тугі. — Быццам ты на ўласныя вочы яго бачыў?! А каб яго! І ён тут?!
— Апісаў вычварэнца, пісьменнік! — папракнуў Адась.
— Тады і Кастусь побач быці мусіць.
Раман уздыхнуў:
— На свае вочы Мураўёва не бачыў. Але ж столькі чуў… Так, так, са мной не вельмі дзяліліся, — Рымша пачырванеў. — Але ж і падслухаць плёткі можна! Ён адзін з… Гэная ўлада заве сябе архангеламі. Яны забойцы, такая ж частка цёмнага гораду, як рабы.
— Не арханёламі? Гэта хіба твае? — сівы Адась зірнуў на сябрука.
Пан Уладзімір пахіліў галаву, прачытаў ціха:
— Днём, і ўначы, і ў ранку
Пошчак падкоў над зямлёй.
Гэта конныя скачуць архангелы
Па дарогах планеты маёй…
— Вось так адзін напіша… — бурчэў Адась. — Вось разграбай цяпер.
— Можа, яно ўсё уяўнае?
— Не, — проста адказаў Раман. Пан Уладзімір узнёсся, абапіраючыся аб стол далонямі:
— Я гэтае зло за вухі адцягаю за такое ўвасабленне. Будзь яно хочь штучны інтэллект, хоць што, — паабяцаў ён. — Няма вушэй — прыш’ю і адцягаю ўсё адно! Калі гэта не сон і не дурныя жарты. Давай, расказвай далей. Як трапіць у гэтае чортава месца?
— Жывым — ніяк.
Корчомка была убогой: в воздухе висел чад, сажа покрывала потолок, чёрная, жирная, а по углам свисала вековая паутина.
Адась, заняв угол, стал салфеткой протирать грязный стол:
— Антисанитария!
— Зато можно попробовать экзотические блюда! Представь себе: молочная поросятина в клюкве, лосиные губы в уксусе, печеная зайчатина…
— Линь с волнушками, — подхватил Роман.
— А платить чем?
— Ну, — Влади́мир пожал плечами, — отдам мобильник.
— А зачем козе баян? Завтра разрядится, и пользы от него будет меньше, чем от кирпича.
— Но однажды потомки трактирщика найдут четырёхсотлетний артефакт, включат в розетку…
Роман нервно рассмеялся, сбрасывая напряжение.
— Столетний… Дядечки, я заплачу. Я ведь такой-сякой боярин.
— Можно отдать удочками, — предположил Адась. — Это практичнее твоей техники.
— Ни за что!
— А за лосиные губы?
Трактирщик зыркнул мрачно:
— Осталась только яичница. Болтуны!
— А трис-дивинирис? — повернулся к нему Владимир.
— Пиво.
— Ну хоть солёные свиные уши есть?
Трактирщик посмотрел на него, как на извращенца: