Ён зіркануў мельгам на стол, дзе шыпела патэльня з салам — па хаце разносіўся смачны дух. Янік пракаўтнуў згаладала сліну, ведаў, што тут яму нічога не перападзе, а хоць бы і запрасілі за стол, то ён бы ніколі не сеў. Так загадала маці, ды ён і сам праз людзей ведаў, што за чалавек Жамойда.
— За Бобрыкам пачалі капаць ужо. Жанкі збіраюцца на калгасным двары.
— Я пайду, Янік, — адразу згадзілася Вікця. — А то ж казалі, што ты на курсы шафёраў паехаў вучыцца.
— На тым тыдні паеду, як Зюнік вернецца.
Янік яшчэ трошкі патаптаўся ў парозе, узяўся за клямку:
— То не спазняйся. Жанкі чакаюць.
Ён прычыніў за сабою ў сенцах дзверы і пашыбаваў да веснічак. Вікця праз акно бачыла, як ён шырока размахваў рукамі і яны даставалі як не да калень, як калывалася яго галава з шапкай-аблавушкай, хаця на вуліцы снегам і не пахла. Падумала: «Мо трэба было запрасіць хлопца за стол ці хаця б скварку з хлебам усунуць у кішэню — дома скразнякі па місках гуляюць».
— Сваёй работы дома хапае, — буркнуў Жамойда, узяўшы кавалак хлеба, — а яна ў калгас прэцца.
— Параблю яшчэ тваю работу.
— Нашую работу. Нашую. Праз тыдзень сваю бульбу пачнём капаць. Людзей наймаць трэба — адна не выкапаеш.
— Чаму не выкапаю? Выкапаю. Я ж двухжыльная.
Вікця перакусіла на скорую руку, з сабой узяла хлеба і сала. Прайшла вуліцай, потым на сцежку звярнула — і да калгаснага двара рукой падаць. Цэлы дзень з жанкамі, нагаворыцца ўдосталь. У хаце абрыдла сядзець, мутарна. Як у клетцы якой жыве...
Насустрач крочыла Паліна. Вікця разгубілася, сцішыла хаду.
— Дзень добры! — павіталася першай, параўнялася.
— Добры дзень! А я здалёк і не пазнала цябе. Багатай будзеш.
Вікця заўважыла, што ў Паліны выпірае жывот, заўсміхалася:
— Ты ўжо багатая. Скора ўжэ?
— Ага. Пасля акцябарскіх...
Паліна вельмі змянілася. Твар увесь у рабацінні, але яно толькі маладзіла жанчыну, тоўстыя і налітыя крамянасцю губы. У вачах з'явілася жаноцкая спакойнасць і перакананасць. Ад яе зыходзіла дамашняя цеплыня і ціхае шчасце будучай маці.
— Кофту я ў цябе, Вікця, бачыла. Сама вышывала?
— Сама.
— Мо б дала які ўзор файны — сабе хачу зрабіць.
— Добра, зайдзі калі. Ці я забягу, прынясу.
— А ты куды з кашалём — на бульбу?
— Ага. За Бобрыкам капаць будзем.
— Дабрэнная там бульба. Мой Косцік прынёс паўкашаля, дранікі рабіла. Ну, я пайшла. Забавілася вельмі.
— І мяне чакаюць.
Вікця паскорыла крок, заспяшалася. У яе грудзях сядзеў нейкі маленькі звярок і паціху шкрабаў па сэрцы. Адчувала, як і кіпцюрыкі ўпіваліся глыбока і балюча. То была і зайздрасць, і крыўда.
Як падыходзіла ўжо да калгаснага двара, насустрач з кустоў вынырнуў дзед Мікіта. Аж напужаў ад нечаканасці. У яго за спіной, як і ў Вікці, быў кашэль. Стары спыніўся, страсянуў сівой барадой, абрадавана паглядзеў на жанчыну:
— Го, здароў, пані Альшанская!
— Добры дзень, дзед Мікіта! — павіталася вінавата.
— Чаму ж гэта мы даўно не бачыліся, калюх-калюха? Мо куды на курорт з'язджала ці ў санаторыю? — у вачах Ладуцькі свяціліся, як заўсёды, вясёлыя агеньчыкі, жартаваў.
— Нікуды і не з'язджала. Дома была.
— Дома? Хм... Дык жа на якой такой, калюх-калюха, вяроўчыне прывязаў цябе Жамойда, што і з хаты не выпускае на людзі? А так нельга, скажу табе, нельга без людзей.
— Ніхто мяне не прывязваў, дзед.
— А цяпер куды ідзеш?
— На бульбу з жанкамі еду.
— Правільна. На бацьку ты вельмі падобна. Да вайны мы з ім сябравалі. Цябе, маленькую, памятаю. Кудзеркі аж да пояса былі. І ты любіла іх расчэсваць.
З кашаля ў дзеда выглядвалі зялёнкі, імховікі — аж з коптурам. Паспеў, значыць, на ранкі збегаць за Адолькаў круг, пад Вятчынку. Цяпер іх будзе марынаваць, у бочку засольваць. І з капустай ён упраўляўся, і з гуркамі — на ўсе рукі Ладуцька майстар. Вікця вінаватая трошкі перад ім — магла б і праведаць, памагчы што ўпарадкаваць у хаце.
— А я і не помню, дзед Мікіта.
Стары засмяяўся, прыжмурыўся:
— То ж табе ўсяго годзікаў два было. Ведама, што не помніш. Зайшла б калі, праведала дзеда?
— Прыйду. Памагу што.
— Не трэба мне помач. І сам добра яшчэ ўпраўляюся. Так зайдзі, проста ў госці. Не на любошчы запрашаю, куды мне...
— Прыйду, дзядуля, — паабяцала жанчына.
Да іх падышоў Ладзік Жменька, кіўнуў ёй. З Мікітам за руку павітаўся, у кашэль зазірнуў:
— Белых ужо не густа?
— Е трохі — пад нізам. Як, Ладзік, дояцца кароўкі?
— А як жа, дзед. У Настазі карова запусцілася, чаму ў нас малако не бярэш?