И на камне прочтя святотатственный стих,
Содрогается в гневе Творец...*
Далей радк╕ был╕ закрэслены ╕ замазаны чарн╕лам. Я перак╕ну╝ старонку ╕ прачыта╝ на наступнай:
Тут холад ╕ цемра
Пал╕ надмаг╕лля╝ цягнуцца да краю зямл╕
╤ над прахам чорнае Сонца ╝зыходз╕ць
Я закры╝ нататн╕к ╕ к╕ну╝ яго ╝ печ, дзе яшчэ тлела вуголле. Тонкая папера адразу ╝спыхнула. Я глядзе╝, як сп╕саныя старонк╕ чарнеюць ╕ курчацца ╝ полым╕. Эх, Дан╕к. Н╕хто не веда╝, што дзеецца ╝ тваёй галаве. Ты павольна губля╝ розум, ╕ ╝с╕м было напляваць. Н╕кому не было да цябе справы, апроч таго, чый голас ты чу╝ ╝ строкаце начных насякомых...
Што было потым?
Да гэтай частк╕ майго аповеду следчыя ставяцца крайне скептычна. Урачы маюць сваё меркаванне. Яны гавораць пра ан╕рызмы, снападобныя галюцынацы╕ ╕ ╝сё такое ╕ншае. А таксама пра кароткачасовую страту памяц╕, выкл╕каную пс╕халаг╕чным шокам. Н╕чога не магу сказаць на гэты конт. Я не ведаю, як╕м чынам ствол апыну╝ся ╝ мяне ╝ руках. Не ведаю, як я дабра╝ся да шашы. Не ведаю, як атрымалася, што Я╝ген мёртвы, а я ╝сё яшчэ жыву. Але я выразна помню ╝сё да таго моманту, як Я╝ген пача╝ крычаць. Я проста расказваю тое, што бачы╝ на ╝ласныя вочы.
Я╝ген сядзе╝ на канапцы ╕ куры╝, раняючы попел на падлогу. Я ляжа╝ без с╕л на мулк╕м тапчане, адчуваючы смяротную стомленасць. Навальн╕ца не сц╕хала. У начным небе шугал╕ маланк╕. Абложны дождж вал╕╝ сцяной ╕ калац╕╝ па толевым даху хац╕ны. Я╝ген змрочна пажартава╝, што цяпер яму не трэба будзе адмываць машыну. Здаецца, я штосьц╕ адказа╝ яму ╝ тым жа духу.
А потым затрашчал╕ цыкады. Рапто╝на, як быццам нехта павярну╝ руб╕льн╕к. ╤х строкат заглуша╝ нават шум залевы. У лесе пачал╕ вал╕цца дрэвы. Усё бл╕жэй ╕ бл╕жэй. Штосьц╕ ╕мчала скрозь гушчар з хуткасцю дызельнага цягн╕ка. Затым мы адчул╕ ╝дар у сцяну. Потым яшчэ адз╕н. ╤ яшчэ. Нехта нябачны кружы╝ вакол хаты, калоцячы ╝ сцены. Струхлелыя дошк╕ трашчал╕. Халупа хадз╕ла ходырам. Газавая лямпа перакул╕лася ╕ згасла. Шыбы трэснул╕ ╕ асыпал╕ся градам аскепка╝. Падлогу адразу пачало зал╕ваць дажджом.
- Камян╕! - выкл╕кну╝ Я╝ген.
У цемры я не бачы╝ выразу яго твару, але ╝ ягоным голасе чу╝ся непадробны жах. Ён к╕ну╝ся да выхаду, расх╕ну╝ дзверы ╕ замёр на парозе, не наважваючыся выйсц╕ з дому. Зно╝ шуганула бл╕скав╕ца. Укленчы╝шы, Я╝ген працягну╝ руку за парог ╕ прыня╝ся л╕хаманкава мацаць па мокрай зямл╕.
- Тваю... - ён брудна вылая╝ся. - Дзе яны?!
