- Усё, неаф╕ты, тушыце святло. Далей пры святле зорак.
Згас╕╝шы газн╕чку, мы пастал╕ вакол алтара. На падлозе валялася наша ск╕нутая вопратка. Я╝ген бы╝ аголены па пояс. Нават у цемры бачныя был╕ яго друзлыя цягл╕цы ╕ выпуклы жывот. Што ╝сё-тк╕ Геля ╝ ╕м знайшла?.. Я╝ген сх╕ля╝ся над кел╕хам са штылетам у руцэ. Загусцелая кро╝ павольна сцякала з ляза. Я╝ген прама╝ля╝ скрозь зубы словы Л╕тан╕╕:
Бягучая кро╝.
Лязо.
С╕мвал Пустэчы.
Механ╕зм.
Грошы.
Хаос...
Ён адк╕ну╝ штылет ╕ апусц╕╝ пальцы ╝ кел╕х. Уск╕ну╝ рук╕, акрапляючы крывёй неаф╕та╝. Я адчу╝ л╕пк╕я халодныя кропл╕ на сваёй шчацэ. Я╝ген зак╕ну╝ твар да стол╕ ╕ пача╝ прама╝ляць нараспе╝:
З чорнай пустэчы,
Дзе Хаос Няствораны,
Праайцец усяго ╕снага -
Ён крочыць, апрануты ╝ Цемру,
У ззянн╕ Сям╕ Свяц╕л...
са'ан тге!...
э ╝м╕р н'га╕!...
клл'╕б╕ томр!...
Н╕чога не адбылося.
Праз чвэрць гадз╕ны мы з Я╝генам разб╕раем алтар ╕ складваем у сумку цырыман╕яльныя прадметы. Я╝ген выглядае збянтэжаным ╕ злым. Дан╕к у л╕таральным сэнсе слова качаецца па падлозе ад смеху. У яго начыста адсутн╕чае пачуццё гумару. Ён не ╝ло╝л╕вае сэнсу анекдота╝. Але часам ён смяецца з рэча╝, як╕я н╕кому не здаюцца смешным╕.
- Што, Я╝ген, лажа? - гаворыць Дан╕к пам╕ж прыступам╕ смеху. - Л╕дар. Л╕дар, бляха! Бачыш, 'Ён' цябе не слухае. Нават у х╕п╕ лепш бы атрымалася...
Твар Я╝гена цямнее. Падц╕сну╝шы вусны, ён падыходз╕ць да Дан╕ка ╕ з размаху б'е яго нагой пад рэбры. Дан╕к кашляе ╕ хрып╕ць, затыхаючыся. Курчыцца на падлозе ад болю. Але не перастае смяяцца.
- Выбраны, маць тваю, - хрып╕ць Дан╕к. - Брыда тупая.
У той раз я страшна раззлава╝ся на Я╝гена. Цырымон╕я аказалася бутафорыяй. Мы змарнавал╕ стольк╕ часу, разб╕раючы галаваломныя тэксты ╕ формулы, а толку нуль. Няма ╝ Кн╕зе н╕якай с╕лы. Проста х╕тразробленая бязглуздз╕ца накшталт манускрыпта Войн╕ча. Махлярства чыстай вады, а я павё╝ся, як дурань... Пазней, кал╕ затрашчал╕ цыкады ╕ пачал╕ вал╕цца дрэвы ╝ лесе, я зразуме╝, што памыл╕╝ся. 'Ён' усё-тк╕ адгукну╝ся на кл╕ч Я╝гена.
***
Кал╕ я вярну╝ся ╝ халупу, Дан╕к ужо бы╝ тут. Ён сядзе╝ на зэдл╕ку, падпёршы шчаку далонню, ╕ п╕льна разглядва╝ нейк╕я прадметы, што ляжал╕ перад ╕м на стале. У па╝змроку я не адразу зразуме╝, што гэта п╕сталет кшталту 'Макарава' ╕ абойма, по╝ная патрона╝.
- Адкуль ствол? - спыта╝ я.
- Не твая справа, - агрызну╝ся Дан╕к.
Ён узя╝ п╕сталет, увагна╝ абойму ╕ са шча╝чком адцягну╝ затвор - так хвацка, быццам усё жыццё практыкава╝ся з агнястрэльнай зброяй. Я адступ╕╝. Дула п╕сталета глядзела мне проста ╝ твар.