Ён шарахну╝ся зваротна ╝ дом ╕ зачын╕╝ дзверы. Павярну╝ся да мяне. У выбл╕ску маланк╕ я разгледзе╝ яго абл╕чча, скажонае лютай злосцю. Я н╕ разу яшчэ не бачы╝ яго так╕м.
- Хто забра╝ камян╕? - прашыпе╝ Я╝ген. - Уладзь, паскуда, ты?
Я не паспе╝ яму адказаць. Мы пачул╕ яшчэ адз╕н удар у сцяну, а потым дзверы адчын╕л╕ся. На парозе стая╝ Дан╕к. Яго вопратка была запэцкана балотнай тванню, з мокрых валасо╝ ручаям╕ збягала вада.
И тады Я╝ген пача╝ крычаць.
Апошняе, што я помню - гэта Дан╕к са ствалом у руцэ. Ён павольна ╝ск╕двае руку ╕ нац╕скае на спуск. Потым успышка ╕ лямант Я╝гена.
Кал╕ мяне затрымал╕ на трасе, я бы╝ амаль у непрытомнасц╕. Не мог нават гаварыць. Спачатку мяне адвезл╕ ╝ пастарунак, але пратрымал╕ там нядо╝га. Бачна было, што я не ╕х кл╕ент. Кал╕ мяне адратавал╕ ╝ бальн╕чцы, першае, што я спыта╝, было: дзе Кн╕га? Ц╕ знайшл╕ яны Кн╕гу?
Кн╕га зн╕кла. Затое мел╕ся два трупы ╝ хац╕не - адз╕н з прастрэленай галавой, друг╕ таксама з кулявым╕ раненням╕, несумяшчальным╕ з жыццём. Экспертыза выяв╕ла, што яны памерл╕ ╝ розны час. Дан╕к - ад стрэлу ва ╝пор. Канечне, гэта было не самагубства. Яго рот бы╝ заб╕ты балотнай тванню, гэтая ж твань была ╝ яго лёгк╕х. Гэта значыць, што Дан╕к яшчэ дыха╝, кал╕ мы к╕нул╕ яго ╝ багну. А потым, насёрба╝шыся балотнай жыжк╕, ён нейк╕м чынам выбра╝ся з дрыгвы ╕ дайшо╝ да нашай хац╕ны. ╤ ствол не забы╝ся прыхап╕ць. Гэта было цалкам невытлумачальна. Чалавек з вадкасцю ╝ лёгк╕х ╕ дз╕ркай у галаве не пав╕нен нават жыць, не тое што цягацца па дарогах ╕ страляць, як ка╝бой... З Я╝генам усё было прасцей. Ён валя╝ся каля сцяны, увесь зрашэчаны кулям╕. У яго разрадз╕л╕ по╝ную абойму. Стралял╕ з таго ж п╕сталета, з якога бы╝ заб╕ты Дан╕к. Ствол аказа╝ся 'левым', не зарэг╕страваным. ╤ на ╕м был╕ адб╕тк╕ ма╕х пальца╝. Тольк╕ ма╕х.
***
Кал╕ ╝жо ён нарэшце сыдзе, гэты м╕л╕цыянт? Абрыд дашчэнту. Пра што яшчэ ён хоча даведацца? Я сказа╝ яму ╝сё, мне няма чаго дадаць... Падпалко╝н╕к ма╝чыць. Глядз╕ць на мяне ледзь не з жалем. Потым працягвае руку ╕ амаль па-сябро╝ску ляпае мяне па плячы.
- Ладна, Уладзь. Ты не хвалюйся, н╕чога табе не зробяць. З юродз╕вага што возьмеш?
- Я не заб╕ва╝, - кажу я. - Вы мне не верыце?
Ён усм╕хаецца.
- Веру, чаго ж не верыць. Гэты не ты. Гэта Мышыны Кароль, як╕ сядз╕ць у цябе на плячы ╕ нашэптвае ╝сяк╕я гадасц╕. Так, Уладзь?
Я не адказваю. Ён задуменна глядз╕ць на мяне, пац╕раючы падбароддзе кончыкам╕ пальца╝. Потым прысаджваецца на край майго ложка.
- Ведаеш, ёсць у мяне адна верс╕я... Уладзь, табе не прыходз╕ла ╝ галаву, што ╝ вашай хе╝ры бы╝ нехта пяты?
- Пяты? - тупа перапытваю я.
- Л╕чыць умееш? Ну давай разам. Трое адмарозка╝ у хаце - гэта раз. То бок, тры. Ваш Жалезны Дрывасек в гушчары - чатыры. ╤ пяты. Наз╕ральн╕к. Той, хто жада╝ завалодаць манускрыптам. Нейк╕ сектант, або экстрасэнс, аба фанатык, чорт ╕х там разбярэ. Гэты Пяты хава╝ся ╝ лесе ц╕ на балоце. Сачы╝ за вам╕, чака╝. А потым ён да╝ п╕сталет Веляско╝скаму ╕ загада╝ яму прыкончыць вашага л╕дара.
- Я╝гена? Як╕ ён к чорту л╕дар. Ён ╕ як п╕сьменн╕к бы╝ лайно , - гавару я.
Падпалко╝н╕к прапускае мае словы м╕ма вушэй.
- Потым пам╕ж Я╝генам ╕ Веляско╝ск╕м адбываецца сутычка. Я╝ген выхопл╕вае ствол у Веляско╝скага ╕ страляе яму ╝ твар. Гэта не тое, на што разл╕чва╝ Пяты. Ён вырашае ╝мяшацца. У тую ж ноч Пяты прыходз╕ць ╕ заб╕вае Я╝гена. Прычым роб╕ць гэта так, каб падстав╕ць цябе. Потым ён заб╕рае манускрыпт ╕ сыходз╕ць. Як табе такая верс╕я?
Я ма╝чу, разважаючы. Потым гавару павольна:
- Кал╕ там сапра╝ды бы╝ Пяты... Навошта яму падста╝ляць мяне ц╕ Дан╕ка? Х╕ба не мог ён проста прыйсц╕ ╕...
- Значыць, не мог, - перапыняе мяне падпалко╝н╕к. - Магчыма, гэта вельм╕ вядомы чалавек. Медыйная асоба. Магчыма, мы штодня бачым яго па тэлев╕зары. Ясная рэч, ён не хаце╝ 'свяц╕цца'.
Падпалко╝н╕к падн╕маецца на ног╕, зб╕раючыся сыходз╕ць.
- Уладзь, ты не хвалюйся. Кал╕ гэты Пяты ╕снуе, я яго знайду. Гэта ╝ ма╕х жа ╕нтарэсах. За так╕я справы зорачк╕ на пагоны сам╕ сыплюцца.
Усм╕хну╝шыся, ён роб╕ць крок да дзвярэй.
- Пачакайце... - гавару я.
- Ну, што яшчэ?
- Геля...яе знайшл╕?
Ён круц╕ць галавой.
- Не. ╤ мал╕ся, каб не знайшл╕.
Падпалко╝н╕к сыходз╕ць. Я зно╝ застаюся адз╕н, але гэта ненадо╝га. Не╝забаве прыйдзе медсястра ╕ прынясе таблетк╕. Яны л╕таральна выносяць мне мазг╕, але так нават лепш. Усё, чаго я хачу цяпер - гэта зак╕нуцца таблеткам╕ ╕ адруб╕цца. Але я ведаю, што ноччу я прачнуся, ╕ зно╝ будуць трашчаць цыкады. У ╕х спевах я пачую голас Дан╕ка. Я чую яго штоночы. Ён спрабуе мне штосьц╕ сказаць, але я не разумею. Потым Дан╕к зама╝кае, ╕ я пачынаю чуць яшчэ адз╕н голас. ╤ншы. ╤ран╕чны ╕ злосны. Яго я за╝сёды разумею. Ён па╝тарае тольк╕ два словы, зно╝ ╕ зно╝. За╝сёды адно ╕ тое ж: 'Аз ╕ф... аз ╕ф... аз ╕ф...'
----------
* Адвольны пераклад верша Кларка Эштана См╕та 'After Armageddon'