- Я яго бачы╝, - змрочна прамов╕╝ ён.
- Каго, Дан╕к? - спыта╝ я. У мяне ╝ роце раптам зраб╕лася суха, н╕бы з моцнага перапою.
- Яго. Таго, хто лом╕ць дрэвы ╝ лесе. Ягоны голас у спевах цыкад.
Дан╕к трох╕ сх╕л╕╝ галаву ╕ знерухоме╝, быццам прыслухваючыся.
- Я╝ген - тупы мудак, - сказа╝ ён. - Кн╕га трап╕ла да яго выпадкова. Ён не ведае, як з ёй абыходз╕цца, таму ╝весь час лажаецца. Усё ро╝на што малпу пасадз╕ць за пульт к╕равання.
Ён апусц╕╝ ствол. Я выдыхну╝. Павольна зраб╕╝ крок наперад.
- Дан╕к, дай мне гэту штукенцыю, - я стара╝ся, каб мой голас гуча╝ як мага спакайней.
Ён паматля╝ галавой ╕ схава╝ ствол пад куртку.
- Ён патрабуе Я╝гена, - прагавары╝ Дан╕к. - Хоча, каб мы аддал╕ яму Я╝гена. Тады ён сыдзе.
Вечарам прыеха╝ Я╝ген. Ён вынес з машыны некальк╕ плоск╕х круглявых камянё╝ дз╕╝нага зеленаватага адцення. На ╕х паверхн╕ был╕ выдрапаны с╕мвалы накшталт пентакля╝ з выгнутым╕ промням╕. Я╝ген пакла╝ па камен╕ каля кожнага вугла хац╕ны ╕ яшчэ адз╕н - перад парогам. Я стая╝ каля дзвярэй, наз╕раючы за яго ман╕пуляцыям╕.
- Я╝ген, што ты дзееш? - спыта╝ я нарэшце.
- Ратую вашы азадк╕, - сказа╝ ён, пасм╕хаючыся. - Сёння ноччу ён сюды не сунецца, вось пабачыш.
Я к╕ну╝ поз╕рк унутр халупы. Дан╕к ляжа╝ на тапчане мордай да сцяны, трымаючы руку пад курткай. Я шчыльна зачын╕╝ дзверы. Павярну╝ся да Я╝гена.
- Я╝ген, у Дан╕ка ствол. Не ведаю, адкуль, - сказа╝ я напа╝голаса.- Ты асцярожней з ╕м.
Я╝ген п╕льна паглядзе╝ на мяне. Потым к╕╝ну╝ ╕ прамов╕╝ сц╕сла:
- Прыму да ╝ваг╕.
Ноччу сапра╝ды было ц╕ха. Не чуваць было нават цыкад. Кал╕ я прачына╝ся ад холаду, то бачы╝, што Я╝ген сядз╕ць ля парога ╕ курыць, пускаючы дым ╝ прыадчыненыя дзверы. Дан╕к, здаецца, спа╝. Мы з Я╝генам магл╕ бы лёгка скруц╕ць яго ╕ адабраць ствол. Але Я╝ген н╕чога не раб╕╝.
Прачну╝ся я позна. Мяне абудз╕л╕ галасы за акном. У доме было пуста. Звонку Я╝ген ╕ Дан╕к разма╝лял╕ напа╝голаса. Потым я пачу╝, як Дан╕к смяецца. Я не паверы╝ сва╕м вушам. Саскочы╝шы з канапы, я выйша╝ на вул╕цу. Я╝ген важда╝ся са сваёй 'А╝дз╕', заз╕раючы то пад капот, то ╝ багажн╕к. У мангале гарэ╝ агонь, на камянях зак╕па╝ чайн╕к. Дан╕к сядзе╝ ля парога з кона╝кай у руцэ. У кона╝цы дым╕╝ся гарачы чай. Гэткая пастаральная карц╕нка. Я бы зам╕лава╝ся, кал╕ б не помн╕╝, як яшчэ ╝чора Дан╕к размахва╝ ствалом ╕ граз╕╝ся прыстрэл╕ць Я╝гена.
- Здаро╝, Уладзь. Усё дрыхнеш? - сказа╝ Я╝ген з вясёлым выглядам.
Я з╕рну╝ на яго, потым на Дан╕ка.
- У вас усё ╝ парадку? - спыта╝ я.
- Нармальна, - адказа╝ Дан╕к. - Чай будзеш?
Ён працягну╝ мне кона╝ку. Выгляда╝ ён спакойным ╕ цалкам адэкватным.
- А сапра╝ды, Уладзь, сербан╕ гарбатк╕, не пашкодз╕ць! - умяша╝ся Я╝ген. - Вось тольк╕ да чаю няма н╕ халеры. Не паспе╝ учора заехаць у г╕пермаркет. А тут, як на л╕ха, машына паламалася. Не заводз╕цца, каб яе.
Я╝ген ласкава паляпа╝ далонню па капоце. Дан╕к ма╝ча╝. Ц╕ха с╕пе╝ чайн╕к на агн╕. Я асцярожна глыта╝ моцны, гарачы, як к╕пень, чай без цукру.
- Уладзь, зраб╕ ласку, зганяй у горад, - сказа╝ раптам Я╝ген. - Трэба чаго пажэрц╕ куп╕ць. Грошы я табе дам.
Я папярхну╝ся.
- У горад? Цяпер?
- Хв╕л╕начку...
Ён узя╝ мяне за руку ╕ адвё╝ убок.
- Уладзь, ты не хвалюся, - зашапта╝ ён. - Мы тут с Дан╕кам пагутарыл╕, ╕ я яго супако╕╝. Управ╕╝ яму мазг╕. Нармалёва ╝сё.
Бачачы, што я ╝сё яшчэ сумняваюся, ён дада╝ уголас:
- Паслухай... Я пра╝да не ведаю, кал╕ наладжу рухав╕к. Можа, праз гадз╕ну, а можа, праз тыдзень. Мы так з голаду памром. Хутчэй, чым да нас дабярэцца наш нябачны сябрук... Давай, браце, туды ╕ зваротна. А я тут прыгляджу за Дан╕кам. Мы з ╕м цудо╝на ладз╕м.
╤ я зда╝ся. Што мяне па-сапра╝днаму захапляла ╝ Я╝гене - гэта яго п╕сьменн╕цк╕ талент ╕ здольнасць пераконваць.
Без машыны дабрацца да горада з нашай глухмен╕ не так проста. Хаця ╕ тут ёсць варыянты. Можна дашкандыбаць пешшу да трасы ╕ ехаць у горад а╝таспынам. Можна цягн╕ком. Чыгуначная станцыя знаходз╕цца па той бок шашы, за катэджным пасёлкам. Хуткасную трасу трэба пераходз╕ць па бетонным тунэл╕, загаджаным дашчэнту ╕ цёмным, як труна - лямпачк╕ пад столлю да╝но павыкалупл╕вал╕ мясцовыя вандалы. Электрычк╕ спыняюцца тут чатыры разы ран╕цай ╕ тры разы вечарам. Выбар небагаты, але хоць штосьц╕.
Я паспе╝ на апошнюю ран╕шнюю электрычку. У вагоне сядзел╕ дачн╕к╕-пенс╕янеры ╕ некальк╕ калдыро╝ з прап╕тым╕ ф╕з╕яном╕ям╕. Пачува╝ся я н╕якавата. За гэты час я амаль што адвык ад людзей.
Выйша╝ я на перадапошняй станцы╕, ужо ╝ межах горада. Г╕пермаркет знаходз╕╝ся побач з вакзалам. Я╝ген адда╝ мне свой гаманец ╕ спарты╝ную сумку. З хв╕л╕ну я пастая╝ на пероне, разважаючы. Мне н╕чога не зам╕нала куп╕ць б╕лет да Брэста ╕ ╝матаць дадому. Я бы ╝сё растлумачы╝ сваякам. Вярну╝ся бы ва ╝н╕верс╕тэт. Зно╝ пача╝ бы жыць нармальна. Я╝гена я не бая╝ся. Ну сапра╝ды, што ён мне зроб╕ць? Заб'е? Смеху варта. Каб яго самога не падстрэл╕л╕... Потым я ╝спомн╕╝ цыкад ╕ паваленыя дрэвы, вылая╝ся ╝ думках ╕ рушы╝ да г╕пермаркета